atek atortariakarparput?
AMERDLAK’AUT Gûtip arĸanik ivdlernartumik atuinigssamingnut tunuarsimârtut. jûtit ugperissarsiortut ateĸ táuna bîbilimingne atuartarpât, kisiáne isumaĸángitdlat taineĸartariaĸartoĸ. inugpagssuit ugperissarsiortut avdlat atip atornigssâ nangãssutigât.
kisiáne inuiaĸatigît Israelíkut tamarmik atautsíkut ĸanga Gûtip atine nangmineĸ taigâ tusarpât. erĸortumik taineĸarnera tusarpât. Sinajip ĸáĸâne arfineĸ pingasoriardlune taineĸartoĸ tusarpât „oĸautsit táuko ĸulit“ imalũnît inatsisit ĸulit ingmingnut ĸilangmit oĸautigineĸarmata. — 2 Môrsase 20:2-17.
ivdlit nangmineĸ bîbilingnik nugterissup Gûtip arĸa bîbilip agdlagsimarĸârfiane eprîarisut agdlagaussutut atorsimagpago, tauva pâsísavat inatsisit táuko ĸanoĸ autdlartínersut: „uvanga tássauvunga Jehova Gûtit, ilingnik anisitsissoĸ Ægyptenip nunânit, kivfartorfingnit. avdlanik gûteĸásángilatit uvavnik agssortuissunik.“ (NW) Kalkarip nugtigâne imatut agdlagsimavoĸ: „uvanga tássa Jehova, ivdlit Gûtit, . . . tákuvne avdlanik gûteĸásángilatit.“ (2 Môrsase 20:2, 3) ivdlit nangmineĸ bîbilingnik nugterissut Gûtip arĸa atorsimángíkuniko ímaĸa atorsimásavât oĸauseĸ „Nâlagaĸ“. bîbilime kalâtdlisũngortitame atortugssautitaussume tamána ilerĸûngmat, uvagut atuagagssiame uvane taorsiutdlugo agdlagtarparput „[Jehova]“.
bîbilime oĸautsimik atausínguamigdlũnît agdlagsimassoĸángilaĸ ateĸ táuna atorneĸásángitsoĸ. Gûte oĸarsimavoĸ arĸa ’atornerdlúsángíkigput’. kisiáne isumaĸángilaĸ arĸa atúsángíkigput. akerdlianigdle isumaĸardlune Jehovamut kivfartortut sumigdlũnît iliûseĸásángitsut arĸata tusâmassaunerdlugaulíssutigisínaussânik. — 2 Môrsase 20:7.
Mosesip tusardliússamik táussumínga bîbilimut agdlagtûtíneĸarsimassup imatut pâsíngilâ Gûtip arĸa atúsángíkigput, tássame ateĸ táuna untritilileriardlune pentateuk-imut, tássa bîbilip atuagartainut sujugdlernut tatdlimaussunut, agdlagtarsimagamiuk. Mosesip ateĸ táuna atúngitsũngilâ agdlagdlunile: „tusarnârit, Israîle-â, [Jehova] Gûterput [Jehova] atausiuvoĸ. [Jehovalo] Gûtit asásavat ũmatigkut ilũngardlutit tarnigkutdlo ilũngardlutit nukingnigdlo tamanik.“ — 5 Môrsase 6:4, 5.
bîbilip erssersíngilâ ateĸ táuna issertugausimassoĸ imalũnît taineĸartarsimángitsoĸ. erssersípâle ukiune untritiligpagssuarne atorneĸarajugtoĸ. bîbilip erssersípâ Evap atorsimagâ. (1 Môrsase 4:1) Moses oĸarpoĸ Abrahamip iluartup atorsimagâ, „[Jehova] isuanit Gûtiussoĸ . . . arĸagut“ tordlorfigisimagâ, nauk tamána bîbilime nugtigkane nutaunerussune issertũneĸaraluartoĸ. — 1 Môrsase 21:33.
Sodomap kúngia oĸaloĸatigigamiuk Jehovap arĸa Abrahamip atorsimavâ. Sarap Abraham oĸaloĸatigigângamiuk ateĸ atortarsimavâ. Abrahamip kivfâta ateĸ atortarsimavâ. Jakobip, nuliata Rakelip táussumalo atâtâta, Labanip, tamarmik Gûtip arĸa atorsimavât. — 1 Môrsase 14:22; 16:2; 24:35, 42, 44; 28:16; 30:24, 27, 30.
Moses perĸuneĸarsimavoĸ Gûtip arĸa atorĸuvdlugo. Mosesip Aronivdlo ateĸ atorsimavât ugpíngitsumut Faraomut oĸalugkamik, Faraovdlo akigângamigit ateĸ atorsimavdlugo. oĸarsimavoĸ: „kinauna táuna [Jehova], táussuma nipâ tusásagiga Israîlíkut autdlarĸúsavdlugit?“ — 2 Môrsase 5:1-3; 3:15.
ukiut untritigdlit ardlagdlit matuma kingornagut Jehovap arĸata atorneĸarnera kúkussutut issigineĸarsimángilaĸ. Israelíkut Samuelimut oĸalugkamik atorsimavât, Samuelivdlo atorsimavâ akigângamigit. (1 Sâmuale 12:19, 20) kúngip iluartup Davidip ateĸ inuit tutsãne erinarssûtigâ, tugsiautimine ateĸ atortardlugo, ilâtigut imatut agdlagkame: „Aqqit tusarliutissavara qatanngutinnut, katisimasuni erinalimmik unnersiutigissavakkit: ’Ilissi [Jehovamik] mianerinnittusi erinalimmik unnersiutigisiuk.’“ — Tussiaat 22:23, 24.
pruvfîterssûp Esajasip imatut pâsisimángilâ ateĸ táuna sumigínarneĸásassoĸ. bîbilime agdlagkamine ateĸ táuna 400-nit amerdlanerussunik atorsimavâ.
Esajasip jûtit agdlagkaminik atuartartut oĸalugtûtíngilai Gûtip arĸa atúsángíkât. oĸarfigalugitdle: „ĸutsavigisiuk [Jehova], arĸagut tordlorfigisiuk; inuiaĸatigîngnut oĸautigisigik piliai, arĸa angingârtoĸ únersiutigisiuk. tugsiautigisiuk [Jehova], inornartuliormat; tamána nalunaiarneĸarile nunane tamane.“ — Isaia 12:4, 5.
oĸautsit tamákua ilaisalũnît erssersínerpât ateĸ táuna atarĸinartorssuaĸ issertũneĸásassoĸ? atorneĸásángitsoĸ? oĸautsimik avdlamik taorserneĸásassoĸ? nugterissut Gûtip nangmineĸ atuagkiânit, bîbilimit, arĸanik pêrsisimassut nalunángivigsumik Abrahamitut, Saratut, Jakobitut, Mosesitut, Aronitut, Samuelitut, Daviditut Esajasitutdlo Gûtimik mianeringnigtutut atermut táussumúnga pingârtitsitigisimángitdlat.
pruvfîtit kingugdliunerussut ateĸ táuna ãma issertûtíngilât isumaĸaratigdlũnît ivdlernarpatdlârtoĸ atorneĸásavdlune, isumaĸángitdlatdlũnît bîbilimik agdlagsimassut sujugdliunerussut erĸúngitsumik iliorsimassut. imatutdlo pâsingnigsimángitdlat ateĸ táuna oĸautsimik avdlamik taorserneĸásassoĸ. tusardliússait oĸautsinik ima ítunik imalerujugssũput: „[Jehovap] oĸausia tusarsiuk.“ „ima oĸarpoĸ [Jehova] katerssârssuit Gûtiat Israîlip Gûtia.“ „ima oĸarpoĸ [Jehova] nâlagaussoĸ.“ — Jerimia 2:4; 19:15; Hisĩkiale 21:33.
ateĸ táuna ãmátaoĸ ugperissarsiornerínarme atorneĸarsimángilaĸ. ajoĸersuissuínáungitsunit atorneĸarsimavoĸ, kisiáne ãma inuínarnit uvdluínarne atorneĸarsimavdlune. bîbilime agdlagsimavoĸ Boaz karrinik katerssuisitaminut oĸarsimassoĸ: „[Jehovap] najordlise.“ akivâtdlo: „[Jehovap] pivdluarĸulisit.“ — Rúte 2:4.
navssât itsarssuarnitsat bîbilip inuit atermik táussumínga atuisimaneránik oĸautigingningnera ugpernarsarpât. 1930-kúne agdlagkat Lakisjimíngãnêrsut, tássaussut marramerngit ukiut untritigdlit arfineĸ áipãne u.n.m.a.s. babylonimiut Judamik tiguainerata nalânêrsorineĸartut, navssârineĸarput. táukunane oĸariautsit imáitut atorneĸarajugput: „JHVH-p [Jahvep, imalũnît Jehovap] nâlagara nuánersumik tusardlerneĸardliuk!“
agdlât Israelíkũngitsut Gûtip arĸa ilisimavdlugulo atortarsimavât. gibeonimiut Josuamut oĸarsimáput: „kivfatit tikiúput [Jehovap] Gûtivit arĸa píssutigalugo, tusâmassáussusia tusâmagavtigo Egivtinimilo ĸanoĸ-iliornere tamaisa.“ (Jôrsua 9:9) ukiut untritigdlit ĸulingáne u.n.m.a.s. Israelip akerâta, kúngip Mesjap Moabimêrsup, ujarĸamut Mesjamik taigorneĸartumut Gûtip arĸa agdlagtípâ, ujarak táuna 1868-ime navssârineĸarpoĸ mãnákut katerssugausivigssuarme Louvreme Parisimĩtume sarĸúmersíneĸardlune.
taimatut ínera tupâtdlautigísángilarput. ateĸ táuna issertugaussutut atorneĸásángitsututdlo pâsinago, Moses inungnut oĸarsimavoĸ: „inuiaĸatigîtdlo nunamĩtut tamarmik takúsavâtit [Jehovap] arĸanik atsersimassutit.“ (5 Môrsase 28:10) tamána ĸanoĸ pisínáusagaluarpa Jehovamik patdlorfigingnigtut agdlât arĸa atorneĸ ajoraluarpássuk?
tássa ateĸ táuna táingitsôrneĸartarsimángilaĸ, nersorneĸarsimavdlunile, asaneĸarsimavdlune atarĸineĸarsimavdlunilo. ateĸ nunap ingmíkôrtuinik agdlâtdlo inungnik atsînerme atorneĸartarsimavoĸ. Abrahamip Isakimik pigdlîartorfine atsersimavâ „Jehova Jireh“, tássa „Jehova ĸinerdlerpoĸ“. (1 Môrsase 22:14, NW) arĸit bîbilimíngãnêrsut ilisimaneĸardluartut atâne taigorneĸartut atermik Jehovamik imalũnît nailisarneranik taigdliane atorneĸartartumik Jah-mik túngaveĸarput: Ezekias, Esajas, Josias, Nehemias, Obadias, Zakarias ãma Zefanias. uvdlumíkut agdlât inuit mêrĸatik Gûtip arĸa atordlugo atsertarpât. Gûtip arĸa angingârtoĸ ímaĸa agdlât ivdlit nangmineĸ atingne ilauvoĸ! Joelimik atilingmik nalúngisaĸarpit? táuna isumaĸarpoĸ „Jehova Gûtiuvoĸ“. imalũnît Jonatan? táuna isumaĸarpoĸ „Jehova tunissivoĸ“. Josua isumaĸarpoĸ „Jehova ánássutauvoĸ“, Joakimilo isumaĸarpoĸ „Jehova akitsisitsivoĸ“. Johnitut imalũnît Johannesitut táukunatutdlo nalingínaussunik avdlanik atigdlit ateĸarput isumalingmik „Jehova sáimáussivoĸ“.
nauk isumaĸartoĸaraluartoĸ Gûtip arĸa taineĸarnigssamut ivdlernarpatdlârtoĸ ãma avdlat isumaĸaraluartut sumigínarneĸásassoĸ, taimáitoĸ bîbilimit pêrneĸarsínáungitdluínarpoĸ. ateĸ táuna atine bîbilime atorneĸartune tamane atorneĸarpoĸ, arĸitdlo tamáko ukiune untritiligpagssuarne inuit Gûtip arĸanik ivdlernartumik, JEHOVA-mik, ilisimangnĩnaratik kisiáne ãma ĸinunermingne, patdlorfigingningnermingne ingmingnutdlo oĸaloĸatigîngnermingne atermik atuivfigisimassãne, atugarineĸarsimáput. (wD 1/4 84)
[Qupp. 5-mi ungalusaq]
atek kanok tainekásava?
inuit ugperissarsiortut isumaĸarmata Gûtip arĸa taineĸartugssáungitsoĸ, oĸautsip eprîarisûp יהוה-p ĸanoĸ taineĸarĸârnera puiugauvoĸ. ilisimatût ilaisa „Jahve“ erĸornerutípât, tainerdle suna erĸortûssoĸ pâsineĸarsínaujungnaersimavoĸ.
arĸitdle oĸautsine ássigĩngitsune ássigĩngitsumik taineĸartarput. kristumio ugpernine píssutigalugo toĸutaĸ sujugdleĸ kalâtdlisôrdlugo ateĸarpoĸ Stîvfanuse, imalũnît Stefanus, franskisôrdlugule ateĸarpoĸ Étienne. Jesus eprîarisôrdlugo taineĸarpoĸ Jesjua imalũnît Jehosjua, grîkerisôrdlugulo Iesoús.
Jesusip arĸa — inûvdlũnît kialũnît avdlap arĸa — oĸautsine autdlarĸautâne taineĸarneratut taissineĸ ajoraluardluta, imáingilaĸ ateĸ táuna atúngitsũsagigput. taissarparputdle uvagut oĸautsivtíne tainera atordlugo.
atuagkame ĸinerdlerfigssiame Aid to Bible Understanding-ime agdlagsimavoĸ: „atip taineĸarnigssâ ĸularnaitsumik ilisimaneĸarsínáungíkatdlarmat, píssutigssaĸarnaviángilaĸ taineĸ ilisimaneĸardluartoĸ ’Jehova’ atorungnáisavdlugo taineĸ sujúnersûtigineĸartoĸ avdla piumaneruvdlugo. . . . ateĸ ’Jehova’ Gûtimut ilumôrtumut kináussusiagut pâsingníssutauvoĸ, uvdlumíkutdlo ateĸ táuna táussumúnga ilisarssíssutauvoĸ oĸautsinit sujúnersûtigineĸartunit avdlanit tamanit pitsaunerussoĸ.“ — ĸúperneĸ 885.
[Qupp. 6-mi assiliartat]
táukua Gûte arĸatigut taissarpât
Abraham
Sara
Rakel
David
Samuel