Дайн, зэвсэгт мөргөлдөөн хүн бүрд нөлөөлдөг
«Дэлхийн II дайнаас хойших хугацаанд мөргөлдөөн тэмцэл өнөөдөр хамгийн их гарч байгаа бөгөөд дэлхийн нийт хүн амын дөрөвний нэг буюу 2 тэрбум хүн ийм аюул дунд амьдарч байна»
НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын Орлогч Амина Ж. Мохаммед, 2023 оны 1-р сарын 26.
Өнөөдөр харьцангуй амар тайван газар нутагт ч гэнэт дайн дажин, зэвсэгт мөргөлдөөн гарахгүй гэх баталгаа алга. Мөн улс орнууд урьд өмнөхөөсөө илүү харилцаа холбоотой болсон тул мөргөлдөөн тэмцэл болоогүй газрын хүмүүс ч үр дагаврыг нь амсдаг. Дайн, тэмцэл дууссанаас хойш ч энэ нь хүмүүст нөлөөлсөөр байдаг. Зарим жишээ бодъё.
Хоол хүнс хомсдох. «Дэлхийн хүнсний хөтөлбөр» байгууллагаас «Дайн бол өлсгөлөнгийн хамгийн гол шалтгаан юм. Дэлхий даяарх өлсгөлөнд нэрвэгдсэн хүмүүсийн 70 хувь нь дайн гарсан бүс нутагт амьдардаг» гэж мэдээлжээ.
Эрүүл мэнд хохирох, сэтгэл зүйн асуудалтай болох. Дайны аюул нүүрлэж буй газарт амьдардаг хүмүүс айдаст автаж, санаа нь ихэд зовдог. Дайн өрнөж буй бүсэд амьдардаг хүмүүс шархдаж, гэмтэхээс гадна сэтгэл зүйн асуудалтай болох эрсдэлтэй. Тэгээд ч тэдэнд эмнэлгийн тусламж авах боломж хомс байдаг.
Гэр орноосоо дайжихад хүрэх. НҮБ-ын Дүрвэгсдийн асуудал эрхэлсэн дээд комиссарын мэдээлснээр 2023 оны 9-р сарын байдлаар дэлхий даяар 114 сая гаруй хүн гэр орноо орхиж явахаас өөр аргагүйд хүрчээ. Үүний гол шалтгаан нь дайн дажин, зэвсэгт мөргөлдөөн юм.
Эдийн засгийн хямрал үүсэх. Дайнаас болоод инфляц гэх мэтийн том асуудлууд гардаг. Засгийн газрууд эрүүл мэнд, боловсролын салбарт зориулдаг байсан мөнгийг цэрэг дайны үйл ажиллагаанд зарцуулснаас болж ард иргэд ядарч зүдэрч болох юм. Бас нурж сүйдсэн байшин барилгыг сэргээн засахад асар их зардал гардаг.
Байгаль орчин сүйдэх. Дайны улмаас байгаль орчин сүйдэж хүмүүс зовдог. Ус, агаар, хөрсний бохирдол нь янз бүрийн өвчний эх үүсвэр болдог. Дайн дуусаад удсан ч газар доорх тэсрэх бөмбөгт хүмүүс эрсдэх аюултай.
Дайны уршгаар эвдрэл сүйрэл, их зардал гардаг.