Sa Roboti Vuravura na iValavala Kaukaua Vei Ira na Yalewa
A TUVANAKI na ika25 ni Noveba me International Day for the Elimination of Violence Against Women. E vakadonuya na siga qo na General Assembly kei Vuravura ena 1999, qai kena inaki me kilai raraba na nodra dau vakalolomataki na yalewa kei na kena sega ni dokai na nodra dodonu. Cava sara mada e vakaturi kina na siga qori?
Levu na itovo vakavanua era dau beci se cati tu ga kina na yalewa. Era dau vakaduiduitaki. Sega ni oti rawa na ivalavala kaukaua e dau vakayacori, bau laurai sara mada ga ena vanua sa vakatorocaketaki tu. Kaya o Kofi Annan, na vunivola vakacegu ni Matabose kei Vuravura, ni “sa roboti vuravura tu na vakayacori ni ivalavala kaukaua vei ira na yalewa, e laurai tale ga ena itovo vakavanua. E tara na basoga kece ni nodra bula na yalewa, matatamata era lewena, nodra itovo, vakarau ni veimaliwai, vuvale era sucu kina, se mani cava tale era kilai kina.”
Kaya o Radhika Coomaraswamy, e dua a dau ripotetaka e liu na nodra vakalolomataki na yalewa ina tabana e qarava na dodonu ni tamata ena Matabose kei Vuravura ni “vakatabui sara ga me veivosakitaki” na ivalavala kaukaua e dau vakayacori tiko vei ira e levu na yalewa “qai ka vakamadua dina.” Vakaraitaki ena dua na ripote mai na isoqosoqo e Oladi e vulica na veika baleti ira na dau vakalolomataki, ni 23 na pasede ni yalewa e Sauca Amerika, se rauta ni 1 mai vei ira na le 4, e dau vakayacori vei ira na ivalavala kaukaua. E vaka tale ga ya na ka e vakabauta na isoqosoqo era lewena e so na vanua mai Urope, ni 1 mai vei ira na le 4 na yalewa ni Urope e dau vakayacori vei ira na ivalavala kaukaua. Tukuna e dua na Tabana ni Matanitu mai Peritania kei Welesi, ni dua na yabaki tiko ga qo e laurai na nodra vakamatei e rauta ni rua na yalewa ena veimacawa, ra qai cakava sara ga qori na tagane era veiwatini tu e liu, se ra veiwatini tu nikua. Vakamacalataka na mekesini India Today International nira “sa dau rerere tu ga na yalewa e Idia taucoko, ra kila tu nira na rawa ni kucuvi ena vanua cava ga era gole kina, e gaunisala kei na vanua e dau lakovi wasoma.” Vakamacalataka na isoqosoqo na Amnesty International, ni valavala kaukaua e dau vakayacori vei ira na yalewa kece nikua e sa bau “ka ni bolebole dina ena kena sagai me valataki na dodonu ni tamata.”
Vakacava mada na veika era tukuni toka mai qori, e salavata beka kei na rai ni Kalou me baleti ira na yalewa? Ena qai saumi na taro qori ena ulutaga e tarava.