‘Na Vuku ena Vuqa Kina na Noda Siga’
O CEI e rawa ni vakacala na yaga ni vuku me walia noda leqa? Na vuku dina e vakaibalebaletaka na kena rawa ni vakayagataki vakavinaka na kilaka kei na yalomatua. E veibasai sara ga kei na yalowai, ulukau, kei na lialia. E veidusimaki na iVolatabu meda rawata mada na vuku. (Vosa Vakaibalebale 4:7) Na inaki ni ivola vakaivolatabu na Vosa Vakaibalebale me veituberi ena vuku, me ivakavuvuli. E doladola ena veivosa oqo: “A vosa vakaibalebale i Solomoni na luve i Tevita, na tui Isireli; me kilai kina na vuku kei nai vakavuvuli.”—Vosa Vakaibalebale 1:1, 2.
Vakananuma mada na ivakavuvuli momona ena imatai ni vica na wase ni Vosa Vakaibalebale. Me vaka e dua na tama dau loloma e vukei luvena tiko, e uqeti ira na dauwiliwili o Solomoni mera ciqoma na veivakavulici ra qai vakadirorogo ina vuku. (Wase e 1 kei na 2) E vakamuai keda ina iwalewale meda veiwekani vakavoleka kei Jiova, vaka kina na noda taqomaka na lomada. (Wase e 3 kei na 4) Eda vakasalataki me savasava tiko ga na noda ivalavala. (Wase e 5 kei na 6) Io, e yaga dina vei keda na kena tasereki na iwalewale ni nona veibacani na tamata ivalavala ca. (Wase e 7) Qai totoka dina na veidreti ni vuku vakatakarakara! (Wase e 8) Ni se bera ni veivosakitaka na vo ni vosa vakaibalebale momona e kune ena wase era qai veimuri mai, e veivakauqeti o Tui Solomoni ena nona dikeva lesu vakalekaleka na veika e sa vakamacalataka oti mai.—Wase e 9.
‘Lako Mai, Mo Mai Kana Madrai Ka Gunu Waini’
E sega ni volai wale ga me isaunitaro na kena raici lesu na ivakasala ena imatai ni iwasewase ni Vosa Vakaibalebale. Ia, e volai ena kena ivolavolai me veiuqeti qai rawai koya na dauwiliwili me vakasaqara tiko ga na vuku.
E doladola na ika9 ni wase ni ivola vakaivolatabu na Vosa Vakaibalebale ena vosa oqo: “Sa tara oti na nona vale ko vuku, sa taya na kena duru e vitu.” (Vosa Vakaibalebale 9:1) E kaya e dua na vuku ni ibalebale ni “duru e vitu” e “ivalavala ni kena dau tara e dua na vale vakaitamera e tara wavolita e dua na buturara, e yatolu na duru lelevu e yatuni veibasai ena tutu ruarua ni vale me vakaukauataka, qai tudonu e loma na kena ikavitu ena ikatolu ni yasa e tadrava na katuba ina vanua lala.” Se donu oya se sega, e tara dina na vuku e dua na vale tara vakavinaka mera kidavaki kina e levu na vulagi.
Sa vakarautaki kece na veika e baleta na soqo ni kana magiti. Sa tu na icoi, vaka kina na waini. E kauai sara ga o vuku me vakarautaki vakavinaka na kakana kei na tuvanaki ni teveli. “Sa vakamatea na nona manumanu; sa ulia na nona waini: sa vakarautaka talega na nona tepeli.” (Vosa Vakaibalebale 9:2) Meda kauaitaka vakabibi na kakana vakayalo e veivakabulabulataki sa vakarautaki tu ena teveli ivakatakarakara oqo.—Aisea 55:1, 2.
O cei era sureti ina kana magiti e vakarautaka na vuku dina? “Sa talai ira yani na nona goneyalewa: sa kaci tu e na veitiki ni koro e cecere, ka vaka Ko koya sa sega ni vuku, me curu mai kike: ko koya sa sega ni yalomatua, sa kaya kina vua, Mo lako mai, mo mai kania na noqu madrai, ka gunuva na waini ka’u sa ulia: biuti ira na lialia, mo bula; ka muria na sala ni vuku.”—Vosa Vakaibalebale 9:3-6.
E talai ira yani na nona goneyalewa o vuku mera lai veisureti mai. Era lako yani ena veitikinikoro cecere mera kacivi ira kina na tamata ena vanua era tu vakalelevu kina. Era sureti kece—o ira sa “sega ni vuku,” o ira era sega ni yalomatua, vaka kina o ira era lecaika. (Vosa Vakaibalebale 9:4) E sa dulaki tu yani e matadra na vosa yalayala ni bula. Na vuku e umani tu ena Vosa ni Kalou, wili kina na Vosa Vakaibalebale, e rawa nida taukena kece. Nikua, era oga na iVakadinadina i Jiova nira italai ni vuku dina, ena nodra sureti ira na tamata, se e vei ga era tu kina, mera vulica na iVolatabu. Na rawati ni kila oqo ena rawa ni basika ina bula tawamudu.—Joni 17:3.
Me ciqoma ena yalomalumalumu na lotu Vakarisito na veituberi ni vuku. E yaga sara vakalevu oqo vei ira na itabagone kei ira na ka vou era se qai mai vulici Jiova. Baleta nira se lecava na ivalavala vakalou, ena vakilai vei ira nira se “sega ni vuku.” E sega ni kena ibalebale oqo ni cala kece na nodra inakinaki, ia e dau taura na gauna kei na sasaga me vakamuai mai na loma ni tamata mera mai vakamarautaka na Kalou o Jiova. Ena gadrevi kina na vakaduavatataki ni vakasama, na gagadre, na veika eda taleitaka, na noda isausau kei na ituvatuvanaki e vakadonuya na Kalou. E bibi mera “dau gadreva na wai ni sucu vakayalo sa sega na kena ca.”—1 Pita 2:2, VV.
E sega li ni gadrevi vei keda meda lako sivita yani “nai vakatekivu ni vakavuvuli”? E dodonu meda bucina meda taleitaka “na veika titobu ni Kalou” meda vakayagataka vinaka na kakana dina e yaga vei ira na matua. (Iperiu 5:12–6:1; 1 Korinica 2:10) Me vaka ni tuberi koya tiko “na dauveiqaravi yalo dina ka vuku” o Jisu Karisito, e gumatua ni vakarautaka tiko mai vei keda kece na kakana vakayalo ena kena gauna dodonu. (Maciu 24:45-47, VV) Meda vakamamautaki mada ga ena teveli ni vuku ena noda dau vulica vakawasoma na Vosa ni Kalou, kei ira na ivola yavutaki vakaivolatabu e vakarautaka mai na ilawalawa e vaka e le dua na dauveiqaravi.
“Kakua ni Vunauca na Dauveivakalialiai”
Na ivakavuvuli ni vuku e wili kina na veivakadodonutaki kei na veivunauci. E sega ni tamata kece era taleitaka na iwalewale oqo ni vuku. E koto ena icavacava ni imatai ni iwasewase ni Vosa Vakaibalebale e dua na ivakasala: “Ko koya sa vunauca na dauveivakalialiai ena kana madua kina: ia ko koya sa vunauca na tamata ca ena tauvi duka kina. Kakua ni vunauca na dauveivakalialiai, de cati iko.”—Vosa Vakaibalebale 9:7, 8a.
O dauveivakalialiai e sega ni taleitaka, e rawa ni lai cati koya sara e via vakadodonutaka tiko na nona sala. Era vakawalena na veivunauci na ivalavala ca. E sega na betena me vakavulici na ka dina vakasakiti mai na Vosa ni Kalou vua e dua e cata, se saga me vakalialia ga na kena ivakavuvuli! Ena nona a vunau voli mai Anitioki na yapositolo o Paula, a sotavi ira kina e dua na ilawalawa Jiu era sega ni taleitaka na ka dina. Era via vakavuveileti vua era qai vosavakacacataki koya, ia e qai sauma vei ira o Paula: “Ia ni ko ni sa biliga tani mai [na Vosa ni Kalou], ko ni sa lewa kina vaka i kemuni ni sega ni rauti kemuni me soli vei kemuni na bula tawa mudu, o koya gona ‘o ya, keirau sa na gole kina vei ira na kai veimatanitu tani.”—Cakacaka 13:45, 46, VV.
Meda kakua ni veisavosa se veileti kei ira na dauveivakalialiai ena noda saga meda tukuna na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou vei ira na tamata lomadina. E vakaroti ira na nona tisaipeli o Karisito Jisu: “Ia ni dou sa curu ki na vale, dou kidavaka: ia kevaka sa yaga na vale ko ya, me yaco kina na nomudou veivakacegui: ia kevaka sa sega ni yaga, me suka tale vei kemudou na nomudou veivakacegui. Ia ko koya sa sega ni vakacegui kemudou, se rogoca na nomudou vosa, ni dou sa lako tani e na vale se na koro ko ya, kuretaka laivi na kuvu-ni-soso mai na yavamudou.”—Maciu 10:12-14.
E veibasai na ivalavala ni nona ciqoma na veivakadodonutaki na tamata vuku mai na dauveivakalialiai. E tukuna o Solomoni: “Vunauca na tamata vuku, ka na lomani iko. Vakavulica na tamata vuku, ka na vuku cake ko koya.” (Vosa Vakaibalebale 9:8b, 9a) E kila na tamata vuku ni “gauna eda totogitaki kina sa vaka mera mosi kece ga na itotogi ka sega ni ka me da marau kina; ia e muri era sa qai dau tauca kina na vakacegu kei na yalododonu vei ira era sa tuberi cake kina.” (Iperiu 12:11, VV) E dina ni rawa ni mosi na veivakadodonutaki, na cava meda sauma lesu se lecava kina, ni na vakavukui keda cake kevaka eda ciqoma?
“Vakavulica na yalododonu, ka na tubu kina e na kila ka,” e tomana na tui vuku. (Vosa Vakaibalebale 9:9b) E sega ni dua e sa rui vuku se qase sara me sega ni rawa ni vuli tiko ga. Sa dua na ka marautaki nida raici ira na sa kala na nodra matanisiga mera ciqoma na ka dina, era qai yalataki ira vei Jiova! Meda tovolea tale ga o keda meda vakadeitaka ni lomada meda na vuli tiko ga, me yadra tiko ga kina na noda vakasama.
“Ka na Levu na Yabaki ni Nomu Bula”
Me vakadeitaka na tikina bibi ni ulutaga e vakamacalataki tiko oqo, e vola o Solomoni na ka e gadrevi taumada ni se bera ni rawati na vuku. E vola: “A rerevaki Jiova na vu ni vuku; kei na kilai Koya sa Yalosavasava sa ka ni veivakayalomatuataki.” (Vosa Vakaibalebale 9:10) Ena sega ni rawati na vuku vakalou kevaka e sega ni rokovi na Kalou dina. Ke dua na tamata e levu nona kilaka ia e sega ni rerevaki Jiova, ena sega wale na betena na nona kilaka oqori ni na sega ni vakalagilagia rawa kina na Dauveibuli. Ena rawa ni lai taura cala kina na ka, qai rawa tale ga ni na kune madua kina. Ia, na kilaka ga baleti Jiova, na Yalosavasava Sara, ena gadrevi kina na yalomatua, e dua na ka e kilai tani kina na vuku.
Na vua cava e vuataka na vuku? (Vosa Vakaibalebale 8:12-21, 35) E kaya na tui ni Isireli: “Sai au ga ena vuqa kina na nomu siga, ka na levu na yabaki ni nomu bula.” (Vosa Vakaibalebale 9:11) Ena levu kina na noda siga, ena balavu tale ga na noda yabaki ni bula kevaka e noda itokani voli o vuku. Io, “sa vu ni bula vei ira na kenai taukei na vuku.”—Dauvunau 7:12.
Sa noda itavi yadua sara ga meda rawata na vuku. E vakabibitaka kina o Solomoni ena nona kaya: “Kevaka ko vuku, sa na nomu na kena yaga: ia kevaka ko sa beca, a kemu duaduaga na kenai sau.” (Vosa Vakaibalebale 9:12) Na tamata vuku ena yaga vua na nona vuku, ia ena bilitaki ga vua na dauveivakalialiai na nona rarawa. E sega ni cala, nida na tamusuka ga na ka eda tea. Sa vinaka ga meda, ‘vakatudaliga ina vuku.’—Vosa Vakaibalebale 2:2.
“Na Yalewa Lialia sa Daudomolevu”
Me kena veibasai, e tomana nona vosa o Solomoni: “Na yalewa lialia sa daudomolevu; sa yalowai, ka sega na ka e kila: ka sa dautiko mai na katuba ni nona vale, e nai tikotiko e na veitiki ni koro e cecere, me kacivi ira era lako vakadodonu tu e na nodrai lakolako: Ko koya sa sega ni vuku, me curu mai kike.”—Vosa Vakaibalebale 9:13-16a.
E vakatakarakarataki o lialia kei na dua na yalewa lialia, e domo rogolevu qai sega ni vakavulici. Sa tara tale ga o koya na nona vale. Sa qai lomana ga me kacivi ira era sega ni vuku era lako tu ena nodra ilakolako. E tiko na nodra digidigi ni vakatulewa na lako tu. Era na ciqoma beka na veisureti ni vuku se veisureti ni lialia?
“Na Wai e Butakoci sa Kamikamica”
Erau veisureti ruarua o vuku kei lialia vei ira na vakarorogo mera “curu mai kike.” Ia, e duidui toka na ivalavala ni nodrau veisureti. E veisureti o vuku ina kana magiti kei na gunu waini. Ia, na veisureti nei lialia e vaka na ivalavala ni yalewa lako vakaveitalia. E kaya o Solomoni: “Ko koya sa sega ni yalomatua, sa kaya kina vua, Na wai e butakoci sa kamikamica, kei na madrai sa kani lo sa ka vinaka.”—Vosa Vakaibalebale 9:16b, 17.
E sega ni veisureti ina gunu waini “na yalewa lialia,” ina gunu wai ga e butakoci. (Vosa Vakaibalebale 9:13) Ena iVolatabu, e vakatauvatani na marautaki ni veiyacovi vakaveiwatini ina gunuvi ni wai e veivakabulabulataki. (Vosa Vakaibalebale 5:15-17) E vakaibalebaletaka gona na wai butakoci na veiyacovi vuni tawadodonu. E vaka me rairai kamikamica—me vinaka cake mai na waini—baleta ni butakoci, qai salavata kei na kena vakasamataki ni na sega ni tobo. Kena irairai ni madrai butakoci e vaka me kana vinaka cake mai na magiti ni vuku, baleta ga ni rawati ena sala tawadodonu. E ivakaraitaki ni lialia na nona raica e dua ni marautaki na ka vakatabui.
E yalataka na bula na veisureti nei vuku, ia o yalewa lialia e sega ni tukuna vakadua na itinitini ni nona ivalavala. Ia e veivakasalataki o Solomoni: “Sa lecava ko koya ni ra tiko maikea ko ira na mate; ia ko ira era a dautiko kaya era sa lewe ni bulubulu.” (Vosa Vakaibalebale 9:18) “Na vale i yalewa lialia e sega ni vale dina, ia e vaka e dua na ibulubulu,” e vola e dua na vuku. “O na sega ni lesu bula mai ke o curu kina.” Na muri ni bula ivalavala ca e sega ni ka vukutaki; e veivakamatei ga.
E kaya o Jisu Karisito: “Dou curu ki na matamata-ni-koro qiqo: ni sa lalaga na matamata-ni-koro, ka rabailevu na sala, sa basika ki na rusa, a ra sa lewe vuqa sa curu kina; ni sa qiqo na matamata-ni-koro, ka rabailailai na sala, sa basika ki na bula, a ra sa lewe lailai sa kunea.” (Maciu 7:13, 14) Meda kana tiko mada ga ena teveli ni vuku meda wili vata kei ira era sa muria tiko na sala e basika ina bula.
[iYaloyalo ena tabana e 31]
E ciqoma na veivakadodonutaki na tamata vuku
[iYaloyalo ena tabana e 31]
Sa noda itavi yadua na rawati ni vuku