Dagiti Obra Maestra a “Napintaan” Kadagiti Bato
BABAEN ITI MANNURAT TI AGRIINGKAYO! IDIAY ITALIA
TI MAYSA kadagiti karigatan a teknik dagiti artesano a mangiladawan kadagiti buya ti nakaparsuaan ket masansan a maawagan iti Florentine mosaic, wenno commesso. Daytoy a kita ti panagaramid iti ladawan, a gagangay idiay Florence, Italia, ket agaramat kadagiti naingpis ken nagduduma ti sukogna a natabas a bato a saan a kas iti gagangay nga us-usarenda kadagiti mosaic nga addaan kadagiti masnup a sukog dagiti pedaso ti bato, baldosa, wenno sarming a pangdisenio. Masansan nga eksakto ti pannakatabas dagita tapno di madlaw ti nagdedekketanda.
Nakaskasdaaw ti nagduduma a kolor ti bato nga usaren ti artesano nga “agpinta.” Ti lapis lazuli ket bato a natayengteng nga asul ti kolorna nga addaan kadagiti puraw nga urit, a sumilsileng gapu iti rumimatrimat a bimmalitok a pyrite. Ti malachite ket aduan iti napussiaw ken natayengteng a berde a maris. Nagpipintas dagiti marmol gapu iti nagduduma a garitda a duyaw, kayumanggi, berde, ken nalabaga. Ti agate, jasper, onyx, porphyry, ken dadduma pay a batbato, ket addaan kadagiti nagduduma a natayengteng a maris ken batek nga usaren dagiti artesano a mangpataud kadagiti obra maestra. Usarenda ti maris ken garit dagitoy a bato a mangiladawan kadagiti kabatuan, mulmula, nadaleg a danum, wenno uray ti naulep a tangatang.
Saan a kabbaro daytoy a kita ti mosaic. Nalabit a napartuat dayta idiay Makintengnga a Daya, ket dimmanon idiay Roma idi umuna a siglo K.K.P. ken nagbalin a nalatak a dekorasion iti suelo ken diding. Nupay nasaknap a maus-usar ti teknik a Florentine mosaic idi Edad Media ken idi tiempo ti Bizantino, ti siudad ti Florence iti Tuscan ti nangpalatak iti daytoy a kita ti mosaic sipud idi maika-16 a siglo ken nagtultuloy. Agingga ita, dagiti de kalidad nga obra maestra a naaramid babaen ti teknik a Florentine mosaic ket masarakan kadagiti palasio ken museo iti intero a Europa.
Natrabaho ti “agpinta” babaen kadagiti bato. Sigun iti maysa a reperensia, ti oras a mabusbos tapno makapataud iti “uray simple laeng a disenio pagsiddaawenna ti moderno nga analista ti oras mainaig iti kinaepisiente.” Gapuna, kas iti napalabas, nakangingngina ti presio ti nagapuanan dagiti artesano nga agar-aramid iti kasta a kita ti mosaic isu a di kabaelan a gatangen ti kaaduan a tattao.
Kasano a Naaramid Dagita?
Umuna a mangaramidda iti pagtuladan, kaaduanna a maysa a lamina. Ti napatugotan a kopia ket mapagsisina. Tunggal naisina a paset adda kaibatuganna a benneg iti maaramid a ladawan. Bayat nga agpilpili ti artesano iti maitutop a bato nga agpaay iti kada benneg, pampanunotenna no kasano a maipintana dayta iti bukodna a pamay-an. Ti tunggal benneg ti napatugotan a kopia ket maipigket kadagiti napili a natabas a bato.
Sumaganad, babaen iti ipit, tenglen ti artesano ti tunggal bato, a dua agingga iti tallo a milimetro laeng ti kabengbengna. Kalpasanna, babaen ti ragadi—maysa a naingpis a barut a nairteng ti pannakaikabitna iti kurbado a kayo ti chestnut—siaannad a tabasenna dagiti bato sigun iti kasapulanna (naipakita iti ngato). Kabayatan daytoy, ikkanna ti barut iti pangpalanas a substansia. Sananto lihaen a naimbag dagiti iking ti natabas a bato tapno eksakto ti panagkakamangda nga uray la awan ti sumarut a lawag no maisiray dayta. Agasem ti kinarikut dayta no ti iladawanda ket dagiti nakaing-ingpis a lanut!
No nayurnos ken naikapeten a naimbag iti tapi a pagsaadanna, mapatag ken mapasileng ti parupa ti bato. Dayta ti mangted iti pintasna a di matulad dagiti retrato. Talaga a nakaskasdaaw ti kinasigo dagiti artesano nga agusar kadagiti templa ti kolor nga adda iti tunggal bato tapno mapataudda ti kasla agpaypayso a ladawan ken kolor ti nalami a petalo ti sabong. Dagiti nasigo nga artesano ti nakaaramiden kadagiti napipintas a ladawan kas kadagiti prutas, plorera, kulibangbang, tumatayab, ken buya iti aglawlaw.
Maysa kadagiti makapainteres nga aspeto ti Florentine mosaic ket ti di pannakaikeddeng ti artesano iti eksakto a detalye ti diseniona. Imbes ketdi, agpannuray kadagiti kolor, langa, ken batbato a pinarsua ti Dios. Mainaig iti dayta, kuna ti maysa a libro: “Babaen kadagiti agkakapintas a bato, mailadawanmo ti kinadayag ken di matukod a pannakabalin ti Dios, daydiay nangipakita iti kinaimnas ti intero a lubong babaen kadagiti kasta a nagbabassit a bambanag . . . , ket ngarud agtultuloy a mangipalagip kadakayo iti kaadda ti Namarsua.”
[Picture Credit Line iti panid 16]
Amin a retrato iti panid 16 ken 17: Su concessione del Ministero per i Beni e le Attività Culturali-Opificio delle Pietre Dure di Firenze, Archivio Fotografico