Fanaovana fanambarana any Frantsa — Tany iray manana endriny isan-karazany
I FRANTSA dia tany iray manana endriny isan-karazany. Tedrombohitra manerinerina, havoana mitomandavana, hatsambato ianjadian’ny tafiodrivotra, torapasika mafana, tany misy voly voamadinika malalaka, toeram-piompiana kely voafefy, tanim-boaloboka midadasika, kijana firaofan’ny omby ahitra, alan-kesika sy ala tranainy, vohitra kely, tanàna kely, tanàna, tanàn-dehibe maoderina midadasika — izany no Frantsa aminy, ary tsy izany ihany.
Na dia nitana ny hakantony aza ny ankamaroan’ireo toerana ambanivohitra, dia nahitana fiovana haingana ny lafim-piainana ara-tsôsialy frantsay tao anatin’ireo taona faramparany. “Tsy mandia fotoam-pahasahiranana lehibe ny fiaraha-monina frantsay”, hoy ny fanontana tamin’ny 1989 amin’ny Francoscopie, “saingy mandia tena fisamboaravoarana. Ireo rafitra ara-toekarena, ireo fitsipika ara-pitondrantena, ireo fari-pitsipika ara-kolontsaina, ary ireo toe-tsaina dia eo am-piovana lalina amim-pihazakazahana fatratra.”
Izany fiovana amin’ny lafiny lehibe izany koa dia nahakasika ny lafin’ny fivavahana. Na dia mbola ny fivavahana katolika aza no arahin’ny ankabeazan’ny olona, dia zary fomba fa tsy fivavahana izy io ankehitriny ka tsy dia misy akony eo amin’ny fiainan’ny ankamaroan’ny mpikambana ao aminy. Ny tsy firaikana mitombo asehon’ny olona manoloana ny zavatra misy vidiny ara-panahy dia nampiato ny fitomboan’ireo fiangonana.
Tamin’ny fahasamihafana niavaka, dia nandroso haingana ny asan’ny Vavolombelon’i Jehovah any Frantsa tato anatin’ireo taona vitsivitsy lasa. Manomboka any Alsace any avaratra atsinanana ka hatrany Bretagne ao akaikin’i Atlantika, manomboka eo amin’ ireo tendrombohitra avon’i Alpes ka hatrany amin’ny Lohasaha lemak’i Loire, hatrany amin’ny nosy mediteraneanin’i Corse koa aza, dia miatrika tarehin-javatra samy hafa ny Vavolombelon’i Jehovah ary tafahaona amin’olona avy amin’ny ivom-piaraha-monina samy hafa. Andeha isika hanao fitetezam-paritra an’eritreritra ka hijery hoe manao ahoana ny fitoriana ny vaovao tsaran’ilay Fanjakana any Frantsa, ilay tany manana endriny isan-karazany. — Matio 24:14.
ALSACE
Mifanolotra amin’i Alemaina i Alsace, ary faritany iray malaza noho ny tanim-boalobony sy ireo tanàna keliny rakotry ny voninkazo mahafinaritra. I Strasbourg renivohiny, dia toeram-pamaharan’ny protestanta hatramin’ny “Fanavaozana”, ary ny Alzasiana amin’ny ankapobeny, dia manana fanajana feno ny Baiboly. Ny Vavolombelon’i Jehovah dia nitory ny vaovao tsaran’ilay Fanjakana tany amin’iny faritra iny nanomboka teo am-piandohan’ity taonjato ity. Amin’izao fotoana izao, dia voaorina tsara ny asa, araka ny asehon’izay nitranga tamin’ny zatovo iray antsoina hoe Sylvie, may nanararaotra ny fahafahana hitory tany an-tsekoly.
Tao amin’ny fifanakalozan-kevitra niaraka tamina mpiray kilasy maromaro, dia nampahafantatra ny zava-kendren’ny fiainana sy ireo fahatsinjovan-javatra ho an’ny hoavy i Sylvie. Nanjary ampy fahalianana tanteraka ny zazalahy iray ka namela an’i Sylvie sy ny Vavolombelona hafa iray hitsidika azy any an-tranony. “Na dia efa mpiserivy lamesa aza io zatovo katolika io, dia nanana fanontaniana maro izay mbola tsy nahazoana valiny”, hoy i Sylvie. “Nampiasa ny Baiboly izahay mba hamaliana ny sasany tamin’izany, ary nanaiky fampianarana Baiboly tsy tapaka izy.” Vita batisa ilay zatovolahy afaka herintaona tatỳ aoriana ary taorian’izay dia nahafeno fepetra mba hanomboka ny fanompoana manontolo andro amin’ny maha-mpitory maharitra mandavantaona. Nanomboka nahazo io tombontsoam-panompoana io koa i Sylvie hatreo.
BRETAGNE
Miroso anatinatiny ao amin’i Atlantika i Bretagne, faritany iray anjakan’ny lovantsofina katolika mahery. Kanefa, noho ny fiezahana maharitra nataon’ny Vavolombelona, dia mihamaro ny olona so amin’iny faritra iny manaiky ny hafatra momba ilay Fanjakana. Indro, misy ohatra ny amin’izay nitranga tany amin’iny faritra avaratra andrefan’i Frantsa iny.
“Nisy mpivady tanora nifindra trano tao amboninay”, hoy ny tantarain’ny Vavolombelona iray eo an-toerana. “Afaka andro vitsivitsy taorian’izay, dia nifanena tamin’ilay vehivavy tanora nitrotro ny zanany lahy teo an-tohatra aho. Nony nahafantatra aho fa i Jonathan no anaran’ilay zaza, dia nanontaniako io vehivavy io raha fantany ny niavian’izany anarana izany. ‘Inoako fa avy ao amin’ny Baiboly, nefa izay ihany no fantatro’, hoy izy namaly. Nihaino ny fanazavana nomeko izy ary nomarihiny fa samy velona eritreritra ny amin’ ny Baiboly izy sy ny vadiny. Na dia nanao resadresaka fanampiny aza izahay, dia tsy nisy zavatra azo tsapain-tanana nitranga tamin’izay.
“Fotoana fohy taorian’izay, dia nangataka torohevitra tamiko momba ny zava-manahirana sasany ilay mpivady. Nampiasa ny Baiboly aho hamaliana azy, ary tohina tamin’ny fanazavana tsy maintsy nomena azy izy. Nanasa azy ireo indray aho mba hianatra ny Baiboly. Ny ampitso dia nanaiky ilay vehivavy tanora. Afaka herinandro vitsivitsy taorian’izay, dia nanaraka ny fianarana koa ilay vadiny. Samy Vavolombelona vita batisa izy mivady izao.”
ALPES
I Alpes dia malaza noho izy mahatazantazana. Mankany ny olona mba hitolagaga eo amin’ny tampony manerinerina, indrindra fa ny Mont Blanc, ny tendrony avo indrindra amin’ny tendrombohitra any amin’ny faritra andrefan’i Eoropa. Any amin’iny faritra iny koa, dia mitombo ny isan’ireo mpitory ilay Fanjakana midera ilay Mpamorona. Misy olona samy hafa taona sy avy amin’ny saranga rehetra manatevin-daharana azy ireo, araka ny asehon’ny fitantarana manaraka.
Nisy tanora efatra nalaza ratsy tokoa tamin’iny faritra iny. Nangalatra fiara sy fananana hafa izy ireo, nisotro matetika, nampiasa sy nivarotra zava-mahadomelina, ary nirotsaka tamin’ny fivarotan-tena sy ny spiritisma. Tsy an’asa izy ireo ary nifandrirarira tamin’ny pôlisy matetika, ka samy efa tany am-ponja avokoa izy ireo. Na dia izany aza, dia samy efa nandre ny fahamarinana fony fahazaza avokoa izy efatra ireo satria niara-nianatra tamin’ny Vavolombelon’i Jehovah indraindray ny fianakaviany.
Taorian’ny taona vitsivitsy niainana tamin-kabibiana, dia niova fo ny iray tamin’izy ireo ary nanapa-kevitra ny hanompo an’i Jehovah. Niteraka fifamindrana fiovana fihetsika izany. Indray andro ny pôlisy dia nanao fisafoana toy ny mahazatra, ary nibaiko ny anankiray tamin’ireo zatovo mba hanokatra ny kitapony. Nanantena hahita zava-mahadomelina na fananana nangalarina izy ireo kanjo taitra tamin’ny tsy fahitana afa-tsy Baiboly iray sy bokikely vitsivitsy. Nampiasa ny Baiboly ilay zatovolahy mba hanazavana izay nahatonga ny fiovana teo amin’ny fiainany. Nahita izany ho sarotra inoana ny iray tamin’ireo pôlisy, ka nanontany hoe: “Dia mba to hilaza ve ialahy fa tsy mifoka na misotro na mampiasa zava-mahadomelina intsony?” Nanaiky ny fanazavana ireo pôlisy tamin’ny farany ary namela azy io handeha tsy nisy resaka fanampiny. Amin’izao fotoana izao dia efa vita batisa ireo tovolahy efatra ireo, ary samy manompo ao amin’ny kongregasiona amin’ny maha-mpikarakara momba ny asa, ka ny telo aminy dia mpitory maharitra mandavantaona.”
LOHASAHAN’I LOIRE
Antsoina hoe ny sahan’i Frantsa ny Lohasahan’i Loire. Miitatra avy any Orléans, 110 kilaometatra any atsimon’i Paris, mankany amin’ny moron’ny Reniranon’i Loire eo amin’ny morontsirak’i Atlantika, izy io. Malaza io faritra io noho ireo lapan’andriana maro be ao aminy sy ireo toeram-ponenana tranainy ary ireo trano fivantanan’ny fianakavia-mpanjaka rehefa mihaza. Misy kogregasionan’ny Vavolombelon’i Jehovah any amin’ireo tanàna lehibe rehetra any amin’iny faritra iny.
Nandritra ny fakan-drivotra indray andro, i Emma kely, zazavavy enin-taona sariaka sady be fitiavana, niverina tao an-dakilasy mba hiarahaba ilay ramatoa mpampianatra azy. Tohina noho ny fahitana azy io nifoka sigara izy, ka nigogogogo nitomany ary lasa nihazakazaka nivoaka. Nanaraka azy avy tao aoriana ilay mpampianatra ary nanontany azy ny antony itomaniany, nefa tsy niteny tsy nivolana i Emma. Rehefa nanontany foana ilay mpampianatra dia nisento i Emma ary namaly hoe: “Satria ianao tsinona mifoka sigara ka. Harary izao ianao ary ho faty!”
Ny ampitso dia nampiantso ny renin’i Emma ilay mpampianatra mba hilaza taminy fa tohina aoka izany izy tamin’ny fihetsiky ny zanany vavy. Noho izany, dia nanazava ny fihetsika arahin’ny Vavolombelona manoloana ny sigara sy ny paraky ny renin’i Emma. Niaiky àry ilay ramatoa mpampianatra fa efa niteny azy mba hiala amin’ny sigara ny fianakaviany saingy tsy nisy vokany izany. Tamin’io fotoana io anefa, dia voatosika aoka izany noho ny valin-teny feno fahatsoram-pon’i Emma izy ka nitsahatra tsy nifoka tao anatin’ny roa andro monja.
CORSE
Ny nosin’i Corse, na dia antsoina hoe “ny nosy manitra” aza, dia malaza koa noho ny di-dohan’ny mponina ao aminy, miafara matetika amin’ny valifaty misy ra latsaka. Nandritra ny taona maro ny Vavolombelona no noheverina ho fivavahana “avy any amin’ ny kaontinanta”. Na dia izany aza, ny herin’ny fahamarinana ao amin’ny Baiboly dia manova ny fon’ny olona maro be any.
Nitantara ny Vavolombelona iray vao vita batisa fa rehefa niverina avy tany am-pialan-tsasatra izy indray mandeha dia nahita fa nisy nangalatra ny entana azo nobataina rehetra tao amin’ny toeram-piompiany. “Noho ny fitokiana tamin’i Jehovah”, hoy ny fiekeny, “dia haiko ny nampiseho fihetsika hafa noho ny fomba fanaoko taloha.” Rehefa tafaresaka tamin’ny mpifanila trano taminy izy, dia niresaka tamim-pahatoniana ny amin’ireo zavany very.
“Tatỳ aoriana, dia nisy mpifanila trano nanan-java-nanahirana. Navelako ny asako mba handehanana tany sy hanampiana azy ireo tamin’izany. Afaka andro vitsivitsy taorian’izay, dia nahazo antso an-telefaonina aho avy tamin’ny iray tamin’izy ireo, niangavy ahy ho tonga any aminy haingana araka izay azo atao. Nihevitra aho fa sahirana indray izy, ka tonga tany niaraka tamin’izay aho. Nanasa ahy hipetraka izy ary nanontany hoe: ‘Fantatrao ve ny antony niangaviako anao ho tonga? Momba ny entanao ilay izy. Izaho no nangalatra azy. Nefa rehefa nahita ny fihetsika sy fitiavana feno hatsaram-panahy nasehonao aho dia niteny anakampo hoe: “Tsy azoko atao ny manao izany aminy!” Ary taorian’ny nanampianao anay tamin’ny fahasahirananay, dia tsy nety nahita tory mihitsy aho ny alina.’” Mitarika ho amin’ny fiafaran-javatra tsara ny kristianisma marina rehefa ampiharina.
Teo am-pifaranan’ny ady lehibe faharoa, rehefa nisokatra indray ny asa fanambarana ilay Fanjakana tany Frantsa, dia tsy nisy afa-tsy 1700 monja ny Vavolombelona nanerana ilay firenena manontolo. Toa tsy ho vita tamin’izany ny andraikitra ny amin’ny hahatongavan’ny hafatr’ilay Fanjakana any amin’ny mponina rehetra. Kanefa, nandritra ireo taona, dia nitahy ny vahoakany any Frantsa i Jehovah tamin’ny fanomezana izay fitaovana nilainy — trano sy fitaovana fanaovana pirinty, Efitrano Fanjakana, Efitrano fanaovana fivoriambe, sy ny sisa — ary toe-tsaina feno fandavan-tena hanatontosana ny asa. Amin’izao andro izao, noho ireo mpitory marisika maherin’ny 117000, dia torina manerana an’io tany manana endriny isan-karazany io ny hafatra fa ny Fanjakan’i Jehovah amin’ny alalan’i Kristy irery ihany no fanantenana ho an’ny taranak’olombelona.
[Sarintany/Sary, pejy 23]
(Jereo ny gazety)
FRANTSA
BRETAGNE
LOHASAHAN’I LOIRE
ALPES
ALSACE
RANOMASINA ATLANTIKA
RANOMASINA MEDITERANE
MANCHE
CORSE