E Gadrevi na iLiuliu Vinaka
“E kerei mo ni vagalala, sa sega na betemuni e ke. Ena yaca i koya e tiko mai lagi, ni lako!”—Oliver Cromwell; a cavuqaqataka oqo o Leopold Amery, e dua na lewe ni Palimedi mai Peritania.
Sa sivi e walu na vula na cabolo tiko ni iKarua ni iValu Levu qai dua na ka na levu ni kena vakacaca. E kena irairai ni na druka o Peritania kei ira na nona ito. E mani nanuma kina o Leopold Amery kei na so era lewe ni matanitu, ni dodonu me dua na nodra iliuliu vou. Oya na vuna, ena 7 Me, 1940, ena Bose levu ni Bolatagane, a cavuqaqataka kina o Mr. Amery vei Paraiminisita Neville Chamberlain na veivosa e cavuti e cake. Ni oti tale e tolu na siga, a vagalala mai na nona itutu o Mr. Chamberlain, qai sosomitaki koya o Winston Churchill.
ELAURAI ena vakasama oqo nira gadreva na kawatamata me dua e liutaki ira, ia e sega ni kena ibalebale oya me dua ga sa rawa. Ena vuvale mada ga, e dodonu me colata rawa o tama na itavi vakaulunivale me bula marau kina o watina kei ira na luvena. Sa na qai wacava sara na ka e gadrevi vua e dua na iliuliu kei vuravura! E sega gona ni kurabuitaki na kena kunekunei dredre e dua na iliuliu vinaka.
Sa rauta me sega ni wiliki rawa na levu ni veibuli vakatui e caka ena loma ni vica na udolu na yabaki ni bula ni kawatamata, vaka kina na vakaduiduile, vuaviri, veidigidigi, veilabati, veiveisau ni matanitu kei na veilesi ina dua na itutu. Era vakila tale ga na tui, paraiminisita, ravouvou, peresitedi, vunivola lelevu, kei ira na iliuliu voravora na totolo ni veisau ni veiliutaki. Na kena dau yaco vakasauri na veiveisau ni veiliutaki era vagalalataki kina vakavoraki na iliuliu qaqa mai na nodra itutu. (Raica na kato “E Rawa ni Totolo ga na Veisau ni Veiliutaki,” ena tabana e 5.) Ia, e se dredre ga ni kune na veiliutaki e dei qai veiganiti.
“Sa Da na Vosota Mada Ga”—Se Cava?
Oqori na vuna era yalolailai kina e levu ni vakasaqarai e dua na iliuliu vinaka. Ena so mada ga na vanua, e dau laurai vakalevu ena gauna ni veidigidigi na yalolailai kei na sega ni veikauaitaki. O Geoff Hill, e dua na dauvolaitukutuku e Aferika, e kaya: “Na nodra sega ni via kauai na lewenivanua, era na sega kina ni [veidigidigi], ia na vuna levu ga, oya na nodra vakila ni sega mada ga ni tu vei ira na kaukaua mera toroya cake kina na bula. . . . E Aferika, nira sega ni lai veidigidigi na lewenivanua, e sega ni kena ibalebale nira lomavakacegu. Ia vakavuqa, e vakaraitaka na nodra tagi lo na tamata, ra qai vakabauta ni sega ni dua e kauaitaki ira.” Ena vakasama vata oya, a vola e dua na dauvolavola ni niusiveva mai Mereke me baleta e dua na veidigidigi a vakarau yaco tiko: “Au nuitaka mada ga me a tiko e dua na mata uasivi meda bau digitaka.” E tomana: “Ia, e dravusakulukulu. E sega ni kune rawa e dua na mata vaka oya. Sa da na vosota mada ga na kena sa rawa.”
E dina beka ni sega ni rawa nida cakava kina e dua na ka, ia meda sa “vosota mada ga” na veiliutaki e sega ni uasivi? Nodra sega ni vakaceguya rawa na iliuliu vakatamata na veika era gadreva na lewenivanua, e kena ibalebale beka oqo ni na sega ni rawa vakadua ni dua noda iliuliu vinaka? Sega ni vaka kina. E tiko na veiliutaki e uasivi cake. Na ulutaga e tarava ena vakamacalataka se o cei e ganita me liutaka na kawatamata, kei na sala ena yaga kina na nona veiliutaki vei ira na vica vata na milioni era cavutu mai na duidui vanua—oni wili tale ga kina.
[iYaloyalo ena tabana e 3]
Ena imawi e cake: O Neville Chamberlain
Ena imatau e cake: O Leopold Amery
E ra: O Winston Churchill
[Credit Line]
Chamberlain: Photo by Jimmy Sime/Central Press/Getty Images; Amery: Photo by Kurt Hutton/Picture Post/Getty Images; Churchill: The Trustees of the Imperial War Museum (MH 26392)