საგუშაგო კოშკის ᲝᲜᲚᲐᲘᲜ ᲑᲘᲑᲚᲘᲝᲗᲔᲙᲐ
საგუშაგო კოშკი
ᲝᲜᲚᲐᲘᲜ ᲑᲘᲑᲚᲘᲝᲗᲔᲙᲐ
ქართული
  • ᲑᲘᲑᲚᲘᲐ
  • ᲞᲣᲑᲚᲘᲙᲐᲪᲘᲔᲑᲘ
  • ᲨᲔᲮᲕᲔᲓᲠᲔᲑᲘ
  • g01 10/8 გვ. 19-21
  • ქათამი საყვარელი და ნაყოფიერი

ვიდეო არ არის ხელმისაწვდომი.

ბოდიშს გიხდით, ვიდეოს ჩამოტვირთვა ვერ მოხერხდა.

  • ქათამი საყვარელი და ნაყოფიერი
  • გამოიღვიძეთ! — 2001
  • ქვესათაურები
  • მსგავსი მასალა
  • ქათმის მოშინაურების ისტორია
  • ქათმის ხორცი
  • განვითარებადი ქვეყნების გამოკვების პრობლემა
  • როგორ გავხადოთ საკვები უფრო უსაფრთხო
    გამოიღვიძეთ! — 2002
  • რა ხდება მსოფლიოში
    გამოიღვიძეთ! — 2002
  • მამალი [განთავსდება მოგვიანებით]
    წმინდა წერილების საკვლევი ცნობარი
  • კრუხი [განთავსდება მოგვიანებით]
    წმინდა წერილების საკვლევი ცნობარი
გამოიღვიძეთ! — 2001
g01 10/8 გვ. 19-21

ქათამი საყვარელი და ნაყოფიერი

„გამოიღვიძეთ!“-ის კორესპონდენტისგან კენიაში

ქათამი, ალბათ, ყველაზე გავრცელებული ფრინველია. ვარაუდობენ, რომ მათი რაოდენობა დაახლოებით 13 მილიარდს აჭარბებს! ქათამი ისეთი პოპულარობით სარგებლობს, რომ მის ხორცს საკვებად ყოველწლიურად 33 მილიარდ კილოგრამზე მეტს იყენებენ. გარდა ამისა, მთელი მსოფლიოს მასშტაბით, ყოველწლიურად, მომხმარებელს დაახლოებით 600 მილიარდი კვერცხი მიეწოდება.

დასავლეთის ქვეყნებში ქათამი უხვად არის და მისი ყიდვა იაფად შეიძლება. შეერთებულ შტატებში ათწლეულების წინათ ამომრჩევლებს პირდებოდნენ, რომ თუ პრეზიდენტად განსაზღვრულ კანდიდატს აირჩევდნენ, ქათმის ხორცი ყველა ოჯახისთვის ხელმისაწვდომი გახდებოდა. მაგრამ დღეს ის აღარ არის განსაკუთრებული ან მხოლოდ უმცირესობისთვის განკუთვნილი საკვები. როგორ გახდა ეს საოცარი ფრინველი ასეთი ხელმისაწვდომი და პოპულარული? რა შეიძლება ითქვას შედარებით ღარიბ ერებზე? არსებობს თუ არა იმის შანსი, რომ მათაც უხვად ჰქონდეთ ამ ფრინველის ხორცი?

ქათმის მოშინაურების ისტორია

შინაური ქათმის წინაპარი ჯუნგლებში მობინადრე წითელი ბანკივური ქათამია. ადამიანები მალევე მიხვდნენ, რომ ადვილად შეიძლებოდა მისი მოშინაურება. დაახლოებით 2000 წლის წინათ იესო ქრისტე აღნიშნავდა, თუ როგორ კრებს კრუხი თავის ფრთებქვეშ წიწილებს (მათე 23:37, აქ; 26:34). რადგან იესომ ასეთი თვალსაჩინო მაგალითი მოიყვანა, ესე იგი ხალხისთვის, საერთო ჯამში, ეს ფრინველი საკმაოდ ცნობილი იყო. მაგრამ XIX საუკუნემდე ქათმებსა და კვერცხებს კომერციული მიზნებისთვის მასობრივად არ იყენებდნენ.

შინაური ფრინველებიდან დღეს ქათამი ყველაზე პოპულარულია. ქათმებს მილიონობით ოჯახი, მათ შორის ქალაქში მცხოვრები ოჯახებიც ზრდიან; ზოგი საკუთარი ოჯახისთვის და ზოგიც — კომერციული მიზნებისთვის. სხვათა შორის, ბევრი შინაური ცხოველისა და ფრინველისგან განსხვავებით ქათამი ყველგან გვხვდება. მრავალ ქვეყანაში გამოიყვანეს ქათმის ისეთი ჯიშები, რომლებიც ბრწყინვალედ ეგუებიან ადგილობრივ კლიმატსა და პირობებს. ზოგიერთი მათგანია: ავსტრალიური ავსტრალოტროპი; კარგად ცნობილი ლეგჰორნი, რომელიც თავიდან ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროებზე გვხვდებოდა, მაგრამ საკმაოდ პოპულარული გახდა შეერთებულ შტატებშიც; ნიუ ჰემფშირი, პლიუმთროკი, წითელი როდ-აილენდი და ვიანდოტი, რომლებიც შეერთებულ შტატებშია გამოყვანილი; კორნიში, ორპინგტონი და სუსექსური, რომლებიც ინგლისშია გამოყვანილი.

სოფლის მეურნეობაში მეცნიერულ-ტექნიკური პროგრესის შედეგად ქათმების მოშენება ყველაზე წარმატებული აგრარული ინდუსტრია გახდა. შეერთებულ შტატებში ფერმერები ფრინველების კვებისა და გალიებში მათი მოვლის ისეთ მეთოდებს იყენებენ, რომლებიც საგულდაგულოდ აქვთ შემოწმებული; იმასაც აკონტროლებენ, ხომ არ ავადდებიან ქათმები. მრავალი ადამიანი მათი ასე მასობრივად მომრავლების ტექნოლოგიას სისასტიკედ მიიჩნევს. მაგრამ ამან ფერმერები ვერ შეაჩერა და ისინი ამ ფრინველების მოშენების უფრო და უფრო ეფექტურ მეთოდებს იგონებენ. თანამედროვე ტექნოლოგია საშუალებას იძლევა, ერთმა ადამიანმა 25 000-დან 50 000-მდე ქათამს მოუაროს. მხოლოდ სამი თვეა საჭირო იმისათვის, რომ ქათამმა გასაყიდად საჭირო წონას მიაღწიოსa.

ქათმის ხორცი

ეწვიეთ ნებისმიერ სასტუმროს, რესტორანსა თუ სოფლის დუქანს; თითქმის ვერ ნახავთ ისეთ მენიუს, რომელშიც ქათმის ხორცი არ იყოს შემოთავაზებული. ფაქტობრივად, მთელ მსოფლიოში, მრავალ რესტორანსა თუ სწრაფი მომსახურების სასადილოებში ამ ფრინველის ხორცით დამზადებულ კერძებს სთავაზობენ. არიან ისეთი ადამიანებიც, რომლებიც განსაკუთრებულ შემთხვევებს დღემდე ქათმის ხორცის გარეშე არ აღნიშნავენ. ზოგ ქვეყანაში, მაგალითად ინდოეთში, ამ ფრინველის ხორცით დიდებულ კერძებს ამზადებენ. ეს კერძებია: წითელ პილპილ მოყრილი წიწილა „ლალ მურგი, დაკეპილი წიწილა „კურგი მურგი“ და ზარდანჩო მოყრილი წიწილა „ადარკ მურგი“, რომლებიც საოცრად გემრიელია!

რატომ სარგებლობს ქათამი ასეთი პოპულარობით? ერთ-ერთი მიზეზი ის გახლავთ, რომ საჭმლის მოსამზადებლად საჭირო ბევრი სხვა მასალისგან განსხვავებით ქათმის ხორცით უამრავი კერძი მზადდება. თქვენ როგორი მომზადებული გიყვართ? დაჭრილი და ცალკეულ ნაჭრებად შემწვარი? მთლიანად დაბრაწული? შამფურზე აცმული და ცეცხლზე შემწვარი? ბაჟეში ჩაწყობილი თუ მრგვლად მოხარშული? გადაშალეთ ნებისმიერი „წიგნი დიასახლისებისთვის“ და, ალბათ, ნახავთ მრავალ რეცეპტს, რომლებიც ქათმის ხორცისგან საოცრად გემრიელი კერძების დამზადებაში დაგეხმარებათ.

მრავალ ქვეყანაში ქათმის ხორცის ყიდვა პრობლემას არ წარმოადგენს, ამიტომ იგი შედარებით იაფიც ღირს. დიეტოლოგებიც გვირჩევენ მის გამოყენებას, რადგან იგი შეიცავს ცილებს, ვიტამინებსა და მინერალურ ნივთიერებებს, რომლებიც ადამიანის ორგანიზმისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია. მაგრამ ქათმის ხორცი შედარებით დაბალკალორიული პროდუქტია, ვინაიდან მცირე რაოდენობით შეიცავს ნაჯერ და სხვა ცხიმებს.

განვითარებადი ქვეყნების გამოკვების პრობლემა

რა თქმა უნდა, ყველა ქვეყანა არ გამოირჩევა შინაური ფრინველის ხორცის სიუხვით. ეს გარკვეულ პრობლემას წარმოშობს, თუ მხედველობაში მივიღებთ აღნიშნული საკითხის შესასწავლად შექმნილი სპეციალური კომისიის განაცხადს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა საბჭოზე: „2020 წლისთვის მსოფლიო მოსახლეობა 7,7 მილიარდამდე გაიზრდება. . . მაგრამ პროგნოზის თანახმად, ეს უმეტესწილად (95%) განვითარებადი ქვეყნების მოსახლეობის რიცხვის ზრდის ხარჯზე მოხდება“. ასეთი პროგნოზი, თუ მხედველობაში მივიღებთ იმას, რომ დაახლოებით 800 მილიონი ადამიანი უკვე ცუდად იკვებება, კიდევ უფრო ართულებს მდგომარეობას!

მიუხედავად ამისა, მრავალი ექსპერტი იმ აზრისაა, რომ ქათამს მნიშვნელოვანი როლის შესრულება შეუძლია დამშეული მოსახლეობის დაპურებასა და ფერმერების ასე საჭირო შემოსავლით უზრუნველყოფაში. სირთულეს მხოლოდ ის ქმნის, რომ ამ ფრინველის დიდი რაოდენობით მოშენება შეიძლება რთული ამოცანა აღმოჩნდეს ღარიბი ფერმერებისთვის. შედარებით ღარიბ ქვეყნებში ქათმები ძირითადად პატარა, სოფლის ფერმებში ან საკუთარ ეზოებში ჰყავთ მოშენებული. ასეთ ქვეყნებში ქათმებს იშვიათად აქვთ ნორმალური საქათმეები. დღის განმავლობაში ისინი თავისუფლად დახეტიალობენ და საკვებს დაეძებენ; სახლში ღამით ბრუნდებიან, ზოგჯერ კი ღამეს ხეებზე ან რკინის გალიებში ატარებენ.

გასაკვირი არ არის, რომ ასეთ პირობებში გაზრდილი ქათმები ხშირად იხოცებიან, მათ შორის ზოგი — ნიუკასლის დაავადებით; სხვები კი გარეული ცხოველებისა თუ ადამიანთა მსხვერპლი ხდებიან. ფერმერთა უმეტესობამდე ვერ აღწევს ქათმების კვების ახალი მეთოდები, სათანადო საქათმის აგების წესები ან დაავადებებისგან მათი დაცვის შესაძლებლობები; თუმცა მატერიალური სიდუხჭირე ამ რჩევების გათვალისწინების საშუალებას მათ მაინც არ მისცემდა. ამიტომ მიმდინარეობს მუშაობა პროგრამებზე, რომლებიც განვითარებად ქვეყნებში ფერმერებს განათლების მიღებაში დაეხმარება. მაგალითად, გაერთიანებული ერების კვებისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციამ არც ისე დიდი ხნის წინათ, ხუთწლიანი პროექტი წამოიწყო, რათა „აფრიკის სოფლებში მცხოვრებ ღარიბებს შინაურ ფრინველთა პროდუქტიულობის გაზრდაში დახმარებოდა“.

მომავალი გვიჩვენებს, რას მოიტანს ეს საიმედო წამოწყება. შედარებით მდიდარ ქვეყნებში მცხოვრებთათვის გამომაფხიზლებელია იმაზე დაფიქრება, რომ ისეთი უბრალო რამ, როგორიცაა ქათმის ხორცის ჭამა, დედამიწის მოსახლეობის უმეტესობისთვის შეიძლება ფუფუნებად ითვლებოდეს. ამ ღარიბთათვის აზრი იმის შესახებ, რომ ქათმის ხორცი ყველა ოჯახისთვის ხელმისაწვდომი იქნება, შესაძლოა, აუხდენელი ოცნება ანდა შორეული მომავლის საქმე იყოს.

[სქოლიო]

a თუმცა ქათმებს კვერცხების მისაღებადაც უვლიან, შეერთებულ შტატებში მათი 90 პროცენტი სახორცედ ჰყავთ მოშენებული.

[ჩარჩო⁄სურათები 21 გვერდზე]

ფრინველის უმი ხორცის საიმედოდ მომზადება

„ფრინველის უმ ხორცში შეიძლება ზიანის მომტანი ორგანიზმები, მაგალითად სალმონელას ბაქტერია, იყოს, რის გამოც ძალზე მნიშვნელოვანია, სათანადო ყურადღება მიექცეს ხორცის მომზადებას. ყოველთვის დაიბანეთ ხელები; ფრინველის ხორცის მომზადებამდე და მომზადების შემდეგ ყოველთვის ცხელი, საპნიანი წყლით გარეცხეთ დაფა, რომელზეც ხორცს ჭრით, დანა და ხორცის საჭრელი მაკრატელი. სასურველია ისეთი დაფის გამოყენება, რომლის გარეცხვაც მაღალ ტემპერატურაზე შეიძლება. . . და, თუ შესაძლებელია, ეს დაფა მხოლოდ ფრინველის უმი ხორცის მოსამზადებლად გქონდეთ განკუთვნილი. მომზადების წინ გაყინულ ქათამს ადროვეთ მთლიანად გალღობა“ (The Cook’s Kitchen Bible).

[სურათები 19 გვერდზე]

ქათმის ზოგი ჯიში: თეთრი ლეგჰორნი, ჯუნგლის ნაცრისფერი ქათამი ორპინგტონი, პოლონური და წინწკლებიანი სუსექსური.

[საავტორო უფლება]

All except White Leghorn: © Barry Koffler/www.feathersite.com

[სურათები 20 გვერდზე]

ყოველ ღონეს ხმარობენ იმისათვის, რომ განვითარებად ქვეყნებში ფერმერებს ფრინველის პროდუქტიულობის გაზრდაში დაეხმარონ.

[სურათი 20 გვერდზე]

შეერთებულ შტატებში ქათმების 90 პროცენტი სახორცედ ჰყავთ მოშენებული.

    ქართული პუბლიკაციები (1992—2026)
    გამოსვლა
    შესვლა
    • ქართული
    • გაზიარება
    • პარამეტრები
    • Copyright © 2025 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • ვებგვერდით სარგებლობის წესები
    • კონფიდენციალურობის პოლიტიკა
    • უსაფრთხოების პარამეტრები
    • JW.ORG
    • შესვლა
    გაზიარება