Аллаһын хидмәтчиләри кими, әдәб-әрканла давранын
«Аллаһы тәглид един» (ЕФЕС. 5:1).
1, 2. а) Әдәб-әрканлы олмаг нәјә ҝөрә ваҹибдир? б) Бу мәгаләдә нәји мүзакирә едәҹәјик?
ЕТИКЕТ гајдалары үзрә мүтәхәссис Сју Фокс һөрмәтҹил давраныш тәрзи һаггында јазыр: «Әдәб-әркан гајдаларына риајәт етмәкдә фасилә вермәк лазым дејил. Нәзакәтли олмаг һәр заман, һәр јердә ишә јарајыр». Инсанлар һәмишә нәзакәтли даврананда башгалары илә проблемләри ја азалыр, ја да үмумијјәтлә јох олур. Анҹаг бунун әкси дә данылмаздыр. Башгалары илә кобуд рәфтар мүнагишәјә, инҹиклијә вә мәјуслуға ҝәтирир.
2 Үмумиликдә ҝөтүрдүкдә, һәгиги мәсиһчи јығынҹағында әдәб-әркан гајдаларына риајәт олунур. Лакин биз еһтијатлы олмалыјыг ки, бу дүнјада ади шеј һесаб олунан нәзакәтсизлији вә кобудлуғу мәнимсәмәјәк. Ҝәлин ҝөрәк, нәзакәтли олмаға даир Мүгәддәс Китаб принсипләрини тәтбиг етмәк бизи неҹә горуја вә инсанлары һәгиги ибадәтә неҹә ҹәлб едә биләр. Әдәб-әркан гајдаларына риајәт етмәјин нә демәк олдуғуну баша дүшмәк үчүн ҝәлин Јеһова Аллаһын вә Онун Оғлунун нүмунәсинә нәзәр салаг.
Јеһова вә Онун Оғлу әдәб-әрканлы олмагда нүмунәдирләр
3. Јеһова нәзакәтли олмаға даир һансы нүмунәни верир?
3 Јеһова Аллаһ нәзакәтли олмагда мүкәммәл нүмунәдир. Каинатын Али Һөкмдары кими јүксәк мөвге тутмасына бахмајараг, О, инсанларла чох нәзакәтлә вә һөрмәтлә давраныр. Орижинал мәтнә әсасән, Јеһова Ибраһимә вә Мусаја мүраҹиәт едәндә, адәтән, «зәһмәт олмаса» кими тәрҹүмә олунан ибрани сөзүндән истифадә едирди (Јар. 13:14; Чых. 4:6). Хидмәтчиләри сәһвә јол верәндә Јеһова онлара гаршы ‘рәһмли, лүтфкар, һәдсиз сәбирли, мәһәббәтли вә сәдагәтлидир’ (Мәз. 86:15). О, башгалары үмидләрини доғрултмајанда тез өзүндән чыхан инсанлардан неҹә дә фәргләнир!
4. Башгалары бизимлә сөһбәт едәндә Јеһованы неҹә тәглид едә биләрик?
4 Јеһованын нәзакәтли олмасы һәмчинин инсанлары неҹә динләмәсиндән дә ҝөрүнүр. Ибраһим Содомун сакинләри илә бағлы суаллар верәндә Јеһова онун һәр бир суалына сәбирлә ҹаваб верди (Јар. 18:23-32). О, Ибраһимлә сөһбәтин вахтыны бош јерә сәрф етмәк олдуғуну дүшүнмүрдү. Әксинә, Јеһова хидмәтчиләринин дуаларыны вә төвбә едән ҝүнаһкарларын фәрјадларыны ешидир. (Мәзмур 51:11, 17 ајәләрини оху.) Башгалары бизимлә сөһбәт едәндә биз дә Јеһованы тәглид едәрәк онлары динләмәли дејиликми?
5. Иса кими нәзакәтли олмаг башгалары илә мүнасибәтләримизи неҹә јахшылашдыра биләр?
5 Бир чох шејләрлә јанашы, Иса Мәсиһ Атасындан нәзакәтли олмағы да өјрәнмишди. Иҹра етдији хидмәт бәзән чохлу вахт вә гүввә тәләб етсә дә, Иса һәмишә сәбирли вә нәзакәтли иди. О, ҹүзамлылара, кор диләнчиләрә вә көмәјә еһтијаҹы олан диҝәр инсанлара јардым ҝөстәрмәјә һазыр иди. Онлар мүнасиб олмајан вахтда ҝәлсәләр дә, Иса онлары рәдд етмирди. О, чох вахт әлиндәки ишини бир кәнара гојуб әзијјәт чәкән инсанлара көмәк едирди. Иса она иман ҝәтирәнләрә гаршы чох диггәтҹил иди (Марк 5:30-34; Лука 18:35-41). Биз бир мәсиһчи кими нәзакәтли вә башгаларына көмәк етмәјә һазыр олмагла Исанын нүмунәсини изләјирик. Белә давраныш гоһум-гоншуларын вә башгаларынын диггәтиндән јајынмыр. Үстәлик, Јеһоваја иззәт, бизә исә хошбәхтлик ҝәтирир.
6. Иса мүлајим вә меһрибан олмаға даир һансы нүмунәни гојуб?
6 Исанын башгаларына һөрмәт етмәси онлара адлары илә мүраҹиәт етмәсиндән дә ҝөрүнүр. Бәс јәһуди дин рәһбәрләри неҹә, онлар да инсанлары адлары илә чағырырдылармы? Хејр. Онлар Ганундан хәбәри олмајанлары ‘мәлун’, јәни ләнәтли сајыр вә онлары алчалдырдылар (Јәһ. 7:49). Анҹаг ејни сөзләри Аллаһын Оғлу һаггында демәк олмаз. О, Мартаја, Мәрјәмә, Закаја вә бир чох башгаларына адлары илә мүраҹиәт едирди (Лука 10:41, 42; 19:5). Инсанларын бир-биринә неҹә мүраҹиәт етмәсинә мәдәнијјәтләри вә мүхтәлиф вәзијјәтләр тәсир етсә дә, Јеһованын хидмәтчиләри һамы илә меһрибан олмаға чалышырларa. Онлар јол вермирләр ки, бу дүнјада мөвҹуд олан синфи ајры-сечкилик һәмиманлыларына вә башгаларына лајиг олдуглары һөрмәти ҝөстәрмәјә мане олсун. (Јагуб 2:1-4 ајәләрини оху.)
7. Мүгәддәс Китаб принсипләри бүтүн инсанларла нәзакәтли давранмаға неҹә көмәк едир?
7 Аллаһын вә Онун Оғлунун бүтүн милләтләрдән вә халглардан олан инсанларла нәзакәтли давранмасы онлара һөрмәт етдикләрини ҝөстәрир вә бу, инсанлары һәгигәтә ҹәлб едир. Әлбәттә ки, әдәб-әркан гајдалары мүхтәлиф јерләрдә бир-бириндән фәргләнир. Анҹаг биз һәр бир аддымымызы сәрт гајдалара әсасән атмаға чалышмырыг. Әксинә, имкан веририк ки, инсанлара мүхтәлиф јерләрдә һөрмәтимизи неҹә ҝөстәрмәли олдуғумузу Мүгәддәс Китаб принсипләри мүәјјән етсин. Ҝәлин ҝөрәк, башгалары илә нәзакәтли давранмаг мәсиһчи хидмәтиндә сәмәрәли олмаға неҹә көмәк едә биләр.
Инсанларла саламлаш вә онларла үнсијјәт ет
8, 9. а) Һансы вәрдиш нәзакәтсизлик кими гијмәтләндирилә биләр? б) Нәјә ҝөрә Исанын Матта 5:47 ајәсиндәки сөзләринин инсанларла мүнасибәтимизә тәсир етмәсинә јол вермәлијик?
8 Бу јүксәктемпли һәјатда бир чох јерләрдә ики инсанын бир-биринә «салам» вә ја «неҹәсән?» демәдән јан кечмәси ади бир һала чеврилиб. Әлбәттә, һеч кимдән ҝөзләнилмир ки, инсанларла долу сәки илә ҝедәркән јолдан өтән һәр кәслә ҝөрүшүб сөһбәт етсин. Лакин бир чох башга һалларда башгалары илә саламлашмаг мүнасиб вә арзуолунандыр. Сәндә башгалары илә саламлашмаг вәрдиши вармы? Јохса чох вахт ҝүлүмсәмәдән вә ја һеч бир хош сөз сөјләмәдән инсанлардан јан өтүрсән? Инсан өзү дә истәмәдән әслиндә нәзакәтсизлик һесаб олунан вәрдиши инкишаф етдирә биләр.
9 Исанын сөзләрини јаддан чыхармамалыјыг: «Јалныз гардашларынызы саламлајырсынызса, хүсуси бир шеј едирсинизми? Бүтпәрәстләр дә елә етмирләрми?» (Мат. 5:47). Бунунла бағлы мәсләһәтчи Доналд Уејс јазырды: «Кимсә онлары сајмајыб јанларындан дүз кечәндә инсанлар инҹијир. Һәгигәтән дә, белә давраныша һагг газандырмаг олмаз. Бунун садә бир әлаҹы вар: инсанларла саламлашын, онларла сөһбәт един». Әҝәр биз башгаларына сојуг вә лагејд јанашмасаг, бу, јахшы бәһрәләр верәҹәк.
10. Хош рәфтар вә мүлајимлик хидмәтимизи сәмәрәли етмәјә неҹә көмәк едә биләр? («Сөһбәтә хош тәбәссүмлә башла» адлы чәрчивәјә бахын.)
10 Американын шималында бөјүк шәһәрдә јашајан мәсиһчи әр-арвадын — Том вә Керолун нүмунәсинә бахаг. Онлар гоншуларла хош сөһбәти хидмәтләринин бир һиссәси етмишләр. Јагуб 3:18 ајәсинә истинад едәрәк Том дејир: «Биз инсанларла достјана вә меһрибан олмаға чалышырыг. Биз чөлдә оланлара вә һәмин әразидә ишләјәнләрә јахынлашырыг. Ҝүлүмсәјәрәк онлары саламлајырыг. Биз онлары марагландыран шејләр — онларын ушаглары, итләри, евләри вә ишләри һаггында сөһбәт едирик. Мүәјјән вахтдан сонра онлар бизә өз достлары кими јанашырлар». Керол әлавә едир: «Нөвбәти дәфә ҝөрүшәндә өзүмүзү тәгдим едир вә онларын адыны сорушуруг. Гоншуларла нә һагда данышдығымызы дејирик, анҹаг чалышырыг, сөһбәтимиз гыса олсун. Нәтиҹәдә, һәмишә јахшы шаһидлик веририк». Том вә Керол бир чох гоншуларынын етимадыны газана билмишләр. Бир чохлары Мүгәддәс Китаба әсасланан нәшрләри гәбул етмиш, бир нечәси исә һәгигәтә бөјүк мараг ҝөстәрмишдир.
Чәтин вәзијјәтләрдә нәзакәтли ол
11, 12. Хош хәбәри тәблиғ едәркән нәјә ҝөрә пис мүнасибәтлә гаршылашаҹағымызы ҝөзләмәлијик вә буна реаксијамыз неҹә олмалыдыр?
11 Бәзән хидмәтдә кобуд мүнасибәтлә гаршылашырыг. Бу, бизи тәәҹҹүбләндирмир, чүнки Иса шаҝирдләрини габагҹадан хәбәрдар етмишди: «Әҝәр Мәни тәгиб етдиләрсә, сизи дә тәгиб едәҹәкләр» (Јәһ. 15:20). Анҹаг биз алчалдыҹы сөзләрә ејни шәкилдә ҹаваб версәк, бу, јахшы нәтиҹәләр ҝәтирмәјәҹәк. Бәс биз неҹә реаксија ҝөстәрмәлијик? Һәвари Петерин сөзләринә диггәт јетирин: «Малик олдуғунуз үмид барәсиндә сиздән һесабат истәјән һәр кәсә һәмишә мүлајимликлә вә еһтирамла ҹаваб вермәк үчүн һазыр олун» (1 Пет. 3:15). Нәзакәтли олмағымыз — мүлајим вә еһтирамла ҹаваб вермәјимиз — бизи тәһгир едәнләрин бахышларыны дәјишә биләр (Тит. 2:7, 8).
12 Биз тәһгирамиз сөзләрә елә реаксија ҝөстәрмәји өјрәнә биләрикми ки, Аллаһы разы салаг? Бәли, өјрәнә биләрик. Павел мәсләһәт ҝөрүр: «Гој сөзүнүз һәмишә нәвазишли олсун вә она дуз гатылмыш кими олсун ки, сиз һәр адама неҹә ҹаваб вермәк лазым олдуғуну биләсиниз» (Колос. 4:6). Әҝәр аилә үзвләримизлә, иш вә ја мәктәб јолдашларымызла, һәмиманлыларымызла вә гоншуларымызла нәзакәтли олмаға вәрдиш етсәк, онда ришхәндә вә тәһгирә мәсиһчијә јарашан тәрздә ҹаваб вермәји өјрәнәҹәјик. (Ромалылара 12:17-21 ајәләрини оху.)
13. Нәзакәтли олмағын бизә гаршы чыханларын мүнасибәтини неҹә дәјишдијини ҝөстәрән бир нүмунә чәкин.
13 Чәтин анларда нәзакәтли давранмаг јахшы бәһрәләр верир. Мәсәлән, Јапонијада бир Шаһид һәм ев саһиби, һәм дә онун гонағы тәрәфиндән ришхәндлә гаршыланды. Гардаш нәзакәт ҝөстәриб ораны тәрк етди. Һәмин әразидә тәблиғ етмәјә давам едәркән о фикир верди ки, гонаг јахынлыгдан ону мүшаһидә едир. Гардаш һәмин адама јахынлашанда о деди: «Сиздән үзр истәјирәм. Сизи тәһгир етмәјимизә бахмајараг, фикир вердим ки, сиз садәҹә ҝүлүмсәјирдиниз. Мән дә сизин кими олмаг үчүн нә едә биләрәм?» Һәмин адам ишини вә анасыны јениҹә итирдији үчүн бир даһа хошбәхт олаҹағына үмид етмирди. Гардаш она Мүгәддәс Китабы өјрәнмәји тәклиф етди, о да разылашды. Гыса мүддәтдән сонра онлар Мүгәддәс Китабы һәфтәдә ики дәфә өјрәнмәјә башладылар.
Нәзакәтлилији инкишаф етдирмәјин ән јахшы јолу
14, 15. Гәдимдә Јеһованын хидмәтчиләри ушагларыны неҹә тәрбијә едирдиләр?
14 Гәдимдә Аллаһдан горхан валидејнләр чалышырдылар ки, ушаглары өзләрини евдә әдәб-әрканла апармағы баҹарсынлар. Ҝөрүн, Јарадылыш 22:7 ајәсиндә Ибраһимлә Исһаг бир-биринә неҹә нәзакәтлә мүраҹиәт едир. Јусифин нүмунәсиндән дә ҝөрүнүр ки, о, валидејнләриндән јахшы тәрбијә алмышды. О, һәбсханаја дүшәндә һәтта башга дустаглара да һөрмәтлә јанашырды (Јар. 40:8, 14). Фирона дедији сөзләриндән ҝөрмәк олар ки, Јусиф сәлаһијјәтли шәхсләрә дүзҝүн мүраҹиәт етмәји баҹарырды (Јар. 41:16, 33, 34).
15 Исраил оғулларына верилән Он әмрин бириндә дејилирди: «Ата-анана һөрмәт ет ки, Аллаһын Рәббин сәнә вердији торпагда өмрүн узун олсун» (Чых. 20:12). Ушаглар евдә әдәб-әркан гајдаларына риајәт етмәклә валидејнләринә һөрмәт етдикләрини ҝөстәрирдиләр. Ифтаһын гызы атасынын онун үчүн чох чәтин олан бир андыны јеринә јетирмәклә она бөјүк һөрмәт ҝөстәрди (Һак. 11:35-40).
16-18. а) Ушаглара әдәб-әркан гајдаларыны неҹә ашыламаг олар? б) Ушаглара әдәб-әрканлы олмағы өјрәтмәјин ҝәтирдији фајдалардан бәзиләри һансылардыр?
16 Ушагларымыза әдәб-әркан гајдаларыны өјрәтмәк чох ваҹибдир. Бөјүкләр кими башгалары илә јола ҝетмәк үчүн ушаглар дүзҝүн тәрздә гонаг гаршыламағы, телефона ҹаваб вермәји вә башгалары илә сүфрә архасында отурмағы өјрәнмәлидирләр. Ушаглара башгалары үчүн гапыны тутмағын, јашлы вә хәстә адамлара гаршы нәзакәтли олмағын, јахуд да ағыр јүкү оланлара јардым етмәјин нәјә ҝөрә ваҹиб олдуғуну изаһ етмәк лазымдыр. Онлар сидг-үрәкдән дејилән «зәһмәт олмаса», «чох сағ олун», «хош ҝәлмисиниз», «көмәк едә биләрәмми?» вә «бағышлајын» кими ифадәләрин ваҹиблијини баша дүшмәлидирләр.
17 Ушаглара нәзакәтли олмағы өјрәдәркән сәрт олмамалыјыг. Ән јахшысы онлара нүмунә ҝөстәрмәкдир. Ијирми беш јашлы Курт өзүнүн вә үч гардашынын нәзакәтли олмағы неҹә өјрәндикләри һагда дејир: «Биз валидејнләримизин бир-бирилә неҹә мүлајим даврандыгларыны вә башгалары илә сәбир вә һөрмәтлә рәфтар етдикләрини ҝөрүрдүк. Атам Падшаһлыг Залында ҝөрүшдән әввәл вә сонра јашлы баҹы-гардашларла үнсијјәт едәндә чалышырды ки, мән дә онун јанында олум. Мән онун башгалары илә ҝөрүшүб саламлашдығыны ешидир вә онлара һөрмәтлә јанашдығыны ҝөрүрдүм». Курт давам едир: «Атамын давраныш тәрзи ҝет-ҝедә мәнә дә кечди. Артыг инсанларла нәзакәтли давранмаг мәндә өз-өзүнә алынырды. Башгаларына гаршы нәзакәтли олмаг истәји мәҹбури јох, үрәкдән ҝәлмәлидир».
18 Валидејнләрин өвладларына әдәб-әркан гајдаларыны ашыламасы һансы нәтиҹәни ҝәтирә биләр? Бунун сајәсиндә онлар өзләринә дост тапмағы вә башгалары илә сүлһү горумағы өјрәнәҹәкләр. Ҝәләҹәкдә исә мүдирләри вә иш јолдашлары илә јола ҝедә биләҹәкләр. Үстәлик, нәзакәтли, тәрбијәли вә дүрүст ушаглар валидејнләринә севинҹ вә мәмнунлуг ҝәтирирләр. (Сүлејманын мәсәлләри 23:24, 25 ајәләрини оху.)
Әдәб-әрканла давранмағымыз бизи башгаларындан фәргләндирир
19, 20. Нәјә ҝөрә биз инсанлара һөрмәтлә јанашан Аллаһа вә Онун Оғлуна бәнзәмәјә чалышмалыјыг?
19 Павел дејир: «Севимли өвладлар кими, Аллаһы тәглид един» (Ефес. 5:1). Бу мәгаләдә арашдырылан бәзи принсипләри јеринә јетирмәклә биз Јеһова Аллаһы вә Иса Мәсиһи тәглид етмиш олуруг. Белә етмәклә биз јалныз сәлаһијјәтли шәхсләрин рәғбәтини газанмаг вә ја мадди мәнфәәт әлдә етмәк хатиринә хош мүнасибәт ҝөстәрәрәк икиүзлү давранмајаҹағыг (Јәһуда 16).
20 Пис һөкмранлығынын сон ҝүнләриндә Шејтан Јеһованын гојдуғу һөрмәтҹил давраныш принсипләрини јох етмәк нијјәтиндәдир. Лакин Иблис һәгиги мәсиһчиләрин риајәт етдији әдәб-әркан гајдаларыны позмаға мүвәффәг олмајаҹаг. Ҝәлин һамымыз һәр бир инсана һөрмәтлә јанашан Аллаһа вә Онун Оғлуна бәнзәмәјә чалышаг. Онда данышыг вә давранышымызла кобуд вә нәзакәтсиз инсанлардан һәмишә фәргләнәҹәјик. Бунунла биз нәзакәтли олмагда камил нүмунә верән Јеһова Аллаһымызын адына иззәт ҝәтирәҹәк вә сәмими инсанларда һәгиги ибадәтә гаршы мараг ојадаҹағыг.
[Һашијә]
a Бәзи мәдәнијјәтләрдә өзүндән јашҹа бөјүк инсана разылығы олмадан ады илә мүраҹиәт етмәк һөрмәтсизлик сајылыр. Мәсиһчиләрин белә әнәнәләри нәзәрә алмалары јахшы оларды.
Јадыныздадырмы?
• Әдәб-әрканлы вә ја нәзакәтли олмагда Јеһовадан вә Онун Оғлундан нә өјрәнә биләрик?
• Нәјә ҝөрә инсанларла меһрибанлыгла ҝөрүшмәјимиз мәсиһчи адымыза јахшы тәсир ҝөстәрир?
• Нәзакәтли олмаг сәмәрәли хидмәт етмәкдә бизә неҹә көмәк едә биләр?
• Ушаглара әдәб-әркан гајдаларыны ашыламагда валидејнләрин һансы ролу вар?
[27-ҹи сәһифәдәки чәрчивә]
Сөһбәтә хош тәбәссүмлә башла
Чохлары танымадыглары инсанларла сөһбәтә башламагдан чәкинирләр. Лакин Аллаһа вә јахынларына олан мәһәббәтдән ирәли ҝәләрәк, Јеһованын Шаһидләри әлләриндән ҝәләни едирләр ки, Мүгәддәс Китаб һәгигәтләрини башгалары илә бөлүшмәк үчүн сөһбәт етмәји өјрәнсинләр. Бу саһәдә тәрәгги етмәкдә бизә нә көмәк едә биләр?
Филипилиләрә 2:4 ајәсиндә дәјәрли принсип вар: «Һәр кәс јалныз өз мәнфәәтини дејил, башгаларынын да мәнфәәтини ҝүдсүн». Ҝәлин бу сөзләрин үзәриндә дүшүнәк: әҝәр әввәлләр киминләсә һеч вахт гаршылашмамышыгса, әлбәттә, биз онун үчүн јад олаҹағыг. Бәс о, өзүнү бизимлә сәрбәст һисс етсин дејә нә едә биләрик? Хош тәбәссүм вә достҹасына саламламаг инсанда бизә гаршы рәғбәт һисси ојада биләр. Лакин башга шејләри дә нәзәрә алмаг лазымдыр.
Киминләсә сөһбәтә башламаға ҹәһд едәндә инсаны фикирләриндән ајыра биләрик. Биз инсанын нә фикирләшдијини нәзәрә алмадан истәдијимиз мөвзуну мүзакирә етсәк, о, бизи динләмәјә мејилли олмаја биләр. Буна ҝөрә дә, әҝәр биз инсанын нә һагда дүшүндүјүнү тәхмин етмишиксә, онда нәјә ҝөрә сөһбәтә елә бундан башламајаг? Иса Самаријада гују башында бир гадынла растлашанда мәһз бу ҹүр давранды (Јәһ. 4:7-26). Гадынын фикри гујудан су чәкмәкдә иди. Иса сөһбәтинә бунун әсасында башлады вә сонра мөвзуну руһани сөһбәтә јөнәлтди.
[26-ҹы сәһифәдәки шәкил]
Инсанларла меһрибан олмағын сајәсиндә онлара јахшы шаһидлик верә биләрик
[28-ҹи сәһифәдәки шәкил]
Нәзакәтли олмаг һәмишә мүнасибдир