Pe o le a E Tineia se Vavae ua Mu Itiiti?
NA FOLAFOLA atu e Iesu Keriso le tala lelei o le Malo o le Atua i ituaiga uma o tagata. O le toatele o i latou sa ōia ma faavaivaia. Ae na faaoo atu e Iesu ia i latou se feau faagaee loto. Na lagona lona alofa mutimutivale mo tagata puapuagatia.
Na faamatilatila mai e le tusitala Evagelia o Mataio le alofa mutimutivale o Iesu, i le tataʻi atu o manatu i le valoaga na faamauina e Isaia. I le siiina mai o upu na faataunuuina e Keriso, na tusi ai Mataio e faapea: “E le gagau e ia le u ua gapēpē, e le tinei foi e ia le vavae ua mu itiiti; seia faamanumalo e ia le faamasinoga.” (Mataio 12:20; Isaia 42:3) O le ā le uiga o ia upu, ma na faapefea ona faataunuuina e Iesu lenei valoaga?
Se Vaaiga i le Valoaga
E masani ona ola se ū i se taufusi ma e lē o se laau e malosi ma tumau. O se “u gapēpē” la e mautinoa le vaivai. E foliga mai e faaāta ai la i latou ia ua ōia po o tagata puapuagatia e pei o le tamaloa na gase lona lima lea na faamālōlō e Iesu i le Sapati. (Mataio 12:10-14) Ae faapefea le faasinoga faavaloaga i se vavae molī?
O le molī taatele sa iai a aiga i le uluai senituri T.A. sa o se tamai mea e pei se tamai tipoti omea ma lona ʻau tavio e uu ai. Sa masani ona faatumuina le molī i le suauu olive. I se tulaga e lē iloa atu, e mitiia mai ai e le vavae o le molī le suauu ina ia faaolaolaina ai pea lana mumū. O le mea moni lava la, o se ‘vavae ua mu itiiti,’ o se vavae lea ua tauau ina pe atu lana mumū.
Na faalauiloa atu e Iesu lana feau faamafanafanaina i le toatele o tagata na peiseai i se uiga faafaatusa o se u gapēpē, ua gau ifo ma fetosoaiina solo ai lava. O nei tagata sa faapei foi o se vavae ua mū itiiti ona o si a latou toe ola lava na toetoe a tineia ai. Na matuai ōia i latou ma faavaivaia. Ae ui i lea, sa lei faatamaʻiaina e Iesu si u gapēpē pe tineia si vavae faafaatusa ua mu itiiti. O ana upu agaalofa, filemu, ma mutimuti alofa, sa lei faavaivaia ma omia atili ai tagata puapuagatia. Nai lo lea, o ana faaupuga ma ana feutagaiga ma i latou sa iu ina maua ai ni āuga faamalosiau.—Mataio 11:28-30.
I aso foi nei, e toatele o loo manaomia le alofa mutimutivale ma faalaeiauga auā o loo latou fesagai ma faafitauli e faavaivaia ai. E oo lava i auauna a Ieova e lē tumau pea ona malolosi i lalo o ni mala latou te fetaiai. E iai taimi e pei ai nisi o vavae ua mu itiiti. E tatau ai i Kerisiano ona avea ma faalaeiauga—i le tapiliina o le afi, i se faaupuga faafaatusa—ma faapea ona faalaeiau ai e le tasi le isi.—Luka 22:32; Galuega 11:23.
O le avea o i tatou o ni Kerisiano, e tatou te mananao ai e avea ma ē e atiaʻe ai. O le a tatou lē taumafai ai la ma le loto i ai e faavaivaia so o se tasi o loo saili mai mo se fesoasoani faaleagaga. O le mea moni, e tatou te faanaunau e faataʻitaʻi i le faaaoaoga a Iesu i le faalaeiauina o isi. (Eperu 12:1-3; 1 Peteru 2:21) O le mea moni ona e faapea e ono mafai ona tatou faavaivaia ma le lē iloa se tasi e sulufai mai ia i tatou mo faamafanafanaga, o se mafuaaga lelei ai ona tatou iloilo totoʻa le auala o tatou faafeagai ai ma isi. E mautinoa lava lo tatou lē mananao e ‘tineia se vavae ua mu itiiti.’ O ā taʻiala faale-Tusi Paia e mafai ona fesoasoani ia i tatou i lenei itu?
Aafiaga o Faitioga
Afai ‘e maua [se Kerisiano] i se tasi agasala, o i latou o iai agavaa faaleagaga e tatau ona taumafai e faafoi mai se ua faapea i le agaga o le agamalu.’ (Kalatia 6:1) Ae peitai, pe se mea talafeagai ea le vaavaai mo masei o isi ma taumafai ai i so o se avanoa e maua, e faasaʻoina ai i latou? Pe e saʻo ea foi le uunai o i latou e faia ni gaoioiga ia sili atu i le faapea atu o a latou taumafaiga o loo iai i le taimi nei e lē o lava, ma ono faapogaia ai ona ia i latou faalogona nofosala? E leai se faamaoniga faapea na faia e Iesu se mea faapena. E ui o lo tatou faamoemoega ia fesoasoani atu i isi ia faaleleia, ae o i latou o loo avatua i ai faitioga lē agalelei, atonu e faavaivaia ai nai lo le faalaeiauina ai. E oo lava i faitioga e aogā mo le faaleleia ai, e mafai ona faalotovaivaia ai pe afai e soona avatua. Afai e na o faitioga lava e faafetaiaia ai taumafaiga silisili a se Kerisiano loto faamaoni, atonu o le a ia fiu loa ma faapea, ‘O le ā le aogā e toe taumafai ai?’ O le mea moni, atonu o le a matuā musu ai loa o ia e toe faia se mea.
A o faatāuaina le avatuina o fautuaga faale-Tusi Paia, e lē tatau ona mataulia atu le iai o lea agaga i toeaina tofia po o isi i le faapotopotoga. O sauniga faa-Kerisiano e lei faia faapitoa ina ia avatua ma mauaina ai ni fautuaga. Nai lo lea, e tatou te faapotopoto faatasi e lē aunoa ina ia atiaʻe ai ma faalaeiau ai e le tasi le isi ina ia mafai ai ona olioli tagata uma i a latou faatasitasiga, ma le latou auaunaga paia i le Atua. (Roma 1:11, 12; Eperu 10:24, 25) E maeu le lelei pe a tatou malamalama i le eseesega o se masei matuia ma sina vaivaiga lea e avea o se mea poto ma alofa le faapasiloaina i la tatou vaai!—Failauga 3:1, 7; Kolose 3:13.
E vave ona tali lelei atu tagata i faalaeiauga nai lo faitioga. O le mea moni, pe a lagona e tagata taitoatasi le matuā faitioina lē saʻo o i latou, atonu e atili ai ona latou faia le amio lea e faitioina ai! Ae a faamālō atu ma le tonu ia i latou, ona faamalosia ai lea o o latou agaga, ma uunaia ai i latou e faia ni faaleleiga. (Faataoto 12:18) I le pei o Iesu, seʻi o tatou faapea ai ia ona faalaeiau atu ma aua ai lava neʻi o tatou ‘tineia se vavae ua mu itiiti.’
Ae Faapefea le Faia o Faatusatusaga?
O le faalogo atu i mea lelei na faia e isi Kerisiano e mafai ona matuā uunaia ai. Na olioli foi Iesu ina ua ia faalogo i le manuia o taumafaiga a ona soʻo i le talaʻiina o le feau o le Malo. (Luka 10:17-21) E faapena foi pe a tatou faalogo i se taumafaiga ua taulau manuia, o se faaaoaoga lelei, po o le tumau faamaoni o isi i le faatuatua, e faalaeiauina ai i tatou ma atili ona tatou lagona ai le maumauai e pipii mau atu pea i lo tatou ala faa-Kerisiano.
Ae peitai, e faapefea pe afai sa aumaia se lipoti i se auala foi lea e faauiga mai ai e faapea, ‘E te lē o lelei e pei o Kerisiano ia, ma e tatau ona sili atu ni mea e tatau ona e faia nai lo le tulaga lea e te iai nei’? Pe e faaosofia ai ea le tagata faalogologo e amata loa ona gaoioi i se polokalama malosi e faaleleia ai? Atonu e pau le mea e maua o le faavaivaia ai o ia ma iu ai ina musu e toe gaoioi, ae maise lava pe afai ua masani ona faia pe faatatau mai i ai ni faatusatusaga. O le a pei ai lava le tulaga lea o se matua o loo fai atu i sona alo, ‘Aisea e lē mafai ai ona e pei o lou uso?’ O sea faamatalaga e ono māfua ai uiga faatautee ma le loto faavaivai, ae e seāseā ona uunaia ai se amio e sili atu ona lelei. E ono iai se aafiaga faapena o faatusatusaga i tagata matutua, ma oo ai lava ina pei ai e ia i latou ni uiga faatautee agaʻi atu i tagata ia ua faatusatusa i latou i ai.
E tatou te lē faatalitalia tagata uma e tutusa ni mea latou te faia i le auaunaga a le Atua. I se tasi o tala faatusa a Iesu, na avatua ai e se tasi matai i ana auauna a lē o le tasi, lua, po o le lima taleni o tupe siliva. Na avatua nei mea ‘i tagata taitoatasi e tusa ai ma le mea e mafai e le tagata.’ Na faamālō atu i auauna e toalua ona o lo la faatuatua i lo la faatauina atu ma le poto o a la taleni ma faatele ai a la taleni, e ui lava ina sa fua mai e a la galuega ni iuga eseese.—Mataio 25:14-30.
Na fetaui lelei ai ona tusi le aposetolo o Paulo e faapea: “Ia taitoatasi ma faamaonia e le tagata lana lava galuega, ma ia te ia ai se mea e mitamita ai ia te ia lava, ae lē o le faatusatusa ma galuega a le tasi.” (Kalatia 6:4, NW) O lea la, ina ia avea o ni ē e faalaeiau moni atu i isi, e tatau ai ona tatou taumafai e alofia le faia o faatusatusaga lē atiaʻe.
O Nisi o Auala e Atiaʻe Ai
O le ā e mafai ona tatou faia ina ia atiaʻe ai sē ua faavaivaia ma alofia ai le ‘tineia o se vavae ua mu itiiti’? Ia, o le saunia o faalaeiauga e lē o se mataupu e manaomia ai le mulimuli i se faatulagaga faapitoa. Ae peitai, e foliga mai o a tatou upu o le a atiaʻe ai isi pe afai tatou te faatatauina atu ai mataupu silisili o le Tusi Paia. O ā nisi o nei manatu?
Ia loto maulalo. I le Filipi 2:3, na timaʻi mai ai Paulo ia i tatou ina ia ‘aua neʻi faia se mea e tasi ma le finau vale po o le mitamita fua.’ Nai lo le faia faapena, e tatau ona tatou tautatala ma gaoioi ma le loto maulalo. ‘Faatasi ma le loto maulalo, e tatau ona tatou manatu ai e sili isi ia i tatou.’ Sa lei faapea mai Paulo ia matuā aua lava neʻi o tatou mafaufau ia i tatou lava. Ae, ia tatou talisapaia le manatu e faapea e sili tagata uma ia i tatou i nisi auala. O le upu Eleni iinei ua faaliliuina i ai le “sili” ua faapea mai o se tagata e “liliu ese lana vaai mai ona lava faaeaga, ae manatunatu ma iloilo mea lelei uma o se tasi lea e sili ai o ia.” (New Testament Word Studies, tusia e John Albert Bengel, Tusi e 2, itulau 432) Afai tatou te faia lenei mea ma manatu e sili isi, o le a tatou feagai ai la ma i latou i se auala maualalo.
Faaalia le faaaloalo. O le faaalia o lo tatou faamaoni, e mafai ai ona tatou faamanino atu e faapea o loo tatou maufaatuatuaina uso talitonu faamaoni, ma vaai ia i latou o ni tagata taitoatasi o loo faanaunau e faafiafia le Atua. Ae seʻi faapea ua latou manaomia se fesoasoani faaleagaga. Ia ona tatou avatua lea o le fesoasoani i se auala faaaloalo ma le migao. Na fai mai Paulo i le auala lenei e talanoaina ai mataupu: “Ia tausolomua ona ava o le tasi i le tasi.”—Roma 12:10.
Ia avea ma sē e faalogologo lelei. Ioe, ina ia faalaeiau ia i latou atonu o feagai ma faafitauli e faavaivaia ai, e manaomia ona avea i tatou ma ē faalogologo lelei, ae lē o ni failauga. Nai lo le vave fai atu o ni manatu e fatu atu i mea ia ua e tau iloa atu, seʻi o tatou faataga le taimi manaomia e saunia ai ni taʻiala faale-Tusi Paia e faamalie moni ai lava manaoga ua folasia mai. Pe afai e tatou te lē iloa se tala a fai atu, o le a fesoasoani ia i tatou sailiiliga faale-Tusi Paia ina ia talanoa mālū atu ai ma faamalosia ai isi.
Ia alofa. E manaomia ona tatou alolofa ia i latou o tatou faanaunau e faalaeiauina. Pe afai e avatua i uso a auauna a Ieova, e ao ona sili atu lo tatou alofa nai lo le tau ina gaoioi e fesoasoani i le mea silisili ona lelei mo i latou. E ao ona aofia ai faalogona loloto i totonu. Afai e ia i tatou lea alofa mo tagata uma o Ieova, o le a avea la a tatou upu o ni faalaeiauga moni lava ia i latou. E oo lava i le taimi e manaomia ai ona tatou avatua se manatu mo le faaleleiga, o le a lē mafai ona avea a tatou faamatalaga ma mea e lē manino pe aafia ai foi, pe afai o loo tatou fia avatu se fesoasoani alofa, nai lo le fai atu tau o se manatu. E pei ona sa fai mai ma le tonu Paulo, o le “alofa e faamafanafana lea.”—1 Korinito 8:1; Filipi 2:4; 1 Peteru 1:22.
Ia Avea Pea ma Sē e Atiaʻe Ai
I nei “aso e gata ai” o aso faigata, ua fesagai ai tagata o Ieova ma le tele o tofotofoga. (2 Timoteo 3:1-5) E lē faateʻia ai i nisi taimi e pagatia ai i latou i mea e foliga mai o le mea ua gata mai ai lo latou onosai. I le avea ma auauna a Ieova, e mautinoa lo tatou lē mananao e faia se tala pe faia ni gaoioiga atonu e faapogaia ai se tasi o o tatou uso tapuai e lagona pei o vavae mu itiiti ua tauau ina pepē atu.
Maeu le tāua tele o lea mea o lo tatou faalaeiau o le tasi i le isi! Seʻi o tatou faia ia taumafaiga uma ia avea ai i tatou o ni ē faalaeiauina ai e ala i le loto maulalo ma faaaloalo i uso tapuai ua faavaivaia. Talosia ia ia tatou faalogologo ma le faaeteete pe a sasaa mai o latou faalogona ia i tatou ma ia saili pea e fesoasoani atu ia i latou i le faauaʻi atu i le Afioga a le Atua, le Tusi Paia. E sili ai i na mea uma, seʻi o tatou faaalia le alofa, auā o le fua lea o le agaga paia o Ieova o le a fesoasoani ia i tatou e fefaamafanafanaai ai. Talosia ia aua lava neʻi o tatou tautala pe gaoioi i so o se auala e ono ‘tineia ai se vavae ua mu itiiti.’