LITEYA 37
Kobimisa makanisi ya ntina polele
MAKANISI ya ntina ya lisolo ezali nini? Ezali kaka te mwa makanisi moko ya kitoko oyo balobi na mokuse mpe nokinoki, kasi ezali mpenza makanisi oyo ezali na ntina mingi mpe oyo basengeli kolimbola yango malamumalamu. Ezali makanisi oyo ekosalisa mpenza yo okokisa ntina ya lisolo na yo.
Mpo na kobimisa makanisi ya ntina polele, osengeli kopona mpe kobongisa malamu makambo oyo okoloba. Ntango ozali kolukaluka na mikanda mpo na kosala lisolo na yo, okozwa makambo mingi koleka oyo okoki koloba na lisolo yango. Ndenge nini okoki koyeba makambo oyo okoloba na lisolo na yo?
Libosoliboso, talelá bato oyo bakoyoka yo. Bayebi malamu likambo oyo okoloba na lisolo na yo to bayebi mpenza makambo te? Mingi kati na bango bandimaka oyo Biblia elobi mpo na likambo yango, to bato mosusu kati na bango batyelaka yango ntembe? Mikakatano nini bakutanaka na yango na bomoi na bango mokolo na mokolo ntango bazali kosala makasi mpo na kosalela oyo Biblia elobi mpo na likambo yango? Ya Mibale, luká koyeba malamu mpenza mposa na yo ekozala nini ntango okosalela bato yango lisolo oyo obongisi. Na kotalela toli oyo mibale, luká koyeba makambo nini ezali na motuya mingi koleka mpe salelá kaka oyo ebongi mpenza.
Soki bapesi yo plan oyo ezali na motó ya likambo mpe na makanisi ya ntina, landá kaka yango. Nzokande ntango ozali kolimbola likanisi ya ntina mokomoko, makambo oyo okoloba ekozala na ntina mingi koleka soki obosani te toli oyo touti kolobela awa. Soki bapesi yo plan te, yo moko nde osengeli kopona makanisi ya ntina.
Ntango yo moko oyebi malamumalamu makanisi na yo ya ntina mpe obongisi makambo oyo okoloba na likanisi yango mokomoko, ekozala mpasi te mpo osala lisolo na yo mpe lisolo yango ekosalisa mpenza bato oyo bakoyoka yo.
Ezali na ndenge mingi ya kobongisa makambo oyo okoloba. Ezali na ndenge mingi oyo okoki kobongisa makambo oyo okoloba na lisolo na yo. Soki oyebi yango, okomona ete mingi kati na yango ezali malamu na kotalela mokano oyo ozali na yango ntango ozali kosala lisolo na yo.
Lolenge moko oyo okoki kosalela na masolo mingi ezali ya kokabola lisolo na biteni, na kotalela mitó ya likambo moke. (Awa, ezali na ntina mingi ozwa likanisi mokomoko ya ntina mpo yango nde ekosalisa bato oyo bazali koyoka yo bákanga ntina ya lisolo to ekosalisa yo omonisa ntina ya lisolo na yo.) Lolenge mosusu ezali ya kobongisa makambo na kotalela ndenge yango elandanaki. (Na ndakisa, okobanda naino kolobela makambo oyo esalemaki liboso ya Mpela, na nsima, okolobela makambo oyo esalemaki liboso ya kobebisama ya Yelusaleme na mobu 70 na ntango na biso [T.B.] mpe na nsuka, okoki kolobela makambo oyo ezali kosalema na mikolo na biso.) Lolenge ya misato ezali kobongisa lisolo na kotalela likambo moko mpe mbuma oyo yango ebimisi. (Okoki mpe kobalola yango, elingi koloba, okoki kobanda na mbuma oyo likambo moko ebimisi, ndenge yango ezali komonana, mpe na nsima, omonisi likambo oyo ebimisi mbuma yango.) Lolenge ya minei ezali ya kokesenisa makambo. (Okoki kokesenisa malamu na mabe to likambo oyo ebongi na oyo ebongi te.) Na bantango mosusu, na lisolo moko, okoki kosalela ndenge mingi ya kobongisa makambo oyo okoloba.
Ntango bakoselaki Setefano makambo liboso ya Sanedrina ya Bayuda, asalaki lisukulu moko oyo esimbaki mitema ya bato mpe na lisukulu yango, alobelaki makambo na kotalela ndenge yango elandanaki. Soki otángi Misala 7:2-53, okomona ete ayebaki ntina oyo aponaki likanisi mokomoko ya ntina. Libosoliboso, Setefano amonisaki polele ete bato oyo bazalaki koyoka ye bakokaki te koboya kondima bosolo ya lisolo oyo azalaki koyebisa bango. Na nsima, amonisaki ete atako bandeko ya Yozefe baboyaki ye, Nzambe asalelaki ye mpo na kobikisa bato. Ayaki mpe komonisa ete Bayuda batosaki Moize te, ye moto oyo Nzambe azalaki kosalela. Na nsuka, anyataki mpenza ete bato oyo babomaki Yesu Klisto bamonisaki mpe elimo oyo Bayuda ya kala bazalaki na yango.
Kosalela makanisi ya ntina ebele ebele te. Esɛngaka makanisi ya ntina ebele te mpo na kolimbola motó ya likambo moko. Mbala mingi, makanisi ya ntina elekaka mitano te. Ezali mpenza bongo, ezala lisolo na yo ezali ya miniti 5, miniti 10, miniti 30, to koleka. Koluka kobimisa mpenza makanisi ya ntina ebele ebele te. Na lisolo moko, bato oyo bazali koyoka yo bakokoka kokanga kaka mwa ndambo ya makanisi. Mpe soki lisolo ezali molai, osengeli konyata mingi lisusu makanisi ya ntina mpe kolimbola yango polele koleka.
Ezala ozali na makanisi ya ntina boni, salá makasi olimbola malamu mpenza likanisi mokomoko. Salá ete bato oyo bazali koyoka yo bázwa mpenza ntango ya kotalela likanisi mokomoko ya ntina mpo etikala mpenza na makanisi na bango.
Bato basengeli komona ete lisolo na yo ezali pɛtɛɛ. Yango etali kaka te makambo boni oyo okoloba. Soki oyokanisi makanisi ya lisolo na yo na kolanda mwa mitó ya likambo mpe ozali kolimbola yango mokomoko, ekozala mpasi te mpo bato bálanda lisolo na yo mpe bakobosana yango te.
Bimisá mpenza makanisi ya ntina polele. Soki obongisi malamu mpenza makambo oyo okoloba, ekozala mpasi te onyata mpenza makanisi ya ntina na ntango okosala lisolo na yo.
Mpo na kobimisa makanisi ya ntina polele, osengeli libosoliboso kosala ete likanisi nyonso oyo okopesa, vɛrsɛ nyonso oyo okotánga mpe likambo nyonso oyo okoloba ebenda likebi ya bato na likanisi ya ntina ya lisolo na yo mpe emonisa mpenza ntina na yango. Makanisi nyonso mosusu oyo okoloba esengeli kolimbola, komonisa ete likanisi ya ntina ezali ya solo, to mpe komonisa polele ntina na yango. Kobakisa te makanisi mosusu oyo etali lisolo na yo te kaka mpo ekosepelisa bato. Ntango ozali kolimbola makanisi mosusu, monisá polele ndenge eyokani na likanisi ya ntina oyo yango esimbi. Kotika te ete bato oyo bazali koyoka yo bango moko báluka kokanga ntina na yango. Okoki komonisa boyokani yango soki ozongeli maloba ya ntina oyo ezali komonisa likanisi ya ntina to soki ozongeli mbala na mbala likanisi ya ntina ya motó ya likambo.
Balobi mosusu batángaka makanisi ya ntina mpo na kobimisa yango polele. Atako ezali mpe lolenge moko ya kobimisa mpenza makanisi ya ntina, ezali malamu mingi kopona na likebi mpenza makambo oyo okoloba mpe kotya yango na molɔngɔ.
Okoki kopona kotánga likanisi na yo ya ntina liboso olimbola likanisi ya ntina mokomoko. Yango ekosalisa bato oyo bazali koyoka yo báyeba ntina ya makambo oyo okoloba na nsima, mpe ekosala ete onyata mpenza likanisi wana ya ntina. Nsima ya kolimbola likanisi ya ntina, okoki lisusu kozongela yango na mokuse mpo na kobimisa yango polele.
Na mosala ya kosakola. Toli oyo tolobeli awa etali kaka masukulu te, kasi etali mpe masolo oyo osalaka na mosala ya kosakola. Ntango ozali kobongisa yango, talelá mpe mokakatano nyonso oyo bato ya teritware na bino bazali na yango na makanisi na bango. Poná motó ya likambo moko oyo ekosalisa yo omonisa ndenge elikya oyo Biblia ezali kopesa ekosilisa mokakatano yango. Okoki mbala mosusu kopona makanisi mibale ya ntina mpo na kolimbola motó ya likambo yango. Poná bavɛrsɛ oyo okosalela mpo na kosimba makanisi yango. Na nsima, bongisá ndenge oyo okobanda lisolo yango. Komibongisa bongo ekosalisa yo oyeba kobongola lisolo na yo na kotalela moto oyo ozali kosolola na ye. Yango ekosalisa yo mpe oloba likambo oyo moto oyo ozali kosolola na ye akokanga na motó.