Na Gugumatua ga Eda na Rawaka Kina
SA SEGA soti na gugumatua ena gauna oqo. Era vakabauta e vuqa nida na rawaka ke donui keda ga na madigi, e sega ni vakatau ena gugumatua. Sa rauta me vaka oya na nodra nanuma. Sa dua na ka na levu ni itukutuku ni veivoli era vakatetea tiko na tabana ni itukutuku, e tiko kina na ivosavosa e usuraka tiko na rai ni sega ni vinakati na cakacaka vakaukaua, se, ke vica ga na ilavo e tiko vei iko, sa na rawa mo taukena na ka ga o vinakata. Sa levu tiko ga na italanoa e tabaki ena niusiveva e tukuni kina na rawaka ena gaunisala totolo, e tukuni tale ga kina o ira na gone vuku era tauyavu bisinisi, era rawata e vica vata na milioni ena gauna ga era biu vuli kina.
E kaya o Leonard Pitts na dauvolavola ena niusiveva: “E vakabibitaki ena vuravura na irairai ni ka, ke dua e via rawati koya, e sega sara ga ni dredre oqori. . . . O na rawata ke tiko vei iko na ivadi, se mo kila na sala mo vagolea kina vei iko na veivuke ni Kalou.”
Na Cava na Gugumatua?
Na gugumatua e kena ibalebale mo ‘dei tiko ga ena dua na inaki se sasaga, veitalia ga na ka e vakalatilati, se veivakataotaki.’ Kena ibalebale ni o na toso ga i liu veitalia na dredre, o na solia taucoko nomu igu, o na sega ni soro. E vakabibitaka na iVolatabu me tiko vei keda na mataqali yalo oqo. Me kena ivakaraitaki, e vakasalataki keda na Vosa ni Kalou: “Dau vakasaqara tiko ga na matanitu ni Kalou,” “meda tukituki tiko ga, ena qai dola vei keda,” “ia tiko ga na masu,” da qai “taura matua na ka e vinaka.”—Maciu 6:33, NW; Luke 11:9, NW; Roma 12:12, VV; 1 Cesalonaika 5:21.
Dua na ka ena vukei keda meda dau gugumatua, oya meda vosota na tao ni noda sasaga. E kaya na Vosa Vakaibalebale 24:16: “Ni sa bale vakavitu na tamata yalododonu, ia sa na tu cake tale.” (Neitou na matanivola kala.) Na tamata gugumatua ena ‘sega ni sa oti sara ga vua’ ni sotava na dredre se tao nona sasaga, ena ‘tucake tale,’ ‘ena toso tiko ga,’ ena tovolea tale.
Ia e vuqa era sega tu ni vakarautaki ira nira sotava na dredre, se tao nodra sasaga. Ni sega ni tu vei ira na yalo ni gugumatua, era dau soro totolo. E kaya o Morley Callaghan, “ni levu e dau lako vakaca sara ga vei ira ke tao na ka era saga. Era vakalomalomani ira, era beitaki ira kece ga na tamata, era yaloca, . . . e oti sara ga vei ira.”
E sega ni vinaka oqo. E kaya o Pitts: “Nida guilecava ni tiko na vuna vinaka meda sotava kina na dredre, e yaga nida sotava na dredre.” Na cava na kena yaga? Ena nona rai, e kaya o Pitts: “[Eda] vulica kina ni sega ni ca sara ke tao noda sasaga, eda sega tale ga ni druka tu ga me tawamudu. Ia, sa na levu sara na ka eda vulica. Eda sa na vakarautaki keda tale ga vakavinaka.” Me vaka ga e tukuna na iVolatabu: “Sa vakabetena na cakacaka kecega.”—Vosa Vakaibalebale 14:23.
Dina ni sega ni ka rawarawa na noda sasaga tale nida sa tao. So na gauna sa vaka sara ga oya na dredre eda sotava tiko, e vaka meda na sega ni valuta rawa, veitalia se cava eda cakava. Sa sega ni voleka mai na ka eda saga tiko, sa vaka me qai yawa ga. E voleka meda sa sega ni taura rawa, eda sa sega ni rawata, eda sa yalolailai kina se lomabibi sara. (Vosa Vakaibalebale 24:10) Ia, e vakayaloqaqataki keda na iVolatabu: “Me da kakua ni ceguoca e na caka vinaka, ni da na tamusuka e na kena yabaki, kevaka eda sa sega ni oca.” (Neitou na matanivola kala.)—Kalatia 6:9.
Na Cava Ena Vukei Keda Meda Gugumatua Tiko Ga?
Ke o via gumatua ena dua na ka, e imatai sara ga mo navuca e dua na isausau yaga, e dua na isausau o na rawata. E kila vinaka na yapositolo o Paula na tikina oqo. E tukuna vei ira mai Korinica: “Au sa cici vakakina, ia sa sega ni vaka e dua e sega ni kila: au sa vacu vakakina, ia ka sega ni vaka e dua sa vacuka na cagi.” E kila tu o Paula ke dua e vinakata me yaco na nona sasaga, ena vinakati me matata sara tu ga vua se cava me rawata, me vaka ga na nona gu yani e dua na daucici ena nona vakasamataka vakatabakidua me yacova na icavacava ni veitaucici. “Dou sa sega beka ni kila ni ra sa cici kecega ko ira sa ciciva na cere, ia sa dua bauga sa tauca na cere?” E veivakauqeti kina o koya: “Dou cici vakakina, mo dou tauca.” (1 Korinica 9:24, 26) Eda na cakava vakacava?
E kaya na Vosa Vakaibalebale 14:15: “Na tamata yalomatua sa daulewa vakavinaka na nonai lakolako.” E ka vakayalomatua meda dau tu mada ena so na gauna meda vakasamataka na noda ilakolako, meda tarogi keda se i vei na vanua au sa mua tiko kina, de na vinakati beka na veisau. E rui bibi me matata tu ena noda vakasama se cava eda vinakata, na cava na vuna eda vinakata kina. Ke dei tu ena noda vakasama na vanua eda lako tiko kina ena noda raitayaloyalotaka tiko, ena dredre meda via soro koso. E tukuna na vosa vakaibalebale a uqeta na Kalou na kena volai: “Me rai vakadodonu yani na matamu, kei na dakudaku-ni-matamu me qaradonu ga kiliu. Mo lewa deivaka nai lakolako ni yavamu, ia na nomu sala kecega ena vakadodonutaki.”—Vosa Vakaibalebale 4:25, 26.
Ni o sa vakadeitaka na nomu isausau, na ikarua ni ka oya mo vakalewa se sala cava mo rawata kina. E taroga o Jisu: “Ia ko cei vei kemudou, kevaka sa via tara vale, ena sega ni tiko sobu mada eliu, me wilika na kenai voli, se tu vua nai yau me vakaotia se segai?” (Luke 14:28) Me salavata kei na ivakavuvuli oqo, e kaya e dua na kenadau ni bula vakawati kei na matavuvale: “E dua na ka au dikeva rawa vei ira na tamata rawati ira, ni matata vinaka sara tu ga vei ira na ka era vinakata, kei na kena yaga ina nodra bula. Era kila vinaka na tamata rawati ira ni kevaka era vinakata e dua na ka, era na cakava na ka kece e gadrevi mera rawata kina.” Noda kila vinaka na ka kece e vinakati meda cakava meda rawata kina na ka eda vinakata, ena vukei keda meda rai vakadodonu tiko ga i liu. Kevaka e tao noda sasaga, ena rawarawa meda tovolea tale. Oqori sara ga na yavu ni nodrau rawata na ka erau saga o Orville kei Wilbur Wright.
Ke tao nomu sasaga, tovolea mo raica tiko ga na yasana vinaka, mo vuli tale ga kina. Dikeva tale mada, raica na vanua o cala kina, mo qai vakadodonutaka na cala, se vakavinakataka na malumalumu. Ena yaga ke o veivosakitaka kei ira e so tale, baleta na “ka e nakiti sa vakataudeitaki e na bose.” (Vosa Vakaibalebale 20:18) Ena vakalevutaka nomu kila kei na maqosa na sasaga kece o vakayacora, sa ikabakaba tale ga mo rawaka kina.
Na ikatolu ni ka bibi e semai vata kei na gugumatua, oya me dua tu ga na ivakarau ni noda toso. E vakaroti keda na apositolo o Paula: “Ia, na ka eda sa yacova sara ga, me da muria tiko nai vakarau ko ya.” (Filipai 3:16) Ni a kaya e dua na qasenivuli, “ke o tauri iko toka ga vakamalua qai dua tu ga na ivakarau ni nomu toso, ena levu sara na ka e rawa.” E vakadinadinataki vinaka oqo ena italanoa buli kilailevu me baleta na vonu kei na ravete. Dina ni berabera sara vakalevu na vonu mai na ravete, ia e qaqa ena veitaucici oqo na vonu. Ena vuku ni cava? Baleta ni lewai koya vinaka na vonu, qai dua tu ga na ivakarau ni nona toso. E sega ni soro na vonu, e kila o koya ni rauti koya vinaka na totolo ni nona toso, e taura dei toka ga oqori me yacova ni sa takosova na tepi. Na tamata dau tuvatuvanaki qai dua tu ga nona ivakarau ni toso, e tu vua na yalo ni sasaga, e sega tale ga ni dau sorosoro wale, se me vakadrukai. Io, o iko tale ga, ke o “cici vakakina,” o na rawata na nomu isausau.
Digia na iSausau Yaga
E vinakati me dua na noda isausau yaga, ena qai mana kina noda gugumatua. E vuqa era vaqara na ka e sega ni kauta mai vei ira na marau. Ia e kaya na iVolatabu: “Ko koya sa vakaraica matua na vunau vinaka sara, na vunau ni veisereki, ka tu dei kina, . . . ena kalougata kina ko koya oqo e na nona cakacaka.” (Jemesa 1:25) Na noda vulica meda kila na lawa ni Kalou e tu ena iVolatabu e dua na isausau yaga. Ena vuku ni cava? E baleta ga ni yavutaka na nona lawa na Kalou ena nona ivakatagedegede uasivi, e ivakatagedegede dodonu. Ni Dauveibuli, e kila vinaka na ka e yaga vei ira na nona ibulibuli. Ke da gumatua gona ni vulica na ivakasala ni Kalou, da qai taurivaka ena noda bula, ena sega ni sega ni na kauta mai vei keda na marau, na noda dau gugumatua. E yalataka na Vosa Vakaibalebale 3:5, 6: “Mo vakararavi vei Jiova e na vu ni yalomu . . . Mo vakarogotaka vua na nomu sala kecega, ia ena vakadodonutaka na nomui lakolako ko koya.”
Kuria oqori, ni kaya o Jisu ena rawati “na bula tawa mudu,” ke da kila na Kalou kei Jisu Karisito. (Joni 17:3) E vakaraitaka na parofisai e tu ena iVolatabu nida sa bula tiko ena “iotioti ni veisiga” ni ivakarau ni veika oqo. (2 Timoci 3:1-5, NW; Maciu 24:3-13) Sa voleka oqo mera qali na lewe i vuravura ena lewa dodonu ni veiliutaki ni Matanitu ni Kalou. (Taniela 2:44; Maciu 6:10) Na matanitu oqo ena kauta mai e dua na itabagauna ni bula vakacegu, na sautu, kei na bula vinaka e se sega mada ni bau vakilai e liu, ina kawatamata dau talairawarawa. (Same 37:10, 11; Vakatakila 21:4) E kaya na Cakacaka 10:34 (VV), ni “sega ni dau vakaduiduitaka na tamata na Kalou.” Io, eda sureti taucoko meda marautaka na kena yaga!
Na iVolatabu e dua na ivola makawa, e sinai ena vuku qai titobu na kena ibalebale. E vinakati na gauna kei na sasaga me rawa nida yalomatuataka. Ia ena veivuke ni Kalou, sa na rawa vei keda meda kila ke da vakasaqara vagumatua na veika dina era volai tu kina. (Vosa Vakaibalebale 2:4, 5; Jemesa 1:5) Rairai ka ni bolebole toka meda bulataka na ka eda vulica. Ena vinakati beka meda veisautaka noda vakasama kei na noda itovo. Ena nodra lecaika era na tusaqata beka noda vulica tiko na iVolatabu na noda itokani, kei na lewe ni noda matavuvale. Sa vinakati gona na gugumatua. Na yapositolo o Paula e vinakata meda kua ni guilecava ni na solia na Kalou na bula tawamudu vei ira na “gumatua tiko e nai valavala vinaka.” (Roma 2:7) Era na marautaka sara ga na iVakadinadina i Jiova mera vukei iko mo rawata na isausau oqori.
Kua ni guilecava ni o na tamata rawati iko dina kevaka o gumatua ni vulica na ka e baleta na Kalou kei na lomana, qai saga vakaukaua mo bulataka na ka o vulica.—Same 1:1-3.
[iYaloyalo ena tabana e 6]
O na tamata rawati iko dina kevaka o gumatua ni vulica na ka e baleta na Kalou kei na lomana
[iTaba ni Credit Line ena tabana e 4]
Culver Pictures