Sooq utoqqalillutalu toqusarpugut?
„UTOQQALIARTORTARNERUP cellini ataasiakkaani pisarneranik paasisatta saniatigut utoqqaliartortarnermut pissutaasoq tunngaviusoq pillugu ullumikkut ilisimasavut ukiut 100-t matuma siorna ilisimasatsinnit amerlaneruallaanngillat,“ Leonard Hayflick nassuerpoq. „Sooq utoqqaliartulertarneq nassuiaatissaqartinngilarput.“
Ukiut 30-t matuma siorna laboratoriami misileraanikkut paasineqarpoq inuup cellii pissusissamisoortut naartumit tigusat pissutsinilu pitsaasuni paarineqarsimasut 50-it missaanneriarlutik aggoreeraangamik toqusartut. Cellit utoqqarujussuarmit tigusat marluk qulillu akornanni aggoreerlutik toqusarput. Atuakkami The Incredible Machine-mi, National Geographicimit saqqummersinneqarsimasumi, ima allassimasoqarpoq: „Inunngornitsinni toqusussanngortitaasimanitsinnik eqqarsaat misileraanermi inernerusunit taperserneqarpoq.“
Cellilli aggorunnaartarnerat allanngortitassaanngilluinnarpa? Naamik! Utoqqaliartortarnermik immikkut ilisimasallit professorillu marluk, Robert M. Sapolsky aamma Caleb E. Finch, ima oqarput: „Soorlumi tassa nunarsuarmi uumassuseqartut akornanni utoqqaliartortarneq aallaqqaammulli atuussimanngitsoq.“ Taamaakkaluartorli killoq ullumikkut allaat inuup timaani celleqarpoq pissusissamisuunngitsunik utoqqaliartorneq ajortunik.
Dr. Christiaan Barnard, inummik pilattaanikkut uummatileeqqaartoq, atuakkami The Body Machine-mi ima nassuiaavoq: „’Cellinik toqujuitsunik’ nassaarneq biologinut utoqqaliartortarnermik soqutigisaqartunut assut ‘niaqorluutaalersimagaluarpoq’, sunaaffa cellit taama ittut pissusissamisuunngitsut.“ Aap, kræftip cellii paaqqutarineqarsinnaapput naassaanngitsumillu aggortuartussatut isikkoqarlutik. Tamanna The World Book Encyclopedia-mi ima oqaatigineqarpoq: „Ilisimatuut paasisinnaasuugunikku cellit pissusissamisuunngitsut taakkua qanoq ilillutik uumaannartartut, cellit utoqqaliartortarnerat immaqa paasisaqarfigissagaluarpaat.“ Tassa ullumikkut kræftip cellii laboratoriani naassaanngitsumik aggortuarsinnaasutut ipput, cellilli pissusissamisoortut utoqqaliartortarput toqusarlutillu.
Ajoqutilik
Inuup utoqqaliartortarnera toqusarneralu atuakkami The Body Machine-mi oqaatigineqartutut ‘cellit [pissusissamisoortut] aggorsinnaassutsiminnik annaasaqarnerannik’ pissuteqarpa? Taamaappat, atuakkami oqaatigineqarpoq, ‘pingaartuuvoq aggorsinnaassutsimik killiliisup sumiissusersillugulu paasinissaa, taamaalilluni allanngortinneqarsinnaaniassammat inuup inuusinnaassusia sivitsorniarlugu’.
Eqqaamajunnarsivat ilanngutassiami matuma siulianiittumi dr. Hayflickip ‘tupinnartuliat kinguaassiarineqarnitsinnik, inunngornitsinnik, taavalu kinguaassiuutitigut inerinnitsinnik inersimasunngornitsinnillu nassataqartut’ eqqartormagit. Aamma ‘atortorissaarutimininnguaq tupinnartulianik tamakkuninnga naassaanngitsumik ingerlatitsisussaagaluaq’ eqqaavaa.
Naak ilisimatuut kattullutik ukiorpassuarni ilungersuuteqaraluarlutik aaqqiissutissamik uagutsinnik naassaanngitsumik inuusinnaalersitsisinnaasumik nassaarsimanngillat. Atuakkami The Incredible Machine-mi manna nassuerutigineqarpoq: „Utoqqaliartortarnermut pissutaasut paasineqarsinnaanngillat paasineqarnaviaratillu.“
Utoqqalisarnermulli toqusarnermullu pissutaasoq isertugaanngilaq. Akissutissarsineqarsinnaavoq.
Qanoq akissutissaqarpa?
Akissutissaqartitsisoq tassaavoq ‘tupinnartulianut kinguaassiarineqarnitsinnik inunngornitsinnillu nassataqartunut’ akisussaasoq, tassa Pinngortitsiserput tamanik ilisimasalik, Jehova Guuti. Taanna pillugu Biibilimi ima allassimasoqarpoq: „Misiginiaritsi [Jehova] Guutiummat. Taassuma pinngortippaatigut, taassumalu pigaatigut.“ — Tussiaat 36:10; 100:3.
Eqqarsaatigiuk Jehova Guutip qanoq tupinnartigisumik illissami ineriartortussanngortissimagaatigut, soorlulusooq atuakkamik ilitsersuutaasumik uagutsinnik asseqanngilluinnartunngortitsisumik allassimalluni. „Saanikka ilinnut isertugaanngillat taamani takussaanngitsumi ilusilersugaagama, . . . Ullukka isivit takusimavaat, tamarmik allassimapput illit allattaavinni.“ (Tussiaat 139:13, 15, 16) Inuup timaa tupinnangaartoq nalaatsornerinnakkut pinngorsimanngilluinnarpoq.
Jehova Guutip naassaanngitsumik inuusinnaaqqulluta naammalluinnartuutilluta pinngortissimappatigut, taava sooq utoqqalillutalu toqusarpugut? Akissut Guutip Adam nunarsuarmi alianaatsumik angerlarsimaffissaleramiuk taassumunnga inerteqqutaaniippoq. Guuti ima peqqusisimavoq: „Naatsiiviup orpii tamaasa neriffigisinnaavatit, kisianni orpik ajunngitsumillu ajortumillu nalujunnaarutaasoq neriffigissanngilat, neriffigigaluarukkumi toqussaatit.“ — 1 Moses 2:16, 17.
Qanoq pisoqarpa? Adam nuliani ilaaqquffigalugu Ataataminut qilammiusumut naalanngilluni orpiup paarnaanik nerivoq. Namminissarsiorlutik inngilip pikitsitsiniap neriorsuutaa ilumuunngitsoq maleruuffigaat. (1 Moses 3: 1-6; sarĸúmersitat 12:9) Guutip mianersoqqussutaa naapertorlugu toqupput. Adam Evalu naassaanngitsumik inuusussanngorlugit pinngortitaagaluarput, periarfissarli tamanna angusinnaavaat aatsaat Guutimut naalakkunik. Naalannginnermikkut ajortuliorput. Ajortilinngormata timimi ajoqut toqumik kinguneqartussaq kinguaavisa kingornuppaat. ’Taamaalilluni toqup inuit tamakkerlugit tikippai.’ — Rûmamiut 5:12; Job 14:4.
Tamannali isumaqanngilaq utoqqalisarnerup toqullu ajugaaffiginissaannut neriuutissaqanngitsoq. Upperissallugu ajornarpallaarnavianngilaq Pinngortitsisitta sunik tamanik ilisimasallip kingornuttakkatigut innarluutit tamaasa ajorunnaarsissinnaagai naassaanngitsumillu inuusinnaalernissatsinnut nukissamik tunisinnaagaatigut. Qanorli iliorluni taamaaliussava? Qanorlu iliortariaqarpugut inuunermik naassaanngitsumik neriorsuutai peqataaffigisinnaassagutsigik?