ᲡᲮᲕᲐᲓᲐᲡᲮᲕᲐ
ასურეთის იმპერია
ასურეთი იყო იმპერია, რომლის ისტორიულ წყაროებშიც უმეტესწილად ასახულია სამხედრო დაპყრობები, რასაც ხშირად თან ახლდა დატყვევებული ადამიანების მიმართ სადისტური მოპყრობა. ასურელთა ცხოვრებაში უდიდესი ადგილი ეკავა რელიგიას. სწორედ რელიგია ედო საფუძვლად მათ მიერ წარმოებულ ომებს. ისტორიკოსი უ. ბ. რაიტი აღნიშნავს: „ბრძოლა ამ ერის ძირითად საქმიანობას წარმოადგენდა, ხოლო ქურუმები გამუდმებით ეწეოდნენ ომის აგიტაციას. ისინი ძირითადად ნადავლით ცხოვრობდნენ. ქურუმები ნადავლის დანაწილებამდე ყოველთვის პირველები იღებდნენ მათთვის დადგენილ წილს, რადგან მძარცველთა ეს მოდგმა უაღრესად რელიგიური იყო“ (Ancient Cities, 1886, გვ. 25).
ბიბლიაც და ისტორიული წყაროებიც ადასტურებს, რომ ასურეთსა და ისრაელს ხშირად ჰქონდათ შეხება. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ისრაელი იძულებული იყო ხარკი ეხადა ასურეთის მეფისთვის. შემდეგ, ძვ. წ. 740 წელს ასურელებმა ისრაელის ჩრდილოეთი სამეფოს დედაქალაქი, სამარია დაიპყრეს და ათასობით იუდეველი ტყვედ წაასხეს. ის ფაქტი, რომ იეჰოვამ დაუშვა ასეთი რამ, იმაზე მეტყველებს, თუ რა სავალალო მდგომარეობაში იყო განდგომილი ისრაელი. თუმცა როდესაც სინახერიბმა გადაწყვიტა დაპყრობილი სამეფოების სიისთვის იუდას სამეფოც შეემატებინა, იეჰოვას ანგელოზმა ასურელთა ბანაკში 185 000 ჯარისკაცი გაწყვიტა ერთ ღამეში (ეს. 36:1—37:38). როგორც იეჰოვას წინასწარმეტყველებმა იწინასწარმეტყველეს, დროთა განმავლობაში ასურეთი ნანგრევებად და უდაბურ ადგილად იქცა. მის შემდეგ მსოფლიო სცენაზე ბაბილონი გამოჩნდა (ეს. 23:13; სფ. 2:13).
ᲠᲣᲙᲐ: ასურეთის იმპერია
არქეოლოგ ო. ჰ. ლეიარდის მიერ შესრულებული ნახატი, რომელიც ასახავს ქალაქ ნიმრუდში (ქალახში) ასურნასირფალ II-ის სასახლის დიდებულებას.
ერთ დროს სარგონ II-ის სასახლეს ამშვენებდა უზარმაზარი ფრთიანი ხარის ქანდაკება, რომელსაც ადამიანის თავი ჰქონდა.
ქალაქ ნიმრუდში ასურნასირფალ II-ის სასახლის ერთ-ერთი კედლის რელიეფი, რომელზეც ასახულია, როგორ ერთობოდნენ ასურელი მეფეები ლომებზე ნადირობით; ქალაქი ნინევე ბიბლიაში მოხსენიებულია როგორც „ლომთა ბუნაგი“ (ნამ. 2:11).
რელიეფი, რომელზეც ასახულია მეფე ასურნასირფალ II მსახურთან და მფარველ სულთან ერთად; აღებულია ნიმრუდის (ქალახი) სასახლიდან (გამოფენილია ბრიტანეთის მუზეუმში). რელიგია უდიდეს როლს ასრულებდა ასურეთის პოლიტიკურ ცხოვრებაში.
მეფე ასურნასირფალ II ბრძოლის ველზე; მის წინ მიფრინავს მისი ღმერთი აშური, რომელიც აგრეთვე ისვრის ისრებს (რელიეფი გამოფენილია ბრიტანეთის მუზეუმში).
მეფე ასურნასირფალ II; მის წინ გამოსახულია იმ ღმერთების სიმბოლოები, რომლებსაც ის ეთაყვანებოდა: რქიანი მუზარადით წარმოდგენილია აშური, ფრთიანი დისკოთი — მზის ღმერთი შამაში, ნამგალა მთვარით — მთვარის ღმერთი სინი, ორკაპათი — ჭექა-ქუხილის ღმერთი ადადი, ხოლო ვარსკვლავით წარმოდგენილია იშთარი.
სინახერიბის წარმომადგენელი დასცინის იეჰოვას და მოითხოვს იერუსალიმის კაპიტულაციას.
სინახერიბის პრიზმა (ტეილორის პრიზმა ბრიტანეთის მუზეუმში); მეფის ერთ-ერთი უკანასკნელი მატიანე, სადაც ის იკვეხნის, რომ შეიჭრა იუდაში, თუმცა არაფერს ამბობს იმ უბედურებაზე, რომელიც თავს დაატყდა მის ჯარს.
სასახლის კედლებზე ასახულია ასურელების სისასტიკე: ისინი ქალდეველებს ცოცხლად აძრობენ კანსა და ენას (მარცხნივ), ლაქიშის მაცხოვრებლებს ცოცხლად ატყავებენ და სარზე აგებენ (მარჯვნივ და ქვემოთ).
ბიბლიური წინასწარმეტყველების თანახმად ნინევე (წინა პლანზე გამოსახული კუიუნჯიქის ბორცვი) „გაუდაბურდა და აოხრდა“ (ნამ. 2:10).
თიხის ფირფიტა ბაბილონური ქრონიკიდან (ზემოთ) მოგვითხრობს, თუ როგორ გაანადგურეს ბაბილონელებმა ეს ერთ დროს დიდებული ქალაქი (ბაბილონური ქრონიკა [ბრიტანეთის მუზეუმი] 21901, რომელიც აგრეთვე ცნობილია როგორც გადის ქრონიკა ანუ ნინევეს დაცემის ქრონიკა).