“Tsy ny Rehetra no Nasaina”
NIFANTOKA tamin’ny fitomboana haingana mbola tsy nisy toy izany teo amin’ny fanjifàna maneran-tany ny tatitra isan-taona nangonin’ny Fandaharan’asan’ny Firenena Mikambana Momba ny Fampandrosoana, na PNUD, tatitra antsoina hoe Human Development Report 1998. Nahariharin’io tatitra io fa, raha ny maneran-tany no asian-teny, dia manao fandaniana avo enina heny noho ny tamin’ny 1950 isika izao, eo amin’ny entam-barotra, ary avo roa heny noho ny tamin’ny 1975. Na eo aza io fitomboana haingana eo amin’ny fandaniana io, dia hoy i James Gustave Speth, tale mpanatanteraka ao amin’ny PNUD: “Tsy ny rehetra no nasaina.”
Indro misy ohatra: Ny 20 isan-jaton’ny mponina eto an-tany izay manankarena indrindra dia mihinan-trondro avo fito heny noho ny 20 isan-jaton’ny olona eto an-tany izay mahantra indrindra. Mihinan-kena avo 11 heny koa ny 20 isan-jato manankarena indrindra, mampiasa angôvo avo 17 heny, manana zotran-telefaonina avo 49 heny, ary mampiasa taratasy avo 77 heny, sy manana fiarakodia avo 149 heny, noho ny 20 isan-jato mahantra indrindra eto an-tany.
Rehefa nanazava ireo vokatry ny fandinihana ireo ny Radion’ny ONU, dia nanamarika fa mba hampiadana kokoa ny fihenan’ny loharanon-karena voajanaharin’ny tany, dia mila manova ny fomba fandaniany ny tany mandroso. Etsy an-danin’izany, dia mila mizara ny ankamaroan’ny harenany amin’ny mahantra eto amin’ity tontolo ity ny tany manankarena kokoa, mba hahafahany handray soa koa avy amin’ny loharanon-karena voajanaharin’ny tany. Harena toy inona no ilaina hozaraina?
Araka ny kajy nataon’Atoa Speth, dia ho afaka hahazo sakafo, fahasalamana, fianarana ary trano fialofana ny mahantra rehetra maneran-tany, raha toa ny tany mandroso ka mampitombo ho avo roa heny ny habetsahan’ny fanampiana ataony ankehitriny eo amin’ny fampandrosoana — avy eo amin’ny dimy alina tapitrisa dolara ho amin’ny iray hetsy tapitrisa dolara, isan-taona. Toy ny hoe vola be erỳ izany dimy alina tapitrisa izany. Nampahatsiahy toy izao anefa Atoa Speth: “Izany dia ny vola lanin’i Eoropa isan-taona amin’ny sigara, ary antsasaky ny vola lanin’i Etazonia ankehitriny amin’ny fisotro misy alkaola.”
Mazava àry fa ny ezaka ifarimbonana mba hizarana mitovy kokoa ny loharanon-karenan’ity planeta ity dia hanampy be eo amin’ny famaranana ny fahantrana mampijaly. Inona no ilaina mba hahatanteraka izany? Nanao izao fanamarihana izao ny olona ambony iray ao amin’ny ONU: “Ny zavatra ilaina, rehefa dinihina, dia ny fanovana fo sy saina ary faniriana.” Miombon-kevitra amin’izany ny ankamaroan’ny olona, nefa mahatakatra ihany koa, fa na tsara fikasa toy inona aza ireo fikambanana mpanao paikady amin’izao andro izao, dia tsy afaka ny hanao fanovana toy izany, indrindra moa ka hoe hamongotra toetra toy ny fierenana.
Na izany aza, dia misy fanantenana ho an’ny olona miahy ny amin’ny hoavin’ny fianakavian’olombelona sy ny an’ny planetantsika. Mampahery ny mahalala fa nampanantena ny handamina ny olana mahazo ny olona ny Mpamorona ny tany. Nilaza mialoha toy izao ny mpanao salamo: “Ny tany efa nahavokatra; mitahy antsika Andriamanitra, dia Andriamanitsika. Hahavoka-bary betsaka ny tany, na dia any an-tampon’ny tendrombohitra aza”. (Salamo 67:6; 72:16). Eny, amin’izay fotoana izay, dia ‘ny rehetra no hasaina’, ny mponina rehetra amin’ny tany!