იობი (ბიბლიის წიგნი)
ებრაელი და ადრინდელი ქრისტიანი სწავლულები წიგნის დამწერად მოსეს მიიჩნევდნენ. წიგნის პოეტური მონაკვეთები, ენა და სტილი ცხადყოფს, რომ ის ებრაულ ენაზე დაიწერა. მოსეს ავტორობაზე მიუთითებს წიგნის პროზაულ ნაწილსა და ხუთწიგნეულს შორის არსებული მრავალი მსგავსება. იობის განსაცდელების შესახებ მოსემ შესაძლოა მიდიანში გაიგო, სადაც 40 წელს ცხოვრობდა, ხოლო იობის ბოლო წლების შესახებ, როგორც ჩანს, ძვ. წ. 1473 წელს, როცა აღთქმული მიწისკენ მიმავალმა ისრაელმა უცთან ახლოს გაიარა.
წიგნის წყობა. იობის წიგნი განსაკუთრებულია, რადგან მასში ძირითადად ჩაწერილია ღვთის ჭეშმარიტ მსახურსა და სამ მამაკაცს შორის კამათი, რომელთაც ღვთის მსახურებად მოჰქონდათ თავი, თუმცა იობის შეგონებისას არასწორად მსჯელობდნენ. ისინი ცდებოდნენ, როცა ფიქრობდნენ, რომ ღმერთი იობს მძიმე ფარული ცოდვის გამო სჯიდა. ასეთი მსჯელობით ისინი, ფაქტობრივად, იობის მდევნელები გახდნენ (იობ. 19:1—5, 22). მათი კამათი სამი ეტაპისგან შედგებოდა. პირველ ორში ოთხივე მონაწილეობდა, მესამეში კი — ცოფარის გარდა ყველა, რადგან ის იობის სიტყვებმა გააჩუმა. საუბრის შემდეგ ისინი შეაგონა ელიჰუმ, იეჰოვას წარმომადგენელმა, ბოლოს კი — თავად იეჰოვა ღმერთმა.
წიგნის კითხვისას ან ციტირებისას მნიშვნელოვანია, გვახსოვდეს, რომ ელიფაზის, ბილდადისა და ცოფარის მსჯელობა მცდარია. იობის ეს სამი მეგობარი ზოგჯერ სიმართლეს ამბობდა, მაგრამ კონტექსტი არასწორი იყო, სიტუაცია კი — შეუსაბამო. სატანამ იგივე მეთოდი გამოიყენა, როცა იესო ქრისტე ტაძრის გალავანზე დააყენა და უთხრა: «თუ ღვთის ძე ხარ, გადახტი, რადგან დაწერილია: „თავის ანგელოზებს უბრძანებს და ისინი ხელში აყვანილს გატარებენ, რათა ქვას ფეხი არ წამოჰკრა“». იესომ მიუგო: «ისიც დაწერილია: „არ გამოსცადო იეჰოვა, შენი ღმერთი“» (მთ. 4:5—7).
იობის მეგობრები ამბობდნენ, რომ ღმერთი ბოროტებს სჯის. ეს სიმართლე იყო (2პტ. 2:9). მაგრამ ისინი ასკვნიდნენ, რომ ყოველგვარი განსაცდელი ადამიანის ცოდვის შედეგი იყო და ღმერთი ამგვარად სჯიდა მას. მათი სიტყვების თანახმად, ადამიანის ტანჯვა მძიმე ცოდვის ჩადენაზე მიუთითებდა. ისინი ჭეშმარიტებას არ ლაპარაკობდნენ ღმერთზე (იობ. 42:7), ცილს სწამებდნენ და უწყალო ღმერთად წარმოაჩენდნენ. ამტკიცებდნენ, რომ ღმერთს კმაყოფილებას არ ჰგვრიდა ადამიანის ერთგულება და ის არ ენდობოდა თავის მსახურებს, ანგელოზებსაც კი. ეს ეწინააღმდეგება მრავალ ბიბლიურ მუხლს, რომლებიც ცხადყოფს, რომ იეჰოვას უყვარს თავისი მსახურები. ერთგული თაყვანისმცემლებისადმი ნდობა ჩანს იეჰოვასა და სატანის საუბრებიდან, რომლებშიც ყურადღება გაამახვილა იობზე, და მის ერთგულებაში დარწმუნებულმა სატანას იობის გამოცდის უფლება მისცა, თუმცა ის სიკვდილისგან დაიცვა (იობ. 2:6). ქრისტიანი დამწერი იაკობი იობის მიმართ ღვთის დამოკიდებულებაზე წერდა: „თქვენ გსმენიათ იობის მოთმინებაზე და გინახავთ, ბოლოს რა გააკეთა იეჰოვამ მისთვის, რა სათუთი გრძნობები აქვს იეჰოვას და რა გულმოწყალეა“ (იაკ. 5:11).
რამდენად მნიშვნელოვანია. „იობში“ ჩაწერილი ინფორმაცია, ისევე როგორც დაბადების 3:1—6 და სხვა არაერთი ბიბლიური მუხლი, უაღრესად მნიშვნელოვანია, რადგან გვამცნობს ღვთის უზენაესობის სამართლიანობასთან დაკავშირებულ საკამათო საკითხს და იმას, თუ როგორ უკავშირდება მას ღვთის მიწიერი მსახურების ერთგულება. მართალია, ეს საკითხი იობს არ ესმოდა, მაგრამ თავისი მეგობრებისთვის საკუთარ თავში დაეჭვების უფლება არ მიუცია (იობ. 27:5). მისთვის გაუგებარი იყო, რატომ დაატყდა თავს ამდენი უბედურება, მიუხედავად იმისა, რომ ცოდვილი გზით არ დადიოდა. ის საკუთარი თავის გამართლებაზე იყო კონცენტრირებული, რისკენაც, უეჭველად, სამი მეგობრის გამუდმებულმა დადანაშაულებამ უბიძგა. ის იმაშიც შეცდა, რომ ღვთისგან დაჟინებით ითხოვდა საკუთარი ტანჯვის მიზეზის გამხელას, არადა მას უნდა სცოდნოდა, რომ არავის აქვს უფლება, იეჰოვას უთხრას, ასეთი რატომ შემქმენიო (რმ. 9:20). მიუხედავად ამისა, იეჰოვამ გულმოწყალება გამოავლინა და იობს ჯერ თავისი მსახურის, ელიჰუს მეშვეობით უპასუხა, შემდეგ კი თავად ელაპარაკა ქარიშხლიდან. ამგვარად, იობის წიგნიდან აშკარად ჩანს, რომ ღვთის წინაშე საკუთარი თავის გამართლება არასწორია (იობ. 40:8).
კანონიკურობა. რამდენად ღირებულია. ეზეკიელი და იაკობი თავიანთ წიგნებში მოიხსენიებენ იობს (ეზკ. 14:14, 20; იაკ. 5:11). წიგნის კანონიკურობის ერთ-ერთი ძლიერი მტკიცება ის არის, რომ ებრაელებმა ის ღვთივშთაგონებული ებრაული წერილების ნაწილად აღიარეს, მიუხედავად იმისა, რომ იობი ისრაელი არ იყო.
წიგნის უტყუარობის ყველაზე ძლიერი მტკიცება, ალბათ, ის არის, რომ ის ბიბლიის დანარჩენ წიგნებს ჰარმონიულად ერწყმის. წიგნიდან აგრეთვე ბევრს ვიგებთ პატრიარქალურ საზოგადოებაში დამკვიდრებულ მრწამსსა თუ წეს-ჩვეულებებზე. გარდა ამისა, ბიბლიის სხვა მონაკვეთებთან მისი შედარება გვეხმარება, უკეთ ჩავწვდეთ ღვთის განზრახვებს. „იობი“ შეიცავს სხვა ბიბლიური მუხლების მრავალ პარალელურ აზრს, რომელთაგან ზოგიერთი მოცემულია თანდართულ ცხრილში.
[ჩარჩო]
მნიშვნელოვანი აზრები იობიდან
წიგნი მოგვითხრობს, რა გადახდა იობს, როცა სატანამ იეჰოვას წინაშე ეჭვქვეშ დააყენა მისი ერთგულება.
როგორც ჩანს, დაწერა მოსემ უდაბნოში ისრაელის ხეტიალის დროს. თუმცა იობს ეს განსაცდელი მოსეს დაბადებამდე რამდენიმე წლით ადრე შეემთხვა.
იობი კარგავს სიმდიდრესა და კეთილდღეობას, როცა იეჰოვა სატანას იობის გამოცდის უფლებას აძლევს (1:1—2:10)
სატანა აცხადებს, რომ იობი გამორჩენის მიზნით იცავს სიმართლეს.
იობი ერთ დღეში კარგავს ცხვარ-ძროხასა და ათივე შვილს, მაგრამ უმწიკვლობას არ თმობს.
შემდეგ იტანჯება საზიზღარი და მტკივნეული დაავადებით, მაგრამ ღვთის დაწყევლაზე უარს ამბობს და ერთგული რჩება.
იობის სამი მეგობარი — ელიფაზი, ბილდადი და ცოფარი, შეთანხმებისამებრ იკრიბება, რათა „თანაუგრძნონ“ იობს (2:11–3:26)
შვიდ დღეს ისინი იობის გარშემო მდუმარედ სხედან.
იობი დუმილს არღვევს და თავისი დაბადების დღეს წყევლის.
მას ვერ გაუგია, რატომ არ კლავს ღმერთი.
სამი ვაი-მანუგეშებლისა და იობის ხანგრძლივი კამათი (4:1—31:40)
ისინი ამტკიცებენ, რომ იობი ცოდვების გამო იტანჯება და აცხადებენ, რომ ის რაღაცაში იქნება დამნაშავე, რადგან ღმერთი მტერივით ექცევა.
იობის დასარწმუნებლად ისინი არასწორად მსჯელობენ, ცილს სწამებენ და გადმოცემასა და თავიანთ ხილვებს იშველიებენ.
სამი მეგობარი ურჩევს იობს, აღიაროს დანაშაული და გამოსწორდეს. მათი სიტყვების თანახმად, მხოლოდ მაშინ შეძლებს ის უწინდელი კეთილდღეობის დაბრუნებას.
იობი დარწმუნებულია თავის სიმართლეში. მას არ ესმის, რატომ უშვებს იეჰოვა მის ტანჯვას, თუმცა აბათილებს სამი მეგობრის არასწორ მსჯელობას.
დასასრულს იობი იხსენებს იმ დროს, როცა პატივდებული უხუცესი იყო და ამას ახლანდელ ტანჯვასა და დამცირებას ადარებს. ის ამბობს, რომ ყველანაირად ერიდებოდა ცოდვას.
იქვე მყოფი ახალგაზრდა ელიჰუ იობსა და მის მეგობრებს თვალსაზრისს უსწორებს (32:1—37:24)
ის ამბობს, რომ იობი ცდებოდა, როცა საკუთარ თავს ამართლებდა და არა ღმერთს. საყვედურობს იობის სამ მეგობარს იმის გამო, რომ არასწორად პასუხობდნენ იობს.
განადიდებს იეჰოვას სამართლიანობას, მიუკერძოებლობას, დიდებულებასა და ყოვლისშემძლეობას.
თავად იეჰოვა ლაპარაკობს ქარიშხლიდან (38:1—42:6)
იეჰოვა ეკითხება იობს, სად იყო დედამიწის შექმნის დროს და ესმის თუ არა ბუნების საოცრებები, რითაც ხაზს უსვამს ღვთის დიდებულებასთან შედარებით ადამიანის უმნიშვნელობას.
შემდეგ ეკითხება იობს, ჰქონდა თუ არა მის მიმართ საყვედურის თქმის უფლება.
იობი აღიარებს, რომ შეუგნებლად ლაპარაკობდა. ის მტვერსა და ნაცარში ინანიებს.
იობის განსაცდელი მთავრდება. ღმერთი ერთგულებისთვის აკურთხებს (42:7—17)
იეჰოვა უკმაყოფილებას გამოთქვამს ელიფაზის, ბილდადისა და ცოფარის მიმართ, რადგან სიცრუე ილაპარაკეს. ის უბრძანებს მათ, მსხვერპლი შესწირონ და იობს სთხოვონ, მათთვის ილოცოს.
როცა თავისი მეგობრებისთვის ლოცულობს, იობი იკურნება.
ღვთის კურთხევით იობს უწინდელზე ორჯერ მეტი ცხვარ-ძროხა ჰყავს. მას ეყოლება ათი შვილი — შვიდი ვაჟი და სამი ასული.
[ჩარჩო]
იობის წიგნი განაცხადი ბიბლიის სხვა მუხლები
3:17—19 მკვდრებმა არაფერი იციან; ეკ. 9:5, 10; ინ. 11:11—14 1კრ. 15:20
მათი მდგომარეობა ძილს ჰგავს.
10:4 ღმერთი ადამიანივით არ განსჯის. 1სმ. 16:7
10:8, 9, 11, 12 ღმერთმა ადამიანი საოცრად შექმნა. ფს. 139:13—16
12:23 ღმერთი ნებას რთავს ერებს, გმც. 17:13, 14, 17
რომ გაძლიერდნენ და მის წინააღმდეგ
გაერთიანდნენ, რათა სამართლიანად
გაანადგუროს ერთი ხელის მოსმით.
14:13—15 მკვდრები აღდგებიან. 1კრ. 15:21—23
17:9 რაც არ უნდა გააკეთონ სხვებმა, ფს. 119:165
მართალი არ წაბორძიკდება.
21:23—26 ყველა ადამიანს ერთი ბოლო აქვს; ეკ. 9:2, 3
სიკვდილის დროს ყველა თანაბრდება.
24:3—12 ბოროტები ავიწროებენ სხვებს. 2კრ. 6:4—10; 11:24—27
ქრისტიანებს ხშირად ჩაგრავენ.
27:12 ვინც საკუთარი გულის იერ. 23:16
ხილვებს ხედავს და არა
ღვთისგან მომდინარეს,
ამაოებას ლაპარაკობს.
27:16, 17 ბოროტის სიმდიდრეს კნ. 6:10, 11; იგ. 13:22
მართალი დაეუფლება.
თავი 28 ადამიანი ჭეშმარიტ სიბრძნეს ეკ. 12:13; 1კრ. 2:11—16
ღვთის ქმნილებებიდან ვერ ისწავლის.
სიბრძნე ღმერთთანაა და ის
მხოლოდ ღვთის მოშიშთ ეძლევათ.
34:14, 15 ყველა ხორციელის ფს. 104:29, 30; ეს. 64:8;
სიცოცხლე იეჰოვას ხელშია. სქ. 17:25, 28
34:19 იეჰოვა მიუკერძოებელია. სქ. 10:34
36:24; 40:8 ღვთის სიმართლის აღიარება რმ. 3:23—26
მნიშვნელოვანია.
42:2 ღვთისთვის ყველაფერი შესაძლებელია. მთ. 19:26
42:3 ღვთის სიბრძნე ჩაუწვდომელია. ეს. 55:9; რმ. 11:33
სხვა ღირსშესანიშნავი მსგავსებებია: იობ. 7:17 და ფს. 8:4; იობ. 9:24 და 1ინ. 5:19; იობ. 10:8 და ფს. 119:73; იობ. 26:8 და იგ. 30:4; იობ. 28:12, 13, 15—19 და იგ. 3:13—15; იობ. 39:30 და მთ. 24:28.