PATUBO
Ti gatad wenno balor a bayadan ti nakautang gapu iti panangusarna iti banag a binulodna.
Sipud pay idi maikadua a milenio K.K.P., addaanen ti Babilonia iti naan-anay a narang-ay a sistema ti panagpautang. Ipakita ti Kodigo ni Hammurabi a 20-porsiento ti interes a maisingir iti kuarta ken bukbukel, ket ibilinna a saan a maisubli ti gatad nga impabulod ti maysa a komersiante no agsingir iti nangatngato a porsiento. Iti kasupadina, ti linteg ti Dios iti Israel imparitna nga adda patubo a masingir no pautanganda dagiti marigrigat a padada nga Israelita. Saan a rumbeng a gundawayanda ti pinansial a pakarigatan ti sabali. (Ex 22:25; Le 25:36, 37; De 23:19) Ket ipasimudaag ti Proverbio 28:8 a ti kinabaknang a nagun-odan gapu iti di umiso a panagpatubo, agbalin inton agangay a sanikua “daydiay mangipakpakita ti pabor kadagidiay nanumo.”
Nupay kasta, mabalin dagiti Israelita ti agsingir iti patubo kadagiti pautanganda a ganggannaet. (De 23:20) Sigun kadagiti Judio a komentarista, tumukoy daytoy kadagiti utang maipaay iti negosio, saan a kadagiti kaso ti panagkasapulan. (The Pentateuch and Haftorahs, inurnos ni J. H. Hertz, London, 1972, p. 849) Kaaduanna a temporario laeng ti kaadda dagiti ganggannaet iti Israel, masansan kas komersianteda, ket rumbeng laeng nga agbayadda iti patubo, nangnangruna ta agpautangda met iti sabsabali nga addaan ti patubo.
Yantangay nagtulnogan dagiti nalinteg nga Israelita ti linteg ti Dios mainaig iti saan a panagsingir iti patubo no agpautang (Sal 15:5; Eze 18:5, 8, 17), nalawag a nagbalin a gagangay ti panagpautang nga addaan patubo ken dayta ti nangparigat kadagiti immutang a nakurapay. (Ne 5:1-11; Isa 24:2; Eze 18:13; 22:12) Nupay kasta, intandudo ni Jesu-Kristo ti linteg ti Dios iti daytoy a banag ket ad-adda pay a pinalawana ti pagaplikaran dayta, a kinunana: “Itultuloyyo . . . [ti] agpautang nga awanan patubo, a saan a mangnamnama iti aniaman a supapak.” (Lu 6:34, 35) Saan ngarud nga umiso nga ipaidam ti tulong iti maysa a tao a mabalin a saan a makabayad iti utang gapu iti agtultuloy a panagrigatna a saanna met a basol. Ngem no ti utang ket saan nga agpaay a tulong iti narigat a panagbiag, saan a dakes no agsingir iti patubo ti maysa a tao. Impasimudaag ni Jesus nga umiso ti umawat iti patubo manipud naipabulod a puonan idi kinunana a ti nadangkes nga adipen iti maysa kadagiti pangngarigna ket makondenar gapu iti saanna a panangibanko iti kuarta ni apona tapno makaala iti patubo.—Mt 25:26, 27; Lu 19:22, 23.