გაკვეთილი 14
აღფრთოვანებისა და გულითადობის გამოვლენა
1. რა აღძრავს აღფრთოვანებას?
1 აღფრთოვანების გარეშე მოხსენება უსიცოცხლოა. თუ საუბრისას შენ თვითონ არ ავლენ აღფრთოვანებას, ვერც მსმენელს ვერ აღაფრთოვანებ. თუ ის შენ არ აღგძრავს, ვერც სხვებს ვერ აღძრავს. მაგრამ შენთვის, როგორც მომხსენებლისთვის, ნამდვილი აღფრთოვანების გამოსავლენად საჭიროა მტკიცედ გწამდეს, რომ მსმენელს ნამდვილად სჭირდება იმის მოსმენა, რის თქმასაც აპირებ. ეს ნიშნავს, რომ მოხსენების მომზადებისას ითვალისწინებ მსმენელს, არჩევ მათთვის ყველაზე სასარგებლო პუნქტებს და მათ ისეთნაირად აყალიბებ, რომ მსმენელი ადვილად ხედავს მათ ფასს. თუ ამას აკეთებ, აღიძვრები, ილაპარაკო დაჯერებულად და მსმენელიც გამოგეხმაურება.
2–5. როგორ ვლინდება ცოცხლად გადმოცემულ მოხსენებაში აღფრთოვანება?
2 აღფრთოვანება ნაჩვენებია ცოცხალი გადმოცემით. აღფრთოვანება ყველაზე მეტად მოხსენების ცოცხალი გადმოცემით ვლინდება. ამ დროს არ უნდა იყო გულგრილი ან უხალისო. შენი სახის გამომეტყველება, ხმის ტონი და ლაპარაკის მანერა სიცოცხლით სავსე უნდა იყოს. ეს ნიშნავს, მტკიცედ და ენერგიულად ლაპარაკს. შენ უნდა ილაპარაკო დამაჯერებლად, მაგრამ არა დოგმატურად. აღფრთოვანებამ არ უნდა აგიტაცოს. თვითკონტროლის დაკარგვა მსმენელის დაკარგვას ნიშნავს.
3 აღფრთოვანება გადამდებია. თუ მოხსენებას აღფრთოვანებით წარმოთქვამ, მსმენელიც აღფრთოვანებით აღივსება. თავის მხრივ, აუდიტორიასთან კარგი კონტაქტისას ეს აღფრთოვანება აირეკლება და უკანვე დაგიბრუნდება, ასე რომ, აღფრთოვანებას ცოცხლად შეინარჩუნებ. მეორე მხრივ, თუ უსიცოცხლოდ ლაპარაკობ, მსმენელსაც დაეკარგება ხალისი.
4 პავლე ამბობს, რომ ჩვენ ღვთის სულით უნდა აღვიგზნოთ. თუ ეს ასეა, შენი ცოცხალი საუბარი ღვთის სულის აუდიტორიაზე გადასვლას გამოიწვევს და მათ მოქმედებისკენ აღძრავს. აპოლონმა თავის საუბრებში მსგავსი სული გამოავლინა და მას ენამჭევრი კაცი ეწოდა (რომ. 12:11; საქ. 18:25; იობ. 32:18–20; იერ. 20:9).
5 მოხსენება აღფრთოვანებით რომ წარმოთქვა, დარწმუნებული უნდა იყო, რომ რაღაც მნიშვნელოვანის თქმას აპირებ. იმუშავე იმ მასალაზე, რომლის წარმოდგენასაც აპირებ იქამდე, სანამ არ იგრძნობ, რომ პირველ ყოვლისა, ის შენ, როგორც მომხსენებელს, გაძლევს სტიმულს. აუცილებელი არ არის, მასალა იყოს ახალი, არამედ საკითხისადმი შენი მიდგომა უნდა იყოს ახლებური. თუ ფიქრობ, რომ მსმენელისთვის გაქვს რაღაც სათქმელი, რაც მათ თაყვანისმცემლობაში განამტკიცებს, რაც უკეთეს მსახურებად ან უკეთეს ქრისტიანებად აქცევს, მაშინ აღფრთოვანებისთვის სრული საფუძველი გაქვს და, რასაკვირველია, აღფრთოვანდები კიდეც.
6–9. რა კავშირია მასალის შინაარსსა და მის აღფრთოვანებით გადმოცემას შორის?
6 აღფრთოვანება მასალის შესაფერისია. მოხსენების მრავალფეროვნებისთვის და მსმენელის სასარგებლოდ, უნდა იზრუნო, რომ აღფრთოვანება არ იყოს გადაჭარბებული მთელი მოხსენების განმავლობაში. თუ ის ძალიან გადაჭარბებულია, ისინი ამით უფრო დაიღლებიან, ვიდრე მოქმედებას დაიწყებენ. ეს ისევ სხვადასხვაგვარი მასალის საკმაოდ კარგად მომზადების აუცილებლობაზე ამახვილებს ყურადღებას, რაც შენი წარმოთქმის მრავალფეროვნების საშუალებას იძლევა. ეს ნიშნავს, რომ მოხსენების ზოგიერთი აზრი მეტ აღფრთოვანებას მოითხოვს და ეს ჩაქსოვილი უნდა იყოს მთელ მოხსენებაში.
7 ძირითადი აზრები განსაკუთრებული აღფრთოვანებით უნდა იქნეს წარდგენილი. შენს მოხსენებაში უნდა იყოს კულმინაციური წერტილები, რომლებზეც აგებ მთელ მოხსენებას. რადგან ისინი შენი მოხსენების მთავარი აზრებია, ჩვეულებრივ, მსმენელს რაღაცისკენ უბიძგებს, აგრეთვე, ნათელს ჰფენს გამოყენებულ არგუმენტაციას, მტკიცებებსა თუ რჩევას. მსმენელის დარწმუნების შემდეგ საჭიროა აღძრა ის, გამოიყენოს ეს მტკიცებები და აჩვენო, თუ რამდენად სასარგებლო, რამხელა სიხარულისა და სიამოვნების მომგვრელია განხილული საკითხების გამოყენება. ამისათვის საჭიროა მოხსენების აღფრთოვანებით წარმოთქმა.
8 მაგრამ, ამასთან ერთად, მოხსენება არასოდეს წარმოთქვა უგულოდ. არასოდეს არ მოეკიდო თემას გულგრილად ან არ დაკარგო მისადმი ინტერესი. წარმოიდგინე მდელოზე მშვიდად მობალახე ირემი. თუმცა გარეგნულად ის მშვიდად გამოიყურება, მის მოხდენილ ფეხებში იმალება ძალა და ოდნავი საშიშროების შეგრძნებისას მაშინვე დიდი ნახტომებით მოშორდება იქაურობას. ის მშვიდია, მაგრამ ყოველთვის ფხიზელია. ასევე შეგიძლია იყო შენც, მაშინაც კი, როცა მთელი აღფრთოვანებით არ ლაპარაკობ.
9 რას ნიშნავს ყოველივე ეს? რომ მოხსენება არასოდეს არ უნდა იყოს უმიზეზოდ გაცხოველებული. ამისათვის მიზეზი უნდა გქონდეს და ამის მიზეზს კი შენი მასალა უნდა გაძლევდეს. რჩევების მიმცემი ყურადღებას მიაქცევს იყო თუ არა შენ მიერ გამოვლენილი აღფრთოვანება მასალის შესაფერისი. იყო თუ არა ის გადაჭარბებული, ძალიან ნაკლები ან უადგილო? რა თქმა უნდა, ის გაითვალისწინებს შენს ინდივიდუალურ თვისებებს და, თუ მორცხვი ან შებოჭილი ხარ, წაგახალისებს, ხოლო თუ ყველაფერს დიდი აღფრთოვანებით წარმოთქვამ, გაგაფრთხილებს. ამიტომ აღფრთოვანება მასალას შეუსაბამე და მრავალფეროვანი გახადე, რათა მთელი წარმოთქმის განმავლობაში ის გაწონასწორებულად გამოავლინო.
-•-◂▸-•-
10–12. რა იგულისხმება გულითადობასა და კეთილმოსურნეობაში?
10 აღფრთოვანება მჭიდრო კავშირშია გულითადობასა და კეთილმოსურნეობასთან. მაგრამ ისინი სხვადასხვა გრძნობით აღიძვრება და მსმენელში სხვადასხვა რეაქციას იწვევს. როგორც მომხსენებელს, ჩვეულებრივ, შენი მასალა აღგაფრთოვანებს, მაგრამ გულითადობა მსმენელზე ფიქრითა და მათი დახმარების სურვილით ვლინდება. „გულითადობა, კეთილმოსურნეობა“ მოცემულია რჩევების ბლანკზე და ის სერიოზულ ყურადღებას იმსახურებს.
11 თუ გულითადობასა და კეთილმოსურნეობას ავლენ, მსმენელი იგრძნობს, რომ მოსიყვარულე, კეთილი და თანამგრძნობი ხარ. მათ ისევე მიიზიდავ, როგორც ცეცხლი ცივ ღამეში. ცოცხალი გადმოცემა სტიმულის მომცემია, მაგრამ საჭიროა კეთილმოსურნეობაც. ყოველთვის საკმარისი არ არის რომ მხოლოდ გონებას შეეხო; გულსაც უნდა შეეხო.
12 მაგალითად, დამაკმაყოფილებელი იქნებოდა გალატელთა 5:22, 23-დან სიყვარულის, სიხარულის, სიკეთის, სიმშვიდის შესახებ სიტყვების წაკითხვა შენს მანერებში ამ თვისებების არეკვლის გარეშე? აგრეთვე, ყურადღება მიაქციე პავლეს იმ სათუთ გრძნობას, რომელიც 1-ლი თესალონიკელთა 2:7-ში მოცემულ სიტყვებშია ჩადებული. ასეთი სიტყვების გამოსათქმელად გულითადობა და კეთილმოსურნეობაა საჭირო. როგორ შეიძლება მათი გამოვლენა?
13, 14. როგორ შეიძლება სახის გამომეტყველებით გულითადობის გამოვლენა?
13 სითბო გამოვლენილია სახის გამომეტყველებით. თუ მსმენელის მიმართ თბილი გრძნობები გაგაჩნია, ეს შენი სახის გამომეტყველებიდან უნდა ჩანდეს. წინააღმდეგ შემთხვევაში მსმენელს შეიძლება ეჭვი შეეპაროს შენი თბილი გრძნობების გულწრფელობაში. მაგრამ ეს გრძნობები მოჩვენებითი, ნიღბისმაგვარი რამ არ უნდა იყოს. არასოდეს არ აურიო გულითადობა და კეთილმოსურნეობა გულჩვილობასა და ზედმეტ გრძნობიერებაში. სახეზე არეკლილი გულითადობა გულწრფელობისა და ნამდვილი გრძნობების ამსახველი იქნება.
14 უმეტეს შემთხვევაში ლაპარაკი მოგიწევს მეგობრულად განწყობილ მსმენელთან. ამიტომ, თუ ნამდვილად აქცევ ყურადღებას მსმენელს, მათ მიმართ თბილი გრძნობები გაგიჩნდება; თავისუფლად და მეგობრულად იგრძნობ თავს. ამოარჩიე ერთ-ერთი მსმენელი, ვის სახეზეც მეგობრული დამოკიდებულებაა აღბეჭდილი და პირადად მას ელაპარაკე რამდენიმე წუთის განმავლობაში. შემდეგ სხვა ამოარჩიე და ახლა მას ელაპარაკე. ეს არა მარტო კარგ კონტაქტს ჩამოაყალიბებს შენსა და მსმენელს შორის, არამედ იგრძნობ, რომ დაუახლოვდი მათ და შენს სახეზე არეკლილი სითბო მათ შენსკენ მიიზიდავს.
15–19. აღნიშნე, თუ რა მისცემს მომხსენებლის ხმას გულითად და კეთილმოსურნე ტონალობას.
15 გულითადობა და კეთილმოსურნეობა გამოვლენილია ხმის ტონში. ყველასთვის ცნობილია, რომ ხმის ტონით ცხოველებსაც კი შეუძლიათ გარკვეულწილად განსაზღვრონ, თუ რას გრძნობ. რამდენად უფრო მეტად გამოეხმაურება მსმენელი გულითადობითა და კეთილმოსურნეობით გამსჭვალულ ხმის ტონს.
16 თუ გრძნობ, რომ მსმენელსა და შენს შორის კავშირი გაწყდა და თუ უფრო მეტად წარმოსათქმელ სიტყვებზე ფიქრობ, ვიდრე ამ სიტყვებზე შენი მსმენელის რეაქციაზე, ამას ფხიზელი მსმენელის თვალს ვერ გამოაპარებ. მაგრამ, თუ ნამდვილად დაინტერესებული ხარ მსმენელით და გულწრფელად გსურს, აზრები ისე გადასცე, რომ მათაც შენს მსგავსად დაიწყონ ფიქრი, ხმის ნებისმიერ ცვლილებაში აირეკლება ეს გრძნობები.
17 მაგრამ, რასაკვირველია, ინტერესი გულწრფელი უნდა იყოს. შეუძლებელია ნამდვილი აღფრთოვანებისა და გულითადობის მოჩვენებით გამოვლენა. მომხსენებელმა არასოდეს უნდა დატოვოს მოჩვენებითი კეთილმოსურნის შთაბეჭდილება. ასევე არასოდეს უნდა აგვერიოს გულითადობა და კეთილმოსურნეობა გულჩვილობაში ან არაგულწრფელი გრძნობების შედეგად ხმის მოჩვენებით აკანკალებაში.
18 თუ უხეში, არასასიამოვნო ხმა გაქვს გაგიძნელდება საუბრისას გულითადობის გამოვლენა. შენ კეთილსინდისიერად და გულმოდგინედ უნდა ეცადო, დასძლიო ნებისმიერი მსგავსი პრობლემა. აქ საქმე ეხება ხმის თავისებურებას და ამ პრობლემის მოგვარებას დრო სჭირდება, მაგრამ სათანადო ყურადღებისა და ძალისხმევის გამოვლენას ბევრის გაკეთება შეუძლია შენი ხმისთვის გულითადობის შემატებაში.
19 სუფთა ტექნიკური თვალსაზრისიდან გამომდინარე, შეიძლება გამოგადგეს ერთი რამის ცოდნა — საუბარს მჭახე ელფერს აძლევს ხმოვნების მოკლედ წარმოთქმა და მათი ჩაყლაპვა. ისწავლე ხმოვნების გაწელვა. ეს შეარბილებს მათ და შენი საუბარი ავტომატურად შეიძენს უფრო თბილ ტონალობას.
20, 21. როგორ მოქმედებს მოხსენების მასალა გულითადობისა და კეთილმოსურნეობის გამოვლენაზე?
20 გულითადობა და კეთილმოსურნეობა მასალის შესაფერისია. ისევე როგორც აღფრთოვანების შემთხვევაში, გულითადობა და კეთილმოსურნეობა, რომლებსაც შენს გამოთქმებში აქსოვ, ბევრად არის დამოკიდებული იმაზე, თუ რას ამბობ. ამის მაგალითია ცნობა იესოს მიერ მწიგნობრებისა და ფარისევლების განსჯის შესახებ, რომელიც მათეს 23-ე თავშია მოცემული. წარმოუდგენელია, რომ ეს მკაცრი მამხილებელი სიტყვები მას რბილად ან უსიცოცხლოდ ეთქვა. მაგრამ ამ გულისწყრომასა და რისხვას შორის არის ფრაზა, რომელიც სითბოთი და სათუთი გრძნობებითაა აღსავსე, რომელშიც იესოს თანაგრძნობა შემდეგი სიტყვებითაა გადმოცემული: „რამდენჯერ მინდოდა შენი შვილების შეკრება, როგორც ფრინველი იკრებს ფრთებქვეშ თავის ბარტყებს, მაგრამ არ ინდომეთ“. აქ აშკარად ჩანს სათუთი გრძნობები, მზრუნველობა, მაგრამ მომდევნო სიტყვებში: „აჰა, გრჩებათ ოხრად თქვენი სახლი“, — უკვე აღარ არის მსგავსი გრძნობა. ხმის ტონი უარყოფის, სიძულვილის გამომხატველია.
21 მაშ, როდის არის მართებული გულითადობისა და კეთილმოსურნეობის გამოვლენა? უმეტეს შემთხვევაში, ამ გრძნობების გამოვლენა მართებული იქნებოდა სამქადაგებლო მსახურებისას ან სასწავლო მოხსენების წარმოთქმისას, განსაკუთრებით კი, როცა ვინმეს არწმუნებ, ამხნევებ, შეაგონებ, თანაუგრძნობ და ასე შემდეგ. საჭიროების შემთხვევაში, გულითადობის გამოვლენასთან ერთად, არ უნდა დაივიწყო აღფრთოვანების გამოვლენაც. ყველაფერში გაწონასწორებული იყავი, მაგრამ რაც შეგიძლია სრულად გამოავლინე გრძნობები შენ მიერ ნათქვამ ყოველ სიტყვაში.