იეჰოვამ მხარი დამიჭირა უდაბნოში მდებარე ციხეში
როგორც მოგვითხრო აიზაია მვემ
სასამართლო არ ყოფილა და არც არავითარი დანაშაული არ ჩამიდენია. მიუხედავად ამისა, მე გამასამართლეს და მომისაჯეს კატორღული სამუშაოები განსაკუთრებული რეჟიმის კოლონიაში, რომელიც განლაგებული იყო ცხელ აფრიკულ უდაბნო საჰარაში. გარემოებებს ის ამძიმებდა, რომ არცერთმა ჩემმა მეგობარმა არ იცოდა, თუ სად ვიმყოფებოდი. ეს მოხდა რვა წელზე მეტი ხნის წინათ, 1984 წლის ზაფხულში. ნება მიბოძეთ, გიამბოთ, თუ როგორ აღმოვჩნდი ამ საშინელ მდგომარეობაში.
1958 წელს, როცა მე მხოლოდ 12 წლისა ვიყავი, ჩემი უფროსი ძმა გახდა იეჰოვას მოწმე. ხოლო დედ-მამა კვლავაც თაყვანს სცემდნენ იმო ნიგერიის შტატის საგვარეულო ღმერთებს. ჩვენ ამ შტატში ვცხოვრობდით.
1968 წელს შევედი ბიაფრისის არმიაში. სანგარში ყოფნისას მახსენდებოდა იეჰოვას მოწმეთა ნეიტრალური პოზიცია და ვევედრებოდი ღმერთს დახმარებისათვის. მე მას დავპირდი, რომ თუ ომში ცოცხალი დავრჩებოდი, გავხდებოდი მისი ერთ-ერთი მოწმე.
ომის შემდეგ დაუყოვნებლივ მივიღე ზომები, რომ შემესრულებინა ჩემი დაპირება. 1970 წლის ივლისში მოვინათლე და მაშინათვე შევუდექი სრულიდროით პიონერულ მსახურებას. რამოდენიმე ხნის შემდეგ დამნიშნეს უხუცესად ქრისტიანულ კრებაში. მალე, ნიგერიაში მდებარე ბიუროდან მივიღე მოწვევა, რომელშიც მთავაზობდნენ მისიონერულ დანიშნულებას, მეზობელ ქვეყანაში, სადაც იეჰოვას მოწმეთა საქმე არ იყო კანონიერად აღიარებული. მე მივიღე მოწვევა და 1975 წლის იანვარში ავიღე პასპორტი და დავადექი გზას.
დაგვაპატიმრეს
1978 წელს მივიღე დანიშნულება ვწვეოდი მოწმეებს მთელს ქვეყანაში. ჩვენები რიცხობრივად ცოტანი იყვნენ, რის გამოც ვმოგზაურობდი დიდ მანძილზე, ჩავდიოდი ყველა ქალაქში, სადაც იყო კრებები და ასევე რაიონებში, სადაც დაინტერესებულები ცხოვრობდნენ. მე ხშირად მაჩერებდნენ საკორტროლო-გასაშვებ საპოლიციო პუნქტებზე, სადაც მიწყობდნენ დაკითხვას. ორჯერ დამაკავეს — ორივეჯერ ოთხი დღით და მეკითხებოდნენ ჩვენი საქმიანობის შესახებ.
შემდეგ, 1984 წელს, ივნისის ერთ კვირა დღეს, როცა ვემზადებოდი სამქადაგებლო სამსახურისათვის, ერთმა მეგობრულად განწყობილმა სახელმწიფო მოხელემ შეგვატყობინა, რომ პოლიციას სურდა იეჰოვას მოწმეთა დაპატიმრება. ერთი კვირის შემდეგ მე და ტოგოელი ჯაგლი კოუფივი დაგვაპატიმრეს. ჩვენ წაგვიყვანეს მთავარ საპოლიციო განყოფილებაში და გვიბრძანეს დაგვესახელებინა იეჰოვას ყველა მოწმის სახელი, რომლებიც იმ ქალაქში ცხოვრობდნენ. „სანამ არ გვეტყვით მათ სახელებს — გვითხრეს პოლიციელებმა — არ გაგიშვებთ აქედან“.
„პოლიციელები თქვენა ხართ, — მივუგე მე მათ, — და იმ ხალხის მოძებნა თქვენი საქმეა. მე არა ვარ თქვენი აგენტი“. ჩვენ ვკამათობდით დაახლოებით ნახევარი საათი და პოლიციელები ცემით გვემუქრებოდნენ, მაგრამ არ გვითქვამს მათთვის ჩვენი ქრისტიანი ძმების სახელები. შემდეგ მათ გადაწყვიტეს მოეხდინათ ჩემი ბიბლიური ცნობარების დიდი ბიბლიოთეკის კონფისკაცია.
პატიმრობაში
პოლიციაში წიგნებით დაბრუნებისას მე და ჯაგლიმ დავიწყეთ მათი ამოლაგება. როცა წიგნებს ვაწყობდით უეცრად ჩემი სქელი ბიბლიიდან გადმოვარდა ქაღალდის ფურცელი. ეს იყო საოლქო კონგრესის პროგრამა, რომელზეც დაბეჭდილი იყო სახელმწიფოში მცხოვრები ყველა ქრისტიანი უხუცესის სახელი. მე სწრაფად ავიღე ფურცელი და ჩავიდე ჯიბეში, მაგრამ ერთ-ერთმა პოლიციელმა შენიშნა ეს და მიბრძანა მიმეცა მისთვის ფურცელი. რა თქმა უნდა, საშინელ მდგომარეობაში ჩავარდი.
ეს ფურცელი დადეს მაგიდაზე, იმ ოთახში სადაც ჯაგლისთან ერთად შემქონდა წიგნები. როცა გამოვიტანეთ წიგნების მორიგი პარტია, მე მივედი მაგიდასთან, ავიღე ფურცელი და ჩავიდე ჯიბეში. შემდეგ პოლიციელს ვთხოვე, რომ საპირფარეშოში გავსულიყავი. პოლიციელმა კორტროლის ქვეშ მიმიყვანა საპირფარეშომდე. როცა შევედი ტუალეტში, ჩავიკეტე კარები, ქაღალდები ნაკუწებად ვაქციე და წყალს გავატანე.
როდესაც პოლიციელებმა გაიგეს, თუ რა მოხდა, ისინი განრისხდნენ. მაგრამ შეეშინდათ რაიმე გაეკეთებინათ, ვინაიდან უფროსებს შეეძლოთ მათი დადანაშაულება დაუდევრობაში, იმის გამო რომ მომცეს შესაძლებლობა გამენადგურებინა ქაღალდი. საპყრობილეში 17 დღის გატარების შემდეგ პოლიციის ინსპექტორმა გვიბრძანა მოგვეგროვებინა პირადი საგნები, ვინაიდან ჩვენ უნდა გადავეყვანეთ სხვა ადგილზე. ტანსაცმელი ჩავაწყვეთ პოლიეთილენის ტომარაში, მის ძიში ჩავდევი პატარა ბიბლია, რომელიც ჩვენთან შეუმჩნევლად შემოიტანა ერთ-ერთმა მნახველმა.
ჩვენ მოვახერხეთ შეგვეტყობინებინა მოწმეებისათვის ის, რომ გადავყავდით სხვა ადგიდზე, მაგრამ არ იყო ცნობილი — თუ სად. მეორე დღეს, 1984 წლის 4 ივნისს, დილაადრიან გამოგვაღვიძა პოლიციის ინსპექტორმა. მან გაგვჩხრიკა, მოგვთხოვა ამოგვეღო პოლიეთილენის ტომრიდან ტანსაცმელი და დაგვეჭირა ხელში, მაგრამ როცა მოვიდა ბოლო პერანგის ამოღების ჯერი, მან მითხრა, რომ შემეძლო ტანსაცმელი ისევ ჩამეწყო ტომარაში, რის გამოც ბიბლია შეუნიშნავი დარჩათ.
ციხე უდაბნოში
პოლიციელებმა მიგვიყვანეს აეროპორტში, სადაც ჩავსხედით სამხედრო თვითმფრინავში. რამოდენიმე საათის შემდეგ ჩავედით პატარა ქალაქში, რომლის მოსახლეობაც დაახლოებით 2000 კაცს ითვლიდა, მის მახლობლად იმყოფებოდა ციხე. უახლოეს ქალაქამდე გზით დაახლოებით 650 კილომეტრია. თვითმფრინავიდან პირდაპირ საპყრობილეში წაგვიყვანეს და გადაგვცეს ზედამხედველის განკარგულებაში. არცერთი ჩვენგანის ოჯახმა და მეგობრებმა არ იცოდნენ, თუ სად წაგვიყვანეს.
ქალაქი, სადაც მიგვიყვანეს, — ოაზისია საჰარაში. იქ იზრდება ბუჩქები, პატარა ხეები და დგას სახლები თიხატკეპნილი კედლებით. თუ წყლის აღება მოგინდებოდა, მიწა უნდა გაგეთხარა, სულ რაღაც ერთი ან ერთ ნახევარი მეტრის სიღრმეზე. მიუხედავად ამისა, ერთ-ერთი მცხოვრების თქმით, მისი სიცოცხლის 31 წლის მანძილზე აქ წვიმა ყოფილა ერთხელ. ეს იყო განსაკუთრებულად ცხელი რაიონი. ერთ-ერთმა პატიმარმა გვითხრა, რომ კოლონიის თერმომეტრს ერთხელ უჩვენებია 60 ცელსიუსი! აქ გამუდმებით უბერავდა ძლიერი ქარი, რომელიც წვავდა კანს და იწვევდა თვალების ტკივილს.
ყველა, ვინც კი ჩადიოდა იმ ადგილზე გრძნობდა, რომ იმყოფებოდა ქვეყნის ცენტრში, ყველაზე ექსტრემალური სასჯელით. საპყრობილე გარშემორტყმული იყო მაღალი კედლებით, რომლებიც რამდენადმე იცავდნენ პატიმრებს ქარისა და მზისაგან. მაგრამ გაქცევისათვის ხელის შესაშლელად კედლები სულაც არ იყო საჭირო, ვინაიდან ვერსად გაიქცეოდი. ოაზისის იქით ერთი ხეც არ იდგა, და გაქცევის მსურველი ვერსად მონახავდა ჩრდილს.
სანამ შეგვიყვანდა საპყრობილეში ზედამხედველმა გაგვჩხრიკა, მან გვიბრძანა, რომ ჩვენი ტომრიდან ამოგველაგებინა ყველაფერი. მე დავიწყე პერანგების ამოღება ერთი მეორის მიყოლებით. როდესაც მხოლოდ ერთი პერანგი დარჩა რომელიც ფარავდა ბიბლიას, ტომარა ზედამხედველისაკენ გავიწოდე, რომ მეჩვენებინა ეს პერანგი შიგ ტომარაშივე და ვუთხარი მას „აი ეს არის ყველაფერი, რისი წამოღების ნებაც დაგვრთეს“. კმაყოფილმა ზედამხედველმა თქვა, რომ გავყოლოდით ეზოში. ბიბლია იყო ერთადერთი პუბლიკაცია, რომელიც ჩვენ გაგვაჩნდა.
ცხოვრება ციხეში
ციხეში იჯდა დაახლოებიით 34 პატიმარი. ესენი იყვნენ ქვეყნის ყველაზე მოურჯულებელი და საშიში დამნაშავეები. მრავალი მათგანი იყო მკვლელი, რომლებსაც გამოუსწორებლად თვლიდნენ. ჩვენ ყველას გვეძინა ორ დიდ საკანში, რომელსაც ყოფდა ღია საპირფარეშო. აქ იდგა თავდაუხურავი კასრი, რომელიც გამოიყენებოდა ტუალეტად. მიუხედავად იმისა, რომ პატიმრები ყოველ დილას ცლიდნენ მას, ისეთი შთაბეჭდილება იქმნებოდა, რომ თითქოს უდაბნოს ყველა ბუზს აქ მოეყარა თავი, რომ დამტკბარიყვნენ იმ კასრის სიგრილითა და ჭუჭყით.
ჩვენი ერთადერთი საჭმელი იყო სორგო. ერთ-ერთი პატიმარი აქუცმაცებდა მას, ხარშავდა და აწყობდა თეფშებზე, რომლებსაც შემდეგ თითო-თითოდ აწყობდნენ თითოეული პატიმრის საძინებელზე. საჭმელს არ აფარებდნენ თავზე, რის გამოც იმ დროს, როცა ვბრუნდებოდით სამუშაოდან თეფშებს ასობით ბუზი ეხვია. როცა ხელში ვიღებდით ჩვენს თეფშებს ისინი ხმაურიანი ბზუილით მიფრინავდნენ. პირველი ორი დღე ჩვენ არაფერი გვიჭამია, მაგრამ ბოლოს და ბოლოს, მესამე დღეს გავრეკეთ ბუზები, მოვაცილეთ ზემოდან მშრალი აპკი და დავიწყეთ სორგოს ჭამა. ყოველთვის ვევედრებოდით იეჰოვას, რომ შეენარჩუნებინა ჩვენი ჯანმრთელობა.
ჩვენ ვმუშაობდით მზის ქვეშ, ვანგრევდით ძველი ციხის ეზოს კედლებს და ვაშენებდით ახლებს. ეს იყო ძალიან მძიმე სამუშაო. ვმუშაობდით დაუსვენებლად დილის 6 საათიდან შუადღემდე, შემდეგ რამეს შევჭამდით და ისევ განვაგრძობდით მუშაობას საღამოს 6 საათამდე. არცერთი გამოსასვლელი დღე ჩვენ არ გვქონდა, და ნამდვილად ვიტანჯებოდით, როგორც სიცხისაგან, ასევე ზამთარში — სიცივისაგან. ამას თან ემატებოდა მცველების სისასტიკე.
სულიერი ძალების შენარჩუნება
მე და ჯაგლი მალულად ვკითხულობდით ბიბლიას და ერთად ვსაუბრობდით შესწავლილზე. ჩვენ მხოლოდ უჩუმრად ვკითხულობდით, ვინაიდან წაგვართმევდნენ ბიბლიას, ხოლო თავად კი დაგვსჯიდნენ. ერთ პატიმარს, რომელთანაც დავიწყე ბიბლიის შესწავლა, ჰქონდა ნავთის ლამფა, რომელსაც მიზიარებდა. მე ხშირად ვიღვიძებდი ღამის პირველ ან ორ საათზე და ვკითხულობდი თითქმის დილის ხუთ საათამდე. ამრიგად შევძელი მთლიანად წამეკითხა ბიბლია.
ჩვენ ვქადაგებდით სხვა პატიმრებთან და ერთ-ერთმა მათგანმა უამბო ჩვენზე ციხის უფროსს. მოულოდნელად უფროსმა პატიმარს გადასცა ჟურნალი „გამოიღვიძეთ!“ რომელიც თურმე მას ჰქონდა; პატიმარმა კი ის ჩვენ მოგვცა. მე სულ ხელახლა და ხელახლა ვკითხულობდი ჟურნალის ამ ნომერს. სულიერი ძალების შენარჩუნებაში დაგვეხმარა კითხვა და ქადაგება.
კავშირი ჩვენს მეგობრებთან
ჩვენ არ გვაძლევდნენ ნებას დაგვეწერა და გაგვეგზავნა წერილები. მაგრამ ერთმა გულითადმა მამაკაცმა მითხრა, რომ დამეხმარებოდა. ოც აგვისტოს, იქ მისვლიდან დაახლოებით ექვსი კვირის შემდეგ, მალულად დავწერე ორი წერილი: ერთი ნიგერიის საელჩოში, ხოლო მეორე — მეგობარ მოწმეებთან. წერილები სილაში დავმალე და ის ადგილი დიდი ქვით მოვნიშნე. მოგვიანებით ჩემმა მეგობარმა ამოთხარა ეს წერილები.
გადიოდა კვირები, მაგრამ არავითარი ცნობა არ მოდიოდა. თანდათან ვკარგავდი იმის იმედს, რომ წერილებმა მიაღწიეს დანიშნულ ადგილამდე. მაგრამ მათ მიაღწიეს დანიშნულების ადგილს. ჩვენმა მეგობრებმა დაიწყეს ზრუნვა ჩვენს გასათავისუფლებლად. ნიგერიის საგარეო საქმეთა სამინისტროც დაინტერესდა ამ საქმით და მოსთხოვა პასუხი იმ ქვეყნის ხელისუფლებას, სადაც ვიყავი დაპატიმრებული, თუ რატომ ჩამსვეს ასეთ საპყრობილეში.
ამ დროს, 1984 წლის 15 ნოემბერს, ჩვენ წაგვიყვანეს გამწმენდ სამუშაოებზე. მცველებმა მიგვიყვანეს საშუალო სკოლის ტუალეტში, რომელსაც კვირების მანძილზე იყენებდნენ ადამიანები მიუხედავად იმისა, რომ ის იყო მოშლილი. ტუალეტი სავსე იყო ექსკრემენტებით. მცველებმა დამავალეს მისი გაწმენდა. ერთადერთი სამუშაო ხელსაწყო, რომელიც მე გამაჩნდა იყო ხელები. როცა იმის ფიქრში ვიყავი თუ როგორ მომეკიდა ხელი ამ ამაზრზენი საქმისათვის, მოვიდა ციხის უფროსი და მითხრა, რომ ჩემი ნახვა სურდა იმ ადგილის საოლქო მოხელეს.
როცა მასთან მივედი, საოლქო მოხელემ მითხრა, რომ ის თურმე ახლახანს გასაუბრებია ქვეყნის პრეზიდენტს, რომელსაც გაუგია ჩემი მდგომარეობა. პრეზიდენტს უთქვამს, რომ თუ დავასახელებდი სახელმწიფოში მცხოვრები მოწმეების სახელებს, დაუყოვნებლივ ვიქნებოდი გათავისუფლებული და გავფრინდებოდი უახლოესი თვითმფრინავით. მე მათ იგივე გავუმეორე, რომ თუ სურთ იეჰოვას მოწმეების მოძებნა, ეს პოლიციის საქმეა. საოლქო მოხელემ მითხრა, რომ ძალიან სერიოზულად უნდა ჩავფიქრებოდი მათ მიერ შემოთავაზებულ წინადადებას და მოსაფიქრებლად მომცა 4-5 დღე. შემდეგ გამიშვეს. საბედნიეროდ მცველებმა საპყრობილეში დამაბრუნეს და არა ტუალეტში!
ხუთი დღის შემდეგ საოლქო მოხელემ გამომიძახა და მკითხა, თუ რა გადავწყვიტე. მე მას ვუთხარი, რომ ერთადერთი მიზეზი რის გამოც ვარ დაპატიმრებული არის ჭეშმარიტ ღმერთზე დამოწმება და ცუთი სხვა არაფერი გამიკეთებია. შემდეგ ავუხსენი, რომ მქონდა ლეგალური პასპორტი და ნებართვა იქ ცხოვრებაზე. ყველა ჩემი საბუთი კანონიერი იყო, და როდესაც არ უნდა მემოგზაურა ამა თუ იმ ქალაქში, ყოველთვის ვიღებდი მოწმობას პოლიციაში, რათა დარწმუნებული ვყოფილიყავი, რომ ყველაფერი წესრიგში იყო. რადგან ჩადენილი არ მქონდა არავითარი დანაშაული, ვკითხე მას: „რატომ დავისაჯე ასე მძიმედ? თუ არა ვარ ამ ქვეყანაში სასურველი, მაშინ რატომ არ გადამაგზავნით სხვაგან? რატომ გადმომგზავნეს ამ ადგილას?“
მე ვლაპარაკობდი დაახლოებით 15 წუთი. როცა დავამთავრე საუბარი, მიბრძანეს დამეწერა ის, რაც ვილაპარაკე და მითხრეს, რომ ჩემი ახსნა-განმარტება იქნებოდა წარდგენილი პრეზიდენტთან. მომცეს ქაღალდი და მეც დავწერე ოთხგვერდიანი წერილი.
როგორც იქნა გავთავისუფლდით!
ჩემი საქმის შესახებ არაფერი ისმოდა 1985 წლის იანვრამდე, როცა გავიდა დაპატიმრებიდან დაახლოებით შვიდი თვე. ახლა ჩემთან მოვიდა საპყრობილის უფროსი და მკითხა, მივწერე თუ არა წერილი ნიგერიის საელჩოს. „დიახ“, — ვუპასუხე მე.
„რატომ გააკეთე ეს? რატომ მე არ შემატყობინე?“ — მკითხა მან.
ვუთხარი, რომ ეს საქმე მას არ ეხებოდა, მაგრამ დავარწმუნე რომ არაფერი მიმიწერია მის საწინააღმდეგოდ, ვინაიდან მას არავითარი კავშირი არ ჰქონდა ჩემს დაპატიმრებასთან. „დედაჩემმაც კი არ იცის თუ სადა ვარ“ — ვუთხარი მე. შემდეგ მან მოისურვა შეეტყო, თუ როგორ გავაგზავნე წერილი. მაგრამ უარი განვაცხადე მისთვის რაიმე მეთქვა ამის შესახებ.
მეორე დღეს მცველებმა მოამზადეს ყველგანმავალი ჯიპი და მითხრეს, რომ მე და ჯაგლი უნდა გადავეყვანეთ. ჩვენ გაგვიყვანეს კოლონიის გარეთ, გაგვხადეს იქ და გაგვჩხრიკეს. მე უკვე მიცემული მქონდა ბიბლია ერთი პატიმრისათვის, რომელსაც ვასწავლიდი, ვინაიდან ვიცოდი, რომ მცველები ჩამომართმევდნენ, თუ მიპოვიდნენ მას. ამ მამაკაცმა გვითხრა, რომ როცა გაათავისუფლებდნენ უსათუოდ გახდებოდა იეჰოვას მოწმე. ჩვენ ვლოცულობთ მისთვის, რომ ის მართლაც გახდეს იეჰოვას მოწმე.
მალე, ამის შემდეგ მე გადამაგზავნეს ნიგერიაში და 1985 წლის თებერვალში კვლავ შევუდექი ჩემს მსახურებას, როგორც მიმოსვლითი ზედამხედველი. 1990 წლიდან ვმსახურობ ნიგერიაში საოლქო ზედამხედველად. ამჟამად ჯაგლი მსახურობს იეჰოვას ერთგულ მოწმედ კოტ-დ‘ ივუარში.
გადატანილის წყალობით და პირადი გამოცდილებიდან გავიგე, რომ იეჰოვა ღმერთს შეუძლია დაგვიჭიროს მხარი მაშინაც კი, თუ ვიმყოფებით სასტიკი ზეგავლენის ქვეშ. ჩვენ არაერთხელ გვიგვრძვნია მისი დახმარება რომელმაც დაგვიცვა საპყრობილეში. ჩვენმა გათავისუფლებამ დამარწმუნა, რომ იეჰოვამ არა მარტო იცის, თუ სად იმყოფება მისი მსახური და როგორ იტანჯება, არამედ ისიც იცის თუ როგორ იხსნას ის განსაცდელისაგან (2 პეტრე 2:9).