Sa Naulu Tiko e Vei na Vuravura?
DUAVATA E VURAVURA. Sa bau rogorogo vinaka dina. Sega li nida vinakata kece? Io, sa levu dina na veivosaki me baleta na duavata. Era dau veivosakitaka vakalevu na ulutaga oqo na iliuliu ni veivanua ena gauna era bosevata kina. Ena Okosita 2000, era a sota ena valenivolavola ni Matabose kei Vuravura e Niu Yoka e sivia na 1,000 na iliuliu ni veimatalotu ena bose e yacana na Millennium World Peace Summit. Era veivosakitaka kina e so na iwali me baleta na leqa e sotava tiko o vuravura. Ia, na bose mada ga oya e raici kina na tatawasewase e yaco tiko e vuravura. E dua na daunilawa ni lotu Musolomani mai Jerusalemi a sega ni via lako yani baleta ni a tiko tale ga kina e dua na nodra rapai na Jiu. E so era didi baleta ni a sega ni sureti na Dalai Lama ena imatai ni rua na siga, era leqataka na cicivaka na soqo de ra vakacudrui Jaina kina.
Ena Okotova 2003, era gole vata yani na veimatanitu ena Wasa Pasifika na Pacific Rim ina bose ni Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC), a vakayacori mai Thailand. Era veivosakitaka e so na ka mera taqomaki kina. Era bubuluitaka na 21 na matanitu era tiko kina mera vakarusa na veisoqosoqo ni batikadi, ra qai duavata ena so na sala me vakalevutaka kina na nodra taqomaki na lewe i vuravura raraba. Ia, era kudruvaka e so na mata era tiko ena bose na ka e tukuna e dua na paraiminisita, e kainaki ni a vosavakacacataki ira na Jiu.
Na Cava e Sega Kina na Duavata?
E dina ni sa levu sara na veivosaki me baleta na veivakaduavatataki e vuravura raraba, ia e sega sara ni levu na ka e rawati. Dina ga ni levu era sasaga vakaukaua ena inakinaki vinaka, ia na cava ga e se dredre tiko kina vua na kawatamata me rawata na duavata e vuravura raraba me yacova mai na ika21 ni senitiuri?
E dua na iwase ni isaunitaro oqo e laurai ena ka e tukuna e dua na paraiminisita e tiko ena bose ni APEC. E kaya, “E tiko e dua na ka oqo e vakatokai na boletaki vanua.” Io, era lomoci tu na isoqosoqo ni tamata ena boletaki vanua. Na veimatanitu kei na matatamata yadudua era vinakata mera lewai ira ga. E vakarerevaki sara ni sa veiwaki tu na rai ni uasivi duadua na nodra dui matanitu, na yalo ni veisisivi kei na kocokoco. E laurai ena levu na ituvaki ni gauna e veicoqacoqa kina na gagadre ni dua na matanitu kei na nodra gagadre na veivanua tale e so, ena yaco ga na ka e vinakata na matanitu oya.
E vakamacalataki vakavinaka na boletaki vanua ena vosa e cavuta na daunisame, ni vaka na “mate ca e dauveiveitauvi.” (Same 91:3) E vaka na matetaka e tarai keda tu na kawatamata, e sega ni tukuni rawa na levu ni rarawa e kauta mai. Sa laurai tu mai ena veisenitiuri sa oti na ka e vakavuna na boletaki vanua oya na nodra cati na tamata e so. Nikua, se uqeta tiko ga na tatawasewase na boletaki vanua, ra sega ni cakava rawa kina e dua na ka o ira na veiliutaki.
Era vakadinata o ira na iliuliu ni leqa e sotava tiko o vuravura e vu tiko mai na boletaki vanua kei na nodra nanumi ira ga na tamata. Me kena ivakaraitaki, e kaya na vunivola levu vakacegu ni Matabose kei Vuravura, o U Thant: “Levu noda leqa nikua e vu sara tiko ga mai na rai cala . . . Dua vei ira oqo na vakasama qiqo ni boletaki vanua—‘noqu vanua, au na mate ga vua veitalia e donu se cala.’ ” Ia, vei ira na matanitu era nanumi ira ga, era sa qai vinakata ga mera lewai ira vakatabakidua. O ira na matanitu era sa bau yacova na ivakatagedegede oya era vinakata mera dei toka mada ga kina. Me kena ivakaraitaki, oqo na ka e dikeva na International Herald Tribune me baleta na European Union: “Sa ivakarau ni veika vakapolitiki e Urope na veiqati kei na sega ni veivakabauti. Levu na matanitu era lewena na EU era cata nona rawati koya vinaka e dua vei ira, me qai liutaki ira na kena vo.”
Na Vosa ni Kalou, na iVolatabu, e vakamacalataka vakavinaka na vanua ena tini kina na veiliutaki kece vakatamata, e kaya: “Sa lewa kina na tamata vua na tamata tani ka sa mani ca kina.” (Dauvunau 8:9) Ni sa tatawasewase na vuravura ena vuku ni nodra liutaki ira ga na veimatanitu yadudua, era vakila na tamata, vakailawalawa vaka kina o ira yadudua, na kena sa vakayacori na ivakavuvuli ni iVolatabu oqo: “Ni sa tawasei koya tani na tamata, sa qara na ka e domona, a sa veivorati kei na vuku kece.”—Vosa Vakaibalebale 18:1.
Na noda Dauveibuli, e kila na ka e vinaka duadua vei keda, a sega ni nona inaki mera tauyavutaka ga na nodra matanitu na tamata, mera qai liutaki ira. Ia, na nodra cakava oqo na tamata, era sa vakanadakuya kina na inaki ni Kalou kei na dina ni ka kece e nona. E kaya na Same 95:3-5: “Sa Kalou levu ko Jiova, ka sa Tui levu vei ira na kalou kecega. Sa tiko e ligana na vanua titobu kei vuravura; ka sa nona talega na veiulu-ni-vanua cecere. Sa nona na wasawasa, ni sa bulia ko koya: ka sa bulia na vanua mamaca na ligana.” Meda vakamalumalumu kece ina nona veiliutaki na Kalou, ni dodonu ga me lewa. Nira vakaliuca ga na veimatanitu na nodra veiliutaki, era sa veisaqasaqa tiko kei na inaki ni Kalou.—Same 2:2.
Na Cava Beka e Gadrevi?
Na sala duadua ga e rawa ni duavata kina na vuravura, oya me dua ga na veiliutaki me na kauaitaki ira dina na tamata kece. Levu era kauai ena ka e sa sotava tiko na vuravura era vakadinata na tikina oqo. Ia, e cala ga na vanua era dau rai kina. Me kena ivakaraitaki, e levu na daunitukutuku, okati kina o ira na iliuliu ni lotu, era uqeti ira na tamata mera tokona na Matabose kei Vuravura me vakaduavatataka na vuravura. Ia, se vakacava sara tu mada na nodra inakinaki vinaka na isoqosoqo vakatamata, era na sega ga ni walia rawa na leqa raraba ni kawatamata. Era vakaraitaka ga na veisoqosoqo oqo na nodra veisei na veimatanitu.
E vakasalataka na iVolatabu meda kua ni nuitaka na veisoqosoqo vakatamata mera walia na leqa ni kaya: “Dou kakua ni vakararavi vei ira na turaga, se vua na luve ni tamata, ni sa sega vua na ka mo dou bula kina.” (Same 146:3) Kena ibalebale beka oqo nida sa na sega sara ga ni nuitaka rawa me yaco na duavata e vuravura? Sega sara. E tiko e dua tale na sala.
Levu era sega tiko ni kila ni sa tauyavutaka oti na Kalou e dua na matanitu e rawa ni vakaduavatataka na vuravura. E kaya na iVolatabu me baleti Jiova na Kalou: “Ia koi au ga, ka’u sa buli koya na noqu tui e na noqu ulu-ni-vanua tabu ko Saioni. Kerea maivei au, ka’u na solia na veimatanitu me nomui votavota, kei nai yalayala kei vuravura mo taukena.” (Same 2:6, 8) Dikeva ni tukuna na tikinivolatabu oqo ni Kalou o Jiova e sa ‘bulia na nona tui,’ qai tukuna ena tikina e 7 me “luvequ.” Sega ni vakabekataki ni oqo o Jisu Karisito, na Luvena duabau ga vakayalo na Kalou, sa soli tu vua na kaukaua me lewa na veimatanitu kece.
Sala ena Duavata Kina na Vuravura
Levu na tamata era sega ni vakamalumalumu ina veiliutaki vakalomalagi sa tauyavutaka oqo na Kalou. Era kubeta matua na veimatanitu na ka era nanuma ni nodra dodonu mera veiliutaki. Ia, sa na sega tale ni yalovosovoso tiko na Kalou vei ira era sega ni vakamalumalumu ina nona veiliutaki kei na matanitu e sa tauyavutaka. Vei ira na sega ni via ciqoma na ituvatuvanaki oqo, e kaya na Same 2:9 me baleti Jisu Karisito na Luvena: “Ko na voroti ira e nai titoko kaukamea: ko na vorolaki ira me vaka na bilo nei koya na dautuli kuro.” Ke ra kila se sega, era sa tayabe sara tu ga yani oqo na veimatanitu mera veivala kei na Kalou. Na iotioti ni ivola ni iVolatabu e vakamacalataka nira na vakasoqoni vata “na tui ni veivanua kei vuravura taucoko . . . ki nai valu ni siga dina ko ya ni Kalou Kaukauwa.” (Vakatakila 16:14) Era na vakawabokotaki na veimatanitu kei na nodra sala tatawasewase. Oqo ena vakarautaka na sala me cici vinaka kina na Matanitu ni Kalou.
Ni Turaga Cecere ni Lomalagi kei Vuravura, na Kalou o Jiova ena solia na kaukaua me rawati kina na duavata e vuravura ni vakayagataki Luvena. Ena kauta mai na Matanitu ni Kalou na duavata dina qai vakalougatataki ira kece na lomana na yalododonu. Vakacava mo vakayagataka e vica na miniti mo wilika ena nomu iVolatabu na Same 72? E boroya e dua na iyaloyalo vakaparofisai me baleta na ka ena sotava na kawatamata ena gauna e veiliutaki kina na Luve ni Kalou. Era na qai vakila na tamata na vuravura e duavata dina, kei na nodra leqa kece—na veivakalolomataki, itovo voravora, bula dravudravua, kei na so tale—sa na oti vakadua.
Ena vuravura tatawasewase oqo, levu era nanuma ni na sega tu ga ni vakavotukanataki na inuinui oqo. Ia, ena cala ke vaka oqori nomu vakasama. Era sa vakayacori kece na vosa ni yalayala ni Kalou ena gauna makawa, era na vakayacori tale ga ena gauna e sa tu oqo e liu. (Aisea 55:10, 11) Vakacava, o vinakata mo raica na veisau oqo? O rawa ni raica. Na kena dina, nira sa vakavakarau tiko e dua na ilawalawa tamata me baleta na gauna oqori. Era gole mai na veimatanitu, era sega ni mai veivala, era mai duavata ga ena nona veiliutaki cecere na Kalou. (Aisea 2:2-4) O cei beka o ira oqo? Era kilai ena yaca na iVakadinadina i Jiova. Vakacava mo ciqoma na veisureti mo tiko ena vanua era dau soqoni vata kina? Sega ni vakabekataki ni na vakabulabulataki iko sara ga na veimaliwai kei ira na tamata era na vakavulici iko mo talairawarawa ina veiliutaki ni Kalou, qai marautaka na duavata ena sega ni oti rawa.
[iYaloyalo ena tabana e 7]
Era sa vakavakarau tiko oqo na tamata mai na veimatanitu ina bula ena vuravura e duavata
[iTaba ni Credit Line on ena tabana e 4]
Saeed Khan/AFP/Getty Images
[iTaba ni Credit Line on ena tabana e 5]
Dua na marama e lolosi: Igor Dutina/AFP/Getty Images; protesters: Said Khatib/AFP/Getty Images; armored cars: Joseph Barrak/AFP/Getty Images