უნდა მიიყვანო შვილი სკოლა-ინტერნატში?
წარმოიდგინე, რომ განვითარებადი ქვეყნის პატარა ქალაქში ცხოვრობ. რამდენიმე შვილი დაწყებით სკოლაში გყავს მიყვანილი, 12 წლის ასაკში კი საშუალო სკოლაში განაგრძობენ სწავლას. შენს მხარეში არსებული საშუალო სკოლები გადაჭედილია, ცუდადაა აღჭურვილი და მასწავლებელთა არადამაკმაყოფილებელი პერსონალი ჰყავს. გაფიცვების გამო ზოგჯერ ეს სკოლები ერთდროულად კვირაობითა და თვეობით იხურება.
ვიღაცა გაძლევს ლამაზად ილუსტრირებულ ბროშურას, რომელშიც ქალაქის სკოლა-ინტერნატია აღწერილი. სურათებზე ხედავ ბედნიერ, კოხტად ჩაცმულ მოსწავლეებს, რომლებიც კარგად აღჭურვილ საკლასო ოთახებში, ლაბორატორიებსა და ბიბლიოთეკებში სწავლობენ. მოსწავლეები ჩაჰყურებენ კომპიუტერებს და ისვენებენ სუფთა, ლამაზად მოწყობილ საერთო საძინებელ ოთახებში. შენ კითხულობ, რომ სკოლის ერთ-ერთი მიზანია, დაეხმაროს მოსწავლეებს, „მიაღწიონ უმაღლეს აკადემიურ დონეს იმაში, რის ნიჭიც აქვთ“. შემდეგ კითხულობ: „ყველა მოსწავლისგან მოითხოვება, დაიცვას ყოფაქცევის წესები, იმის მსგავსი, რომლებსაც, ჩვეულებისამებრ, მოელიან ოჯახში, სადაც დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ზრდილობას, თავაზიანობას, მშობლებისა და უფროსების პატივისცემას, თანამშრომლობას, შემწყნარებლობას, გულკეთილობას, პატიოსნებასა და უმწიკვლოებას“.
ციტირებულია მომღიმარი ახალგაზრდის სიტყვები: „საუკეთესო სკოლაში მიყვანით, მშობლებმა ცხოვრებაში დიდი სიამოვნება მომანიჭეს“. გოგონა ამბობს: „სკოლა აღმძვრელი და საინტერესოა. აქ ცოდნა თავისით მოდის“. გააგზავნიდი შენს ვაჟს ან ქალიშვილს ასეთ სკოლა-ინტერნატში?
განათლება და სულიერობა
ყველა მზრუნველ მშობელს სურს, შვილებს ცხოვრებაში კარგი დასაწყისი მისცეს, ამ მიზნის მისაღწევად კი მნიშვნელოვანია საფუძვლიანი, გაწონასწორებული განათლება. ხშირად ქვეყნიური განათლება გზას უხსნის მომავალ სამუშაო შესაძლებლობებს და ეხმარება ახალგაზრდებს, გახდნენ ისეთი მოწიფული ადამიანები, რომლებიც შეძლებენ საკუთარ თავსა და მომავალ ოჯახებზე ზრუნვას.
„თუკი სკოლა-ინტერნატი კარგ განათლებას გვთავაზობს გარკვეულ ზნეობრივ ხელმძღვანელობასთან ერთად, რატომ არ ვისარგებლოთ მისით?“ — შეგეძლო გეკითხა. ამ კითხვაზე პასუხის გაცემისას ქრისტიანმა მშობლებმა ლოცვით უნდა აწონ-დაწონონ ფრიად მნიშვნელოვანი ფაქტორი — შვილების სულიერი კეთილდღეობა. იესო ქრისტემ იკითხა: „რა ხეირია ადამიანისათვის, თუ მთელ ქვეყნიერებას შეიძენს, თავის სულს კი ავნებს?“ (მარკოზი 8:36). რასაკვირველია, სრულიად არავითარი. მაშასადამე, სკოლა-ინტერნატში შვილების გაგზავნის გადაწყვეტამდე ქრისტიანმა მშობლებმა უნდა აწონ-დაწონონ, როგორ შეიძლება ამან იმოქმედოს მათი ბავშვების საუკუნო სიცოცხლის პერსპექტივაზე.
სხვა მოსწავლეების გავლენა
გარკვეულ სკოლა-ინტერნატებს შეიძლება შთამბეჭდავი აკადემიური ნორმები ჰქონდეს. მაგრამ რა შეიძლება ითქვას მოსწავლეებისა და, შესაძლოა, ასეთი სკოლების თვით ზოგი ხელმძღვანელის ზნეობრივ ნორმებზე? ადამიანების კატეგორიის შესახებ, რომლებიც მრავლად იქნებოდნენ „უკანასკნელ დღეებში“, პავლე მოციქული წერდა: „უკანასკნელ დღეებში საზარელი ჟამი დადგება, ვინაიდან ადამიანები იქნებიან თავმოყვარენი, ვერცხლის მოყვარენი, ამაყნი, ამპარტავანნი, მგმობელნი, მშობლების ურჩნი, უმადურნი, უწმიდურნი, მოძულენი, შეურიგებელნი, ცილისმწამებელნი, შეუკავებელნი, მოღალატენი, სასტიკნი, კეთილის მოძულენი, გამცემნი, თავხედნი, გაბღენძილნი, უფრო სიამეთა მოყვარულნი, ვიდრე ღვთისა, რომელთაც ღვთისმოსაობის სახე აქვთ, მის ძალას კი უარყოფენ. ასეთებს ერიდე“ (2 ტიმოთე 3:1–5).
ეს ზნეობრივი და სულიერი დაცემა გლობალურია და იეჰოვას მოწმეებს ბიბლიური პრინციპებით ცხოვრებას უძნელებს. მოსწავლეებმა, რომლებიც ყოველდღე სახლში ბრუნდებიან, აღმოაჩინეს, რომ ქვეყნიურ თანასკოლელებთან შეზღუდულ ურთიერთობასაც კი შეუძლია მათ სულიერობაზე ძლიერ უარყოფითი გავლენის მოხდენა. მშობლების ყოველდღიური მხარდაჭერის, რჩევა-დარიგებისა და გამხნევების მიუხედავადაც კი, ამ გავლენისთვის წინააღმდეგობის გაწევა იეჰოვას მოწმე ბავშვებისთვის შეიძლება საკმაოდ მძიმე იყოს.
მაშ, რა სიტუაციაში არიან ბავშვები, რომლებიც სახლებიდან სკოლა-ინტერნატებში იგზავნებიან? ისინი მოწყვეტილნი, მოკლებულნი არიან მოსიყვარულე მშობლების რეგულარულ სულიერ მხარდაჭერას. რადგანაც ისინი მთელი 24 საათი თანაკლასელებთან ცხოვრობენ, ზემოქმედება — შეესაბამონ ჯგუფს — როგორც ჩანს, უფრო ძლიერ მოქმედებს მათ ახალგაზრდა გონებასა და გულზე, ვიდრე იმ მოსწავლეებზე, რომლებიც სახლში ცხოვრობენ. ერთმა მოსწავლემ თქვა: „ინტერნატელი ზნეობასთან დაკავშირებით დღედაღამ საფრთხეში ცხოვრობს“.
პავლე წერდა: „ნუ დაიბნევით: ცუდი საზოგადოებანი ხრწნიან კეთილ ჩვევებს“ (1 კორინთელთა 15:33). ქრისტიანმა მშობლებმა თავი არ უნდა მოიტყუონ, რომ მათი შვილები არავითარ სულიერ ზიანს არ მიიღებენ, თუ ისინი მუდმივ ურთიერთობაში არიან საზოგადოებასთან, რომელიც ღმერთს არ ემსახურება. დროის რაღაც მონაკვეთის შემდეგ ღვთისმოსავი ბავშვები შეიძლება ქრისტიანული ფასეულობებისადმი გულგრილები გახდნენ და სულიერი საკითხებისთვის მადლიერების ყოველგვარი გრძნობა დაკარგონ. ზოგჯერ ეს ცხადი არ ხდება მშობლებისთვის მანამ, სანამ მათი შვილები სკოლა-ინტერნატს არ დატოვებენ. მაშინ კი საქმის გამოსწორება ხშირად ძალიან გვიანია.
კლემენტის შემთხვევა ტიპიური მაგალითია. ის ყვება: „სკოლა-ინტერნატში მისვლამდე მიყვარდა ჭეშმარიტება და ძმებთან ერთად სამქადაგებლო მსახურებაში გავდიოდი. განსაკუთრებით მსიამოვნებდა მონაწილეობის მიღება ბიბლიის ოჯახური შესწავლის დროს და კრების წიგნის შესწავლაზე. მაგრამ როგორც კი 14 წლის ასაკში სკოლა-ინტერნატში შევედი, სრულიად მივატოვე ჭეშმარიტება. სკოლა-ინტერნატში გატარებული მთელი ხუთი წლის მანძილზე არასოდეს დავსწრებივარ შეხვედრებს. ცუდი წრის შედეგად მე ხელი მივყავი ნარკოტიკების გამოყენებას, თამბაქოს მოწევასა და ძლიერ სმას“.
მასწავლებლების გავლენა
ნებისმიერ სკოლაში შეიძლება იყვნენ ზნეობრივად დაცემული მასწავლებლები, რომლებიც ბოროტად იყენებენ უფლებამოსილებას. ზოგი ულმობელი და უხეშია, სხვები კი სექსუალურად იყენებენ მოსწავლეებს. სკოლა-ინტერნატებში უფრო მეტი შესაძლებლობაა, რომ ასეთი მასწავლებლების საქციელი გაუხმაურებული დარჩეს.
მიუხედავად ამისა, მასწავლებლების უმეტესობა გულწრფელად ცდილობს, ბავშვები ისე აღზარდოს, რომ ისინი საზოგადოების ნაყოფიერი წევრები გახდნენ, შეეწყონ მათ გარშემო არსებულ წუთისოფელს, შეესაბამონ მას. მაგრამ იეჰოვას მოწმე ბავშვებისთვის ამაში კიდევ ერთი პრობლემა იმალება. წუთისოფლის ფასეულობები ყოველთვის არ ემთხვევა ქრისტიანულ პრინციპებს. იმ დროს, როცა მასწავლებლები მოსწავლეებს ახალისებენ, რომ ამ წუთისოფელს შეეწყონ, იესომ თქვა, რომ მისი მიმდევრები ‘წუთისოფლისანი არ იქნებოდნენ’ (იოანე 17:16).
მაგრამ, თუ პრობლემა იქმნება, როცა ბავშვები ბიბლიურ პრინციპებს მიჰყვებიან? თუ ისინი ადგილობრივ სკოლაში დადიან და სახლში ცხოვრობენ, შეუძლიათ ასეთი საკითხები მშობლებთან ერთად განიხილონ. თავის მხრივ, მშობლებს შეუძლიათ წაჰყვნენ შვილებს და, შესაძლებელია, მასწავლებელს ელაპარაკონ. შედეგად, პრობლემები და უთანხმოებები, ჩვეულებრივ, სწრაფად წყდება.
სკოლა-ინტერნატებში საკითხი სხვაგვარად დგას. ასეთი მოსწავლეები მასწავლებლების მუდმივი მეთვალყურეობის ქვეშ არიან. თუ ბავშვები ქრისტიანული პრინციპების მხარეს იკავებენ, მათ ეს უნდა აკეთონ მშობლების ყოველდღიური მხარდაჭერის გარეშე. დროდადრო ისინი თავს ართმევენ ასეთ ვითარებებში ღვთის ერთგულებად დარჩენას. მაგრამ უფრო ხშირად ვერ აკეთებენ ამას. ბავშვი შეიძლება მასწავლებლის ნებას დაემორჩილოს.
შეზღუდული მოქმედება
უნივერსიტეტებისგან განსხვავებით, სადაც სტუდენტებს, ჩვეულებისამებრ, თავისუფლება აქვთ, წავიდ-წამოვიდნენ, სადაც მოისურვებენ, სკოლა-ინტერნატები ზღუდავს ბავშვების მოქმედებას. მრავალი ასეთი სკოლა ნებას არ რთავს მოსწავლეებს, რომ გასცდნენ სკოლის შემოღობილ ტერიტორიას. გარდა კვირისა, ზოგი კი ამის უფლებასაც არ იძლევა. სკოლა-ინტერნატის 11 წლის მოსწავლე, სახელად ერიუ, ამბობს: „სკოლის უფლებამოსილი პირები არასოდეს გვრთავენ ნებას, რომ შეხვედრებზე წავიდეთ, სამქადაგებლო მსახურებაზე კი ლაპარაკიც ზედმეტია. სკოლაში მხოლოდ კათოლიკეებისა და მუსულმანებისთვისაა რელიგიური მსახურება. ყოველმა მოსწავლემ ამ ორიდან ერთი უნდა აირჩიოს ან გაბედულად უნდა შეხვდეს მასწავლებლებისა და მოსწავლეების ძლიერ მტრობას. მათ აგრეთვე აძალებენ, რომ ეროვნული და საეკლესიო ჰიმნები იმღერონ“.
როცა მშობლებს ასეთ სკოლაში შეჰყავთ შვილები, რას აფიქრებინებენ მათ? თავისუფლადაა შესაძლებელი, აფიქრებინონ, რომ ქვეყნიური განათლება უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე თაყვანისცემისთვის შეკრება და მოწაფეების მომზადების საქმეში მონაწილეობა — უფრო მნიშვნელოვანიც კი, ვიდრე ღვთისადმი უმწიკვლოებაა (მათე 24:14; 28:19, 20; 2 კორინთელთა 6:14–18; ებრაელთა 10:24, 25).
ზოგ სკოლა-ინტერნატში იეჰოვას მოწმე მოსწავლეები ახერხებენ ბიბლიის ერთად შესწავლას, მაგრამ ხშირად ესეც კი ძნელია. 16 წლის გოგონა, სახელად ბლესინგი, ამას ამბობს იმ სკოლა-ინტერნატზე, რომელშიც დადის: „ეგრეთ წოდებული ქრისტიანები ყოველდღე თავს იყრიან, რომ ილოცონ. ჩვენ, მოწმეები, ვეხვეწებით, რომ შეგვეძლოს გვქონდეს ჩვენი შესწავლა, მაგრამ უფროსკლასელები გვეუბნებიან, რომ ჩვენი ორგანიზაცია აღიარებული არაა. შემდეგ ისინი ცდილობენ, გვაიძულონ, რომ მათთან ერთად ვილოცოთ. თუ უარს ვეუბნებით, გვსჯიან. მასწავლებლებისთვის დახმარების თხოვნა აუარესებს საქმეს. ისინი ყოველგვარი დამამცირებელი სიტყვებით მოგვმართავენ და უფროსკლასელებს ჩვენს დასჯას ავალებენ“.
გამორჩეულად ყოფნა
როცა სკოლა-ინტერნატების მოსწავლეებს ზუსტად იცნობენ როგორც იეჰოვას მოწმეებს, ეს შეიძლება მათ სასარგებლოდ იყოს. სკოლის უფლებამოსილმა პირებმა შეიძლება გაათავისუფლონ სავალდებულო ცრუ რელიგიურ საქმიანობებში მონაწილეობის მიღებისგან, რომლებიც ეწინააღმდეგება მოწმეების რწმენას. თანაკლასელებმა შეიძლება თავი შეიკავონ მავნე საქმეებსა და საუბრებში მათი ჩათრევის მცდელობისგან. შეიძლება კარი გაიხსნას დასამოწმებლად თანაკლასელებისა და მასწავლებლებისთვის. გარდა ამისა, ნაკლებად შესაძლებელია, რომ ქრისტიანული პრინციპებით მცხოვრებნი ეჭვმიტანილნი იყვნენ აშკარა ბოროტმოქმედებაში, და ზოგჯერ ისინი მასწავლებლებისა და თანაკლასელების პატივისცემას იძენენ.
მაგრამ ეს ყოველთვის ასე არ ხდება. გამორჩეულად ყოფნა ახალგაზრდას ხშირად შევიწროებისა და დაცინვის ობიექტად ხდის მოსწავლეებისა და ასევე მასწავლებლების მხრიდან. სკოლა-ინტერნატში მყოფი 15 წლის ყმაწვილი, სახელად იინკა, ამბობს: „თუ სკოლაში იეჰოვას მოწმედ ხარ ცნობილი, სამიზნე ხდები. რამდენადაც მათ იციან ჩვენი სულიერი და ზნეობრივი პოზიცია, მახეებს გვიგებენ გამოსაჭერად“.
მშობლის პასუხისმგებლობა
სამართლიანად არც ერთ მასწავლებელს, სკოლასა თუ კოლეჯს სათანადოდ არ შეუძლია საკუთარ თავზე აიღოს ბავშვების იეჰოვას ერთგულ მსახურებად ჩამოყალიბება. ეს არც მათი სამუშაოა, არც მათი პასუხისმგებლობა. ღვთის სიტყვაში მითითებულია, რომ მშობლებმა თვითონ უნდა იზრუნონ შვილების სულიერ საჭიროებებზე. პავლე წერდა: „თქვენ კი, მამებო, ნუ გააღიზიანებთ თქვენს შვილებს, არამედ აღზარდეთ ისინი უფლის მოძღვრებითა და დარიგებით“ (ეფესელთა 6:4). როგორ შეძლებენ მშობლები ამ ღვთიური რჩევის გამოყენებას, თუკი მათი შვილები სკოლა-ინტერნატში არიან, სადაც მათი ნახვა შეიძლება თვეში ერთი ან ორი მისვლით შემოიფარგლებოდეს?
პირობები ძალიან განსხვავდება, მაგრამ ქრისტიანი მშობლები ცდილობენ, შემდეგ ინსპირირებულ განაცხადთან შეთანხმებულად იმოქმედონ: „ხოლო, ვინც არ ზრუნავს თავის ახლობლებზე, უფრო მეტად კი თავის სახლეულებზე, იგი განუდგა რწმენას და ურწმუნოზე უარესია“ (1 ტიმოთე 5:8).
არსებობს არჩევანი?
რის გაკეთება შეეძლოთ მშობლებს, თუ მიაჩნიათ, რომ მხოლოდ ორი არჩევანი აქვთ — სკოლა-ინტერნატი ან ცუდად აღჭურვილი ადგილობრივი სკოლა? ზოგმა, ვინც საკუთარი თავი ასეთ სიტუაციაში ჰპოვა, ადგილობრივ სკოლაში სწავლასთან ერთად ზომები მიიღო კერძო გაკვეთილებისთვის. სხვა მშობლებმა დრო გამოყვეს, რომ თვითონვე ესწავლებინათ შვილებისთვის.
ზოგჯერ, სანამ ბავშვები საკმაოდ წამოიზრდებიან საშუალო სკოლაში მისასვლელად, მშობლები თავს არიდებენ პრობლემებს კარგი წინასწარი დაგეგმვით. თუ შვილები გყავს ან ოჯახის გაზრდას აპირებ, შეგეძლო შეგემოწმებინა, არის თუ არა შენს მახლობლად შესაბამისი საშუალო სკოლა. თუ არ არის, იქნებ შესაძლებელი იყოს, გადასახლდე იქ, სადაც არის ის.
მშობლებმა კარგად იციან, რომ საჭიროა ოსტატობა, მოთმინება და დიდი დრო, რათა შვილს იეჰოვას სიყვარული ჩაუნერგო. თუკი ეს ძნელია მაშინ, როცა ბავშვი თავის სახლში ცხოვრობს, რამდენად უფრო ძნელია ეს, როცა ის მოშორებით ცხოვრობს! რადგანაც საქმე ბავშვის საუკუნო სიცოცხლეს ეხება, მშობლებმა მთელი სერიოზულობითა და ლოცვით უნდა გადაწყვიტონ, ღირს თუ არა მოზარდი შვილის სკოლა-ინტერნატში მიყვანით რისკზე წასვლა. როგორი წინდაუხედაობა იქნებოდა სკოლა-ინტერნატში მიღებული განათლებისთვის შვილის სულიერი ინტერესების შეწირვა! ეს იქნებოდა ალმოდებულ სახლში შევარდნის მსგავსი უმნიშვნელო საგნის გადასარჩენად — მხოლოდ იმისათვის, რომ ცეცხლმა გშთანგთქას.
ღვთის სიტყვა ამბობს: „გონიერი ხედავს ბოროტებას და თავს არიდებს, სულელნი კი ჯიქურ მიდიან და ისჯებიან“ (იგავნი 22:3). უმჯობესია, თავი აარიდო ცუდ სიტუაციას, ვიდრე მოგვიანებით გამოასწორო ის. ბრძნული იქნებოდა, დაფიქრებულიყავი ამაზე, თუ საკუთარ თავს უსვამ კითხვას: „უნდა მივიყვანო შვილი სკოლა-ინტერნატში?“
[ჩარჩო 28 გვერდზე]
ახალგაზრდა მოწმეების აზრები სკოლა-ინტერნატებზე
„სკოლა-ინტერნატში იეჰოვას მოწმე ბავშვები მოწყვეტილი არიან სულიერი ურთიერთობიდან. იქ ძალიან მტრულად განწყობილი გარემოცვაა, რომელიც დიდ გავლენას ახდენს, რომ ცუდი აკეთო“. — როტიმი, რომელიც 11–14 წლის ასაკში იყო სკოლა-ინტერნატში.
„ქრისტიანულ შეხვედრებზე დასწრება განსაკუთრებით ძნელი იყო. მე დასწრება შემეძლო მხოლოდ კვირა დღეს და ამის გასაკეთებლად უნდა გავპარულიყავი, სანამ მოსწავლეები ეკლესიაში შესასვლელად იდგნენ რიგში. მე არასოდეს ვყოფილვარ ბედნიერი, რადგან სახლში ყოფნის დროს კრების ყველა შეხვედრას ვესწრებოდი და შაბათ-კვირას სამქადაგებლო მსახურებაში გავდიოდი. სკოლა არ იყო აღმშენებლობითი. მე ბევრი რამ მომაკლდა“. — ესთერი, რომელსაც მასწავლებლები რეგულარულად წკეპლავდნენ, რადგან ის არ მონაწილეობდა სკოლის საეკლესიო მსახურებაში.
„სკოლა-ინტერნატში ადვილი არ იყო თანაკლასელებისთვის დამოწმება. ადვილი არაა, იყო გამორჩეული. მინდოდა, ჯგუფს მივყოლოდი. ალბათ, უფრო გაბედული ვიქნებოდი, შეხვედრებზე წასვლა და სამქადაგებლო მსახურებით დაკავება რომ შემძლებოდა. მაგრამ ამის გაკეთება შემეძლო მხოლოდ არდადეგების დროს, რომელიც წელიწადში მხოლოდ სამჯერ მქონდა. თუ ლამპაში ნავთს არ უმატებ, სინათლე სუსტდება. იგივე იყო სკოლაში“. — ლარა, რომელიც 11–16 წლის ასაკში იყო სკოლა-ინტერნატში.
„ახლა, როცა მეტად აღარა ვარ სკოლა-ინტერნატში, ბედნიერი ვარ, რომ შემიძლია დავესწრო ყველა შეხვედრას, მონაწილეობა მივიღო სამქადაგებლო მსახურებაში და განვიხილო ყოველდღიური მუხლი ოჯახის დანარჩენ წევრებთან ერთად. თუმცა სკოლაში ყოფნას რაღაც სარგებლობა მოჰქონდა, არაფერია იეჰოვასთან ჩემს ურთიერთობაზე მნიშვნელოვანი“. — ნაომი, რომელმაც დაიყოლია მამა, რომ სკოლა-ინტერნატიდან გამოეყვანა.