Ko Faipati a Keliso ki Fakapotopotoga
“Tenei a te fekau mai te tino telā e taofi ne ia a fetu e fitu i tona lima fakaatamai.”—FAKAASIGA 2:1.
A IESU Keliso, te tama e tokotasi fua a Ieova, ko te Ulu o te fakapotopotoga Kelisiano. Ne fakaaogā ne Keliso a tena tulaga e pelā me ko te ulu, ke fakamalosi kae fakatonutonu atu a fakapotopotoga o ana soko fakaekegina ko te mea ke ‵ma faeloa latou. (Efeso 5:21-27) I te Fakaasiga mataupu e 2 mo te 3 e maua ne tatou a fakaakoakoga a Iesu e uiga ki ei pelā foki mo ana pati ‵mana kae a‵lofa kolā ne fai ki fakapotopotoga e fitu i Asia Foliki.
2 A koi tuai o lagona ne ia a pati a Iesu ki fakapotopotoga e fitu konā, ne lavea ne te apositolo ko Ioane se fakaasiga e uiga ki te “Aso o te Aliki.” (Fakaasiga 1:10) Ne kamata te “Aso” tenā i te taimi ne fakatu aka ei te Malo o te Mesia i te 1914. Tela la, e aogā ‵ki eiloa a pati a Keliso kolā ne fai ki fakapotopotoga konā ki a tatou i aso fakaoti konei. E aogā ‵ki ana pati fakamalosi mo ana pati polopoloki ki a tatou ke fakafesagai atu ei ki taimi faiga‵ta konei.—2 Timoteo 3:1-5.
3 Ne lavea ne Ioane a Iesu, telā ko oti ne faka‵malugina, e “taofi ne ia a fetu e fitu i tona lima fakaatamai” kae e “sasale foki i va o tulaga moli aulo” io me ko fakapotopotoga e fitu. A “fetu” konā ko “agelu e tokofitu o ekalesia [fakapotopotoga] e fitu.” (Fakaasiga 1:20; 2:1) E fakatusa sāle a fetu ki agelu i nisi taimi, kae e sē mafai eiloa o fakaaogā ne Iesu ne tāgata ke tusi ne latou a fekau ki te kau agelu. Tela la, e fakaasi faka‵lei mai i ei me i “fetu” konei e fakasino atu ki potukau o ovasia io me ko toeaina fakaekegina. E fakauiga a te pati “agelu” ki te lotou tulaga e pelā me ne avefekau. Ona ko te gasolo aka o tokouke a te fakapotopotoga a te Atua, ko oti ne filifili aka ne te “tavini fakamaoni” a tāgata atamai mai ‘nisi mamoe’ a Iesu ke fai pelā me ne ovasia.—Luka 12:42-44; Ioane 10:16.
4 E taofi aka ne Iesu a “fetu” konā i tena lima fakaatamai ko tena uiga e ‵nofo latou mai lalo i tena pulega, takitakiga mo tena puipuiga. Tela la, e ‵tau mo latou o faka‵logo ki a ia. Kafai e ‵saga tonu atu a toeaina i aso nei ki pati a Iesu ki fakapotopotoga takitasi e fitu konā, e mafai ei o iloa ne latou a auala ke fakafesagai atu ki fakalavelave tai ‵pau penā. E tonu, me ‵tau mo Kelisiano katoa o faka‵logo ki te Tama a te Atua. (Maleko 9:7) Tela la, mai te ‵saga tonu atu ki pati a Iesu ne fai ki fakapotopotoga konā, ne a mea e mafai o iloa ne tatou mai ei?
Ki te Agelu i Efeso
5 Ne fakamālō kae polopoloki foki ne Iesu a te fakapotopotoga i Efeso. (Ke faitau te Fakaasiga 2:1-7.) Ne tu a te faletapu o te atua fafine fapaupau ko Atemisi i te fa‵kai maumea kae ‵fonu i lotu valevale tenei, i te feitu ki togālā o Asia Foliki. E ui eiloa ne ‵fonu a te fa‵kai ko Efeso i amioga finalalolagi, lotu ‵se, mo faifaiga fakataulaitu, ne fakamanuia eiloa ne te Atua a te galuega a te apositolo ko Paulo mo nisi tino i te fa‵kai tenā.—Galuega mataupu e 19.
6 Ne fakamālō atu a Keliso ki te fakapotopotoga i Efeso, penei: “E iloa ne au au mea ne fai; e iloa foki ne au a tou galue malosi pelā foki mo tou kufaki. E iloa foki ne au me sē mafai o fakasaoloto ne koe a tino amio ma‵sei, ko oti foki ne tofotofo ne koe a latou kolā e fai mai me ne apositolo, kae e sē ne apositolo, kae ne maua ake foki ne koe me ne tino ‵loi fua.” E tai ‵pau eiloa a te ga‵lue malosi mo te kufaki telā e maua ne fakapotopotoga kolā e tau‵tali tonu atu i a Iesu, i aso nei. E sē manatu mā‵mā latou ki taina ‵loi kolā e fia fai pelā me ne apositolo. (2 Kolinito 11:13, 26) E pelā mo te kau Efeso, ‘e sē mafai o talia a tāgata ma‵sei’ ne Kelisiano fakamaoni i aso nei. Ko te mea ke tumau faeloa te tapuakiga a Ieova i te ‵ma kae ke puipui foki i ei tena fakapotopotoga, e sē ‵kau fakatasi latou mo aposetate kolā e sē sala‵mo tonu.—Kalatia 2:4, 5; 2 Ioane 8-11.
7 Kae ui ei, ne isi se fakalavelave lasi ki Kelisiano i Efeso. Ne fai mai Iesu, penei: “Kae tenei eiloa te mea ko sē malie ei au ki a koe: i a koe ko sē alofa mai nei ki a au, e pelā mo tou alofa i te kamataga.” Ne ‵tau o toe fakamalosi aka ne tino i te fakapotopotoga a te lotou a‵lofa ki a Ieova telā ne maua ne latou muamua. (Maleko 12:28-30; Efeso 2:4; 5:1, 2) E ‵tau foki mo tatou o fakaeteete ke mo a e galo te ‵tou a‵lofa telā ne maua i te kamataga ki te Atua. (3 Ioane 3) Kae e pefea la māfai ko kamata o fakatāua ne tatou i ‵tou olaga a te manakoga ke maua te maumea faka-te-foitino io me ko fakafiafiaga? (1 Timoteo 4:8; 6:9, 10) Ko tena uiga e ‵tau o ‵talo faeloa tatou ke fakamalosi aka ne Ieova te ‵tou a‵lofa ki a ia mo te loto fakafetai ki mea ne fai ne laua mo tena Tama mō tatou, ke sui ei a manakoga ma‵sei konā.—1 Ioane 4:10, 16.
8 Ne fakamalosi atu a Keliso ki te kau Efeso, penei: “Ke masaua ne koe te ‵mao o tou pakū keatea! Salamo ki a au agasala. Kae alofa mai ki a au e pelā eiloa mo tou alofa i te kamataga.” Kae pefea la māfai e sē fai ne latou te mea tenei? Ne toe fai mai a Iesu, “Kafai e sē salamo koe ki au agasala, au e vau ki a koe o ‵kave keatea a te tulaga moli tenā e i a koe.” Kafai e ‵galo katoa i mamoe a te alofa telā ne maua muamua ne latou, ka fakaseai foki i ei te “tulaga moli” io me ko te fakapotopotoga. E pelā me ne Kelisiano loto finafinau, ke na fakamaina atu faeloa ne tatou a te mainaga o te fakapotopotoga i te feitu faka-te-agaga.—Mataio 5:14-16.
9 Kae se mea ‵lei me ne “ita koutou ki te kau Nikolaitani.” I tafa o mea kolā ne fakaasi mai i te Fakaasiga, e sē mautinoa tonu me ne māfua mai i fea a akoakoga io me ko faifaiga a te kau Nikolaitani. Me ne taku fakamasei ne Iesu a te fia ‵kau atu ki nisi tino, e ‵tau foki mo tatou o takalia‵lia ki te fia fakamavae‵vae e pelā mo Kelisiano i Efeso.—Mataio 23:10.
10 Ne fai mai a Keliso, penei: “Ko latou kolā e fai‵tau ki te tusi tenei, ke na faka‵logo la ki muna e fai atu ne te Agaga ki ekalesia!” I te taimi ne nofo ei a Iesu i te lalolagi nei, ne fakamalosi a ia ne te Agaga o te Atua ke faipati mai. (Isaia 61:1; Luka 4:16-21) Tela la, e ‵tau mo tatou o faka‵logo ki pati a te Atua kolā ne fai atu e auala i te agaga tapu ki a Iesu. E auala i te takitakiga a te agaga tapu, ne folafola mai Iesu, penei: “Ki a latou kolā e manumalo, e tuku atu ne au a te saolotoga o ‵kai ki te fuaga o te lakau o te ola, telā e ola i te Fatoaga a te Atua.” E fakauiga te mea tenei ki te ola telā e sē mafai o mate i te ‘palataiso a te Atua’ i te lagi, ki te kau fakaekegina kolā e faka‵logo faka‵lei ki pati a te agaga io me ko te lotou ‵kau fakatasi mo Ieova. Kae ka maua ne “te vaitino tokouke” kolā e faka‵logo foki ki pati a te agaga, a te palataiso i te lalolagi telā ka inu ei latou mai “te vaitafe o te vai o te ola” kae ka faka‵lei aka olotou masaki ki ‘lau o lakau’ kolā e ola i ona tafa.—Fakaasiga 7:9; 22:1, 2; Luka 23:43.
11 Ne galo i te kau Efeso a te alofa telā ne maua muamua ne latou, kae e pefea la māfai ko pokotia foki ‵tou fakapotopotoga ne te fakalavelave tenā? Ke na fakaasi atu ne tatou taki tokotasi a ‵tou a‵lofa ki a Ieova mai te fai‵pati atu ki nisi tino e uiga ki ana faifaiga a‵lofa. E mafai o fakaasi atu ne tatou ‵tou loto fakafetai ki te alofa ne fakaasi mai ne te Atua i te tukumaiga o tena Tama pele e pelā me se taulaga togiola. (Ioane 3:16; Loma 5:8) Kafai e mafai, ke fakaasi atu ne tatou a te alofa o te Atua i ‵tou tali mo ‵tou tofiga i fakatasiga. E mafai o fakaasi atu ne tatou te ‵tou a‵lofa mō Ieova mai te ‵viki atu ki tena igoa i te galuega talai. (Salamo 145:10-13) E tonu, e mafai o fakamalosi atu ne tatou i ‵tou pati mo ‵tou faifaiga a te alofa telā ne maua muamua ne te fakapotopotoga.
Ki te Agelu i Semulana
12 Ne fakamālō atu a Keliso ki te fakapotopotoga i Semulana “telā ko te tino muamua mo te tino fakamuli, telā ne mate kae ne toe ola.” (Ke faitau ki te Fakaasiga 2:8-11.) Ne tu a Semulana (ko fakaigoa nei ki a Izmir, Turkey) i te tafatai i te feitu ki te togālā o Asia Foliki. Ne ‵nofo a tino Eleni i ei kae i te 580 T.L.M. ne fakamasei ne te kau Litia a te fa‵kai tenā. Ne toe fakatu aka ne te sui o Alesana te Sili a Semulana i se isi koga. Ne fai ei mo fai se fenua o Loma i Asia kae ne lauiloa te fa‵kai tenā i mea tau pisinisi mo fale ‵lasi i ei. Ne tapuaki atu a tino ki te tupu i te faletapu telā ne fakaigoa ki a Kaisala Tipelio. Ne ‵tau mo tino tapuaki i ei o ‵sunu ne mu mea fakamanogi kae fai atu, penei: “A Kaisala ko te Aliki.” E sē mafai ne Kelisiano o fai penā me iloa ne latou i a “Iesu ko te Aliki.” Tela la, ne fe‵paki ei latou mo puapuagā.—Loma 10:9.
13 E sē gata fua i puapuagā, e ‵tau foki mo Kelisiano i Semulana o kufaki i te sē lava o meakai mo te sē lava o mea tau tupe ona ko te lotou sē tapuaki atu ki te tupu. E fe‵paki foki a tavini a Ieova i aso nei mo vaegā tofotofoga penā. (Fakaasiga 13:16, 17) E tiga eiloa e ma‵tiva, kae e mau‵mea latou i te feitu faka-te-agaga pelā eiloa mo Kelisiano i Semulana, kae tenā eiloa te mea tāua!—Faataoto 10:22; 3 Ioane 2.
14 Ne fai te tokoukega o tino Iutaia i Semulana e pelā me se “potu kau a Satani” me ne taofi ‵mau latou ki tu mo aganū kolā e sē fetaui mo te Tusi Tapu, ne ‵teke atu ki te Tama a te Atua, kae taku fakamasei ne latou a soko fakaekegina o Keliso. (Loma 2:28, 29) Kae e mafai o maua ne soko fakaekegina a fakamafanafanaga mai nisi pati a Keliso, penei: “Sa mataku ki so se mea e puapuagatia ei koe. Kiloke, a te Tiapolo ka tofotofo ne ia koutou i te ‵pei o nisi o koutou ki te fale puipui; e ‵tusa mo te sefulu o aso e puapuagatia ei koutou. Fakamaoni eiloa ke oko ki te mate, ko tuku atu ei ne au ki a koe a te foualiki o te ola.”—Fakaasiga 2:10.
15 Ne seki mataku Iesu i te mate i tena ‵lago mālō atu ki te pulega a Ieova. (Filipi 2:5-8) E tiga eiloa e taua atu a Satani ki te toega o te kau fakaekegina, e sē ma‵taku latou ki puapuagā kolā ka oko atu ki nisi o latou, e pelā mo tofotofoga, te ‵pei ki te falepuipui, io me ko te mate fakasauā. (Fakaasiga 12:17) Ka manumalo latou i te lalolagi. Kae i lō te mauaga fua o se fou telā e fano o magemage e pelā me se fakailoga o te tino sili i tafaoga i aso mua, ne folafola mai a Keliso ki te kau fakaekegina me ka maua ne latou a te “foualiki o te ola” e pelā me ne tino e sē toe mafai o ‵mate i te lagi. Ma‵faga o meaalofa lasi!
16 Kae pefea la, māfai ko ‵kau atu tatou kolā e fakamoe‵moe ke ola i te lagi io me ko te lalolagi ki se fakapotopotoga e tai ‵pau mo te fakapotopotoga i Semulana? Ke na fesoasoani atu tatou ki nisi taina tali‵tonu ke ‵saga tonu atu latou ki te pogai ne talia ei ne te Atua a fakasauāga—ko te kinauga e uiga ki te pule sili i te lagi mo te lalolagi. E taku ne so se Molimau fakamaoni a Ieova a Satani e pelā me se tino loi kae fakaasi atu foki ne latou te lotou ‵lago malosi atu ki te Pulega a te Atua faitalia a fakasauāga kolā e fe‵paki mo latou. (Faataoto 27:11) Ke na fakamalosi atu tatou ki nisi Kelisiano ke kufaki i fakasauāga, kae mai te faiga penā, ka tumau faeloa tatou i te “tavini atu ki a ia mo te sē ma‵taku. Ke tapu kae ke amio‵tonu foki tatou i ona mata, i aso katoa o te ‵tou olaga”—ke oko eiloa ki te se-gata-mai.—Luka 1:68, 69, 74, 75.
Ki te Agelu i Pelekamo
17 Ne fakamālō atu kae ne polopoloki foki ne Iesu a te fakapotopotoga i Pelekamo. (Ke faitau ki te Fakaasiga 2:12-17) Ne tu atu a te fa‵kai ko Pelekamo, telā e ‵fonu i tapuakiga fapau‵pau i te 50 maila ki mātū o Semulana. E foliga mai me ne ‵tele keatea mai Papelonia a tino Kaletaia kolā e ‵poto i te matematega o fetu ki te fa‵kai tenā. Ne ua‵lolo atu a tino ma‵saki ki te faletapu lauiloa o Pelekamo telā e tapuaki atu ei a tino ki te atua ‵se ko Asclepius ke faka‵lei ei olotou ma‵saki. Ne taku a Pelekamo telā ne tu i ei a te faletapu telā ne tapuaki atu sāle i ei ki a Kaisala Aokuso, e pelā me ko “te ‵toe fa‵kai lauiloa telā ne tapuaki atu i ei a tino ki te tupu o Loma i te taimi ne fatoā kamata i ei.”—Encyclopædia Britannica, 1959, Te Tusi e 17, te itulau e 507.
18 E isi foki se fata faitaulaga i Pelekamo telā ne faite ke ofo atu ei a taulaga ki a Seu. Ne fakamalosi aka ne te Tiapolo a tino i te fa‵kai tenā ke tapuaki atu latou ki tino. E se tioa eiloa o fai mai me i te fakapotopotoga i Pelekamo e tu i “te nofogaaliki o Satani.” E iku atu ki te mate o se tino fakamaoni telā e ‵lago atu ki te pulega a Ieova kae sē tapuaki atu ki te tupu. Koi nofo atu nei te lalolagi mai lalo i te pule a te Tiapolo kae ko ifo atu nei a tino ki fuka io me ko nisi fakailoga o te atufenua. (1 Ioane 5:19) Ko oti ne ‵mate atu a nisi Kelisiano fakamaoni e pelā me ne matulo i aso mua mo aso nei e pelā eiloa mo “Anitipa, ko te tino telā e molimau fakamaoni ki a au.” E masaua faeloa ne Ieova mo Iesu Keliso a vaegā tavini fakamaoni penā.—1 Ioane 5:21.
19 Ne faipati atu foki a Keliso e uiga ki “akoakoga a Palaamo.” Ona ko te fia maukoloa ne taumafai a Palaamo o fakamalaia te kau Isalaelu. I te taimi ne ‵fuli ei ne te Atua tena fakamalaiaga ki se fakamanuiaga, ne fesoasoani atu a Palaamo ki te tupu o Moapi ko Palako ke fai a tino Isalaelu ke ifo ki tupua kae ke finalalolagi foki. E ‵tau mo toeaina Kelisiano o loto ma‵losi o fai te mea tonu e pelā mo Fineaso telā ne ‵teke atu ki faifaiga a Palaamo. (Numela 22:1–25:15; 2 Petelu 2:15, 16; Iuta 11) E tonu, e ‵tau o fakaeteete a Kelisiano katoa i te ifo ki tupua mo amioga finalalolagi kolā e ulu ‵funa mai ki te fakapotopotoga.—Iuta 3, 4.
20 Ne tu atu te fakapotopotoga i Pelekamo i se tulaga fakamataku me ne talia ne nisi tino a “akoakoga a te kau Nikolaitani.” Ne fai atu a Keliso ki te fakapotopotoga, penei: “Sala‵mo koutou! Kafai e sē mafai, ka oko vave atu au ki a koutou o taua mo latou. . . Ka fakaaogā ne au te pelu e vau mai toku gutu.” E ma‵nako a tino kolā e fia fakamavae‵vae ke fakamasei atu ki Kelisiano i te feitu faka-te-agaga, kae ka sē talia lele ki te Malo o te Atua a tino kolā e fai ne latou amioga konā. (Loma 16:17, 18; 1 Kolinito 1:10; Kalatia 5:19-21) Kafai ko kamata o maua ne se Kelisiano a manatu o te kau aposetate kae fia fakasalalau atu ne ia, e ‵tau o mafaufau faka‵lei a ia ki pati polopoloki a Keliso! Ko te mea ke sao a ia mai fakalavelave, e ‵tau mo ia o salamō kae ‵sala ki te fesoasoani o toeaina i te fakapotopotoga. (Iakopo 5:13-18) E tāua ‵ki ke ‵saga fakavave atu ki ei, me ko pili fua o fakaoko mai ne Iesu tena fakamasinoga amiotonu.
21 E se ‵tau o ma‵taku a Kelisiano fakaekegina mo olotou taugasoa fakamaoni ki te aso fakamasino telā ko pili mai. E uke ‵ki a fakamanuiaga ka maua ne tino kolā e ‵saga tonu atu ki pati polopoloki a Iesu e auala i te takitakiga a te agaga tapu o te Atua. E pelā mo te kau fakaekegina kolā e manumalo i te lalolagi, ka maua ne latou se ‵kamiga ke ‵kai ki “te manai telā ko te falaoa mai te lagi ne ‵funa” kae ka maua foki ne latou “te fatu ‵kena” e tusi i ei “te igoa fou.”
22 Ne tuku atu ne te Atua a te manai ke tausi ki ei a te kau Isalaelu i te 40 tausaga ne ola ei latou i te koga lavaki. Ne ‵funa aka a nisi vaega o te “falaoa” tenā i se tiā aulo i loto i te pusa o te feagaiga telā ne tuku i te Potu Tafasili i te Tapu o te faleie tapu, kae e fakaata mai ne te mainaga i ei a te fakatasi mai o Ieova. (Esoto 16:14, 15, 23, 26, 33; 26:34; Epelu 9:3, 4) Ne seki ai se tino ne saoloto ke kai ki te manai ‵funa tenā. I te taimi e faka‵tu aka ei latou, ka maua ne soko fakaekegina o Keliso a te ola telā e sē mafai o mate, telā e fakaata mai i ei te lotou ‵kai ki te ‘manai ‵funa.’—1 Kolinito 15:53-57.
23 I fono fakamasino a te kau Loma, e fakauiga a te tamā fatu uli ki te fakasalaga kae ko te tamā fatu ‵kena e fakauiga i ei ki te seai o se sala. Tela la, e fakauiga a te tuku atu ne Iesu a te “fatu ‵kena” ki Kelisiano fakaekegina kolā ko manumalo me ko seai ne olotou ‵se kae e ‵ma foki latou. E pelā mo te kau Loma kolā ne fakaaogā ne latou a fatu ke mafai ei o ulu atu ki se fakatasiga tāua, e fakauiga a te “fatu ‵kena” ki te taliaga o te kau fakaekegina ke olo atu ki te lagi ke fai mo fai te avaga a te tamā Mamoe. (Fakaasiga 19:7-9) E fakauiga a te “igoa fou” ki te tauliaga ke ‵kau kae pule fakatasi latou mo Iesu i te Malo o te lagi. E fakamalosi atu a mea katoa konei ki Kelisiano fakaekegina e pelā foki mo olotou taugasoa kolā e tavini fakatasi atu mo latou ki a Ieova, kae fakamoe‵moe ke ola i te lalolagi palataiso!
24 Se mea ‵lei ke masaua faeloa me ne fakamasei ne te kau aposetate a te tulaga o te fakapotopotoga i Pelekamo. Kafai e tupu se vaegā mea penā ki te fakapotopotoga telā e ‵kau atu tatou ki ei, ke na ‵teke atu tatou ki manatu sē ‵tonu kae ke tumau faeloa i te sasale atu i te munatonu. (Ioane 8:32, 44; 3 Ioane 4) Ona ko te mea e mafai ne faiakoga ‵loi io me ko tino taki tokotasi kolā e ‵lago atu ki akoakoga ‵se o fakamasei ne latou te fakapotopotoga kātoa, e ‵tau o tumau tatou i te ‵teke atu ki faifaiga sē ‵tonu konā kae ke mo a eiloa e talia ne tatou a faifaiga ma‵sei penā ke taofi ei tatou mai te faka‵logo ki te munatonu.—Kalatia 5:7-12; 2 Ioane 8-11.
25 Ko oko eiloa i te ‵gali o pati fakamalosi loto mo pati polopoloki ne fai atu ne Iesu Keliso telā ko oti ne faka‵malugina, ki fakapotopotoga e tolu i Asia Foliki kolā ko oti ne sau‵tala tatou ki ei! Ona ko te takitakiga a te agaga tapu, e uke foki ana pati ne fai ki nisi fakapotopotoga aka e fa. Ka sau‵tala tatou ki fekau kolā ne fai atu ne ia ki fakapotopotoga i Tuatila, Salataisa, Filatelafia mo Laotikaia i te suā mataupu.
Ka Tali Mai Pefea ne Koe?
• Kaia e ‵tau ei o faka‵logo tatou ki pati a Keliso ne fai ki fakapotopotoga konei?
• E fesoasoani atu pefea tatou ke fakamalosi aka te alofa telā ne maua ne te fakapotopotoga i te kamataga?
• Kaia e mafai ei o fai atu me ne mau‵mea a Kelisiano ma‵tiva i Semulana?
• A te mafaufau ki te tulaga o te fakapotopotoga i Pelekamo, e ‵tau o ‵kilo atu pefea tatou ki akoakoga ‵se?
[Fesili mo te Sukesukega]
1, 2. Kaia e ‵tau ei o ‵saga tonu atu tatou ki pati a Keliso kolā ne fai ki fakapotopotoga e fitu i Asia Foliki?
3. Ne a mea e fakauiga ki ei a “fetu,” “agelu,” mo “tulaga moli aulo” kolā ne lavea ne Ioane?
4. Ne a mea aogā e maua ne te kau toeaina māfai e ‵saga tonu atu latou ki pati a Keliso ne fai ki fakapotopotoga e fitu konā?
5. A Efeso se vaegā fa‵kai pefea?
6. E ‵pau pefea a Kelisiano fakamaoni i aso nei mo te kau Efeso i aso mua?
7, 8. Se a te fakalavelave ne oko ki te fakapotopotoga i Efeso, kae ka ‵saga atu pefea tatou ki vaegā fakalavelave penā māfai ko fe‵paki mo tatou?
9. E ‵tau ‵kilo atu pefea tatou ki te faiga o mea fakamavae‵vae?
10. Ne a mea ka maua ne tino kolā e faka‵logo faka‵lei ki pati a te agaga?
11. E fakamalosi aka pefea ne tatou a te a‵lofa ki a Ieova?
12. Se a te mea e fakaasi mai i tala fakasolopito e uiga ki Semulana mo tapuakiga i ei?
13. E tiga eiloa ne ma‵tiva i te feitu faka-te-foitino a Kelisiano i Semulana ko te feitu fea ne mau‵mea ei latou?
14, 15. Ne a fakamafanafanaga e maua ne te kau fakaekegina i te Fakaasiga 2:10?
16. Kafai e ‵kau fakatasi tatou mo se fakapotopotoga e tai ‵pau mo te fakapotopotoga i Semulana, se a te kinauga e ‵tau o ‵saga malosi atu tatou ki ei?
17, 18. Se a te vaegā tapuakiga ne fai ne tino i Pelekamo, kae se a te ikuga o te tino e sē kau atu ki vaegā tapuakiga konā?
19. Ne a mea ne fai ne Palaamo, kae ne a mea e ‵tau o fakaeteete i ei a Kelisiano katoa?
20. Se a te mea e ‵tau o fai ne se Kelisiano māfai ko kamata o maua ne ia a kilokiloga a te kau aposetate?
21, 22. Ko oi a tino ne ‵kai ki te ‘manai ‵funa,’ kae se a te mea e fakaata mai i ei?
23. Ne a mea e fakauiga ki ei a te “fatu ‵kena” mo te “igoa fou”?
24. Ne a ‵tou mea e ‵tau o fai ki akoakoga ‵se?
25. Ne a fakapotopotoga ka sau‵tala tatou ki ei i te suā mataupu, e uiga ki fekau a Keliso kolā ne fai ki a latou?
[Mape i te itulau e 8]
ELENI
ASIA FOLIKI
Semulana
Efeso
Pelekamo
Tuatila
Salataisa
Filatelafia
Laotikaia
[Ata i te itulau e 10]
Ka maua ne te “vaitino tokouke” a te lalolagi palataiso