Neʼe ʼOfa Ia Sehova Ki Te Tagata Agavaivai Ko Sosiasi
ʼI TE taʼu nima ʼo te tama ʼaliki ʼo Suta ko Sosiasi, neʼe ʼi ai te meʼa neʼe lagi mataku ai. He neʼe tagi mamahi ia Setita tana faʼe. Neʼe tagi ia Setita heʼe kua mate te kui tagata ʼa Sosiasi, te Hau ko Manase.—2 Hau 21:18.
ʼI te temi leva ʼaia, ko Amone te tāmai ʼa Sosiasi ʼaē ka hau ʼi Suta. (2 Fakamatala 33:20) Hili taʼu e lua (659 ʼi muʼa ʼo totatou temi), neʼe matehi Amone e tana ʼu tagata kaugana. Neʼe matehi e te hahaʼi te ʼu fili ʼo te hau, pea neʼe nātou fakanofo hau te tūpulaga ko Sosiasi. (2 Hau 21:24; 2 Fakamatala 33:25) ʼI te temi hau ʼo Amone, neʼe kua māhani Sosiasi ki te mamanu ʼo te iseso ʼo Selusalemi, koteʼuhi neʼe lahi te ʼu ʼaletale ʼi te ʼu ʼato ʼo te ʼu fale, pea neʼe fai ai e te hahaʼi tanatou tulolo ki te ʼu ʼatua loi. Neʼe feala hakita sio ki te feʼoloʼaki ʼa te kau pelepitelo pagani, pea mo te hahaʼi tauhi—māʼiape la mo te hahaʼi ʼaē neʼe nātou ʼui ʼe nātou tauhi kia Sehova—neʼe nātou fuakava ʼaki te ʼatua ko Malakami.—Sofonia 1:1, 5.
ʼE ʼiloʼi e Sosiasi neʼe kovi te aga ʼaē neʼe fai e Amone ʼi tana tauhi ki te ʼu ʼatua loi. Neʼe toe mahino lelei te hau tūpulaga ʼo Suta ki te ʼu fakamāu ʼa Sofonia, te polofeta ʼa te ʼAtua. ʼI te taʼu 15 ʼo Sosiasi (652 ʼi muʼa ʼo totatou temi), neʼe ko te valu taʼu ʼaia ʼo tana nofo hau, pea neʼe ina fia taupau lelei te ʼu folafola ʼa Sofonia. Logola tana kei veliveli, kae neʼe kamata kumi e Sosiasi ia Sehova.—2 Fakamatala 33:21, 22; 34:3.
ʼE Fai e Sosiasi Te ʼu Fakatuʼutuʼu!
Hili taʼu e fā pea kamata fakamaʼa e Sosiasi ia Suta pea mo Selusalemi mai te lotu hala (648 ʼi muʼa ʼo totatou temi). Neʼe ina maumauʼi te ʼu tamapua, te ʼu pou taputapu, pea mo te ʼu ʼaletale ʼo te iseso ʼaē neʼe fakaʼaogaʼi ki te tauhi ʼo Paale. Ko te ʼu fakatātā ʼo te ʼu ʼatua loi neʼe laliki ʼo ina laku te efu ʼo te ʼu fakatātā ʼaia ki te ʼu falemaka ʼo te hahaʼi ʼaē neʼe nātou fai te ʼu sakilifisio maʼa te ʼu ʼatua loi ʼaia. Ko te ʼu ʼaletale ʼaē neʼe fakaʼaogaʼi ki te tauhi heʼemaʼa neʼe moamoagaʼi pea mo maumauʼi.—2 Hau 23:8-14.
Neʼe kua fakamaʼa katoa e Sosiasi ia Selusalemi, ʼi te temi ʼaē neʼe tau mai ai ki Selusalemi, ia Selemia, foha ʼo te pelepitelo Levite (647 ʼi muʼa ʼo totatou temi). Neʼe fakanofo e Sehova ʼAtua ia te tūpulaga ko Selemia ko te polofeta, pea ʼaki te lototoʼa neʼe ina tala te fakamāu ʼa Sehova ʼo ʼuhiga mo te lotu hala! Neʼe teitei taʼu tahi ia Sosiasi pea mo Selemia. Logola te fakamaʼa ʼaē neʼe fai e Sosiasi ʼaki he lototoʼa, pea mo te ʼu logo ʼaē neʼe tala ʼaki he lototoʼa e Selemia, kae neʼe mole tuai pea toe fai e te hahaʼi te tauhi hala.—Selemia 1:1-10.
Neʼe Maʼu Te Meʼa Maʼuhiga ʼAupito!
Kua hili taʼu e nima. ʼI te taʼu 25 ʼo Sosiasi, kua taʼu 18 nei tana nofo hau. Neʼe ina pāuiʼi ia Safani te sikalaipe, mo Maaseia te pule kolo, pea mo te sikalaipe ko Soa. Neʼe fakatotonu e te hau kia Safani te meʼa ʼaenī: ‘ ʼUi age kia Ilikia, te pelepitelo lahi, ke ina toʼo te falā ʼaē neʼe tānaki e te ʼu tagata leʼo ʼo te fale lotu mai te hahaʼi, pea ke nātou foaki age ki te ʼu tagata ʼaē neʼe nātou gāue moʼo toe gaohi te fale ʼo Sehova.’—2 Hau 22:3-6; 2 Fakamatala 34:8.
ʼI te kei hegihegi, neʼe gāue fakapotopoto te hahaʼi ʼaē neʼe nātou toe gaohi te fale lotu. ʼE mahino papau ia neʼe fakafetaʼi ia Sosiasi kia Sehova, ʼi te toe gaohi e te kau gāue te ʼu naunau ʼo te fale ʼo te ʼAtua ʼaē neʼe maumauʼi e ihi ʼi ʼana ʼu kui agakovi. Neʼe haʼele lelei te gāue, pea neʼe haʼu ia Safani mo te ʼu logo. Pea koteā ʼaē neʼe ina puke ʼi tona nima? Neʼe ko te takaiga tohi! Neʼe ina fakamahino age ko te Pelepitelo Lahi ko Ilikia neʼe ina maʼu “te tohi ʼo te lao ʼa Sehova ʼaē neʼe fakatoʼo ki te nima ʼo Moisese.” (2 Fakamatala 34:12-18) ʼI toe meʼa maʼuhiga ʼaē neʼe maʼu—ʼe mahino papau ia neʼe ko te ʼuluaki hiki ʼaia ʼo te Lao!
Neʼe kua fia logo ia Sosiasi ki te ʼu folafola fuli ʼo te tohi. ʼI te lolotoga lau e Safani ia te tohi, neʼe fia ʼiloʼi e te hau peʼe feafeaʼi anai hana maʼuliʼi pea mo te hahaʼi te ʼu folafola. Neʼe malave tāfito kia te ia te faka maʼuhigaʼi e te tohi ʼaia ia te tauhi maʼa, pea mo tana fakakikite te ʼu malaʼia pea mo te faka ʼaunofo ʼaē ka hoko ki te hahaʼi mo kapau ʼe nātou lagolago ki te lotu hala. ʼI te kua mahino ʼa Sosiasi neʼe mole nātou fakahoko te ʼu folafola fuli ʼa te ʼAtua, neʼe ina haeʼi ai tona kofu pea neʼe ina fakatotonu fēnei kia Ilikia mo Safani, pea mo ʼihi: ‘ ʼOlo ʼo fakafehuʼi ia Sehova ʼo ʼuhiga mo te ʼu folafola ʼo te tohi ʼaia, heʼe lahi te hāūhāū ʼo Sehova kia tatou, koteʼuhi ko ʼatatou ʼu kui tagata neʼe mole nātou fakalogo ki te ʼu folafola ʼo te tohi ʼaenī.’—2 Hau 22:11-13; 2 Fakamatala 34:19-21.
Neʼe Toe Fakahā Te Folafola ʼa Sehova
Neʼe ʼolo te ʼu tagata ʼave logo ʼa Sosiasi ki te fafine polofeta ko Ulita ʼi Selusalemi, pea neʼe nātou toe liliu mai mo te ʼu logo. Neʼe fakahā e Ulita te folafola ʼa Sehova, ʼo ina ʼui ko te ʼu malaʼia ʼaē ʼe tuʼu ʼi te tohi ʼaia, ʼe hoko anai ki te puleʼaga ʼaposita. Kae ʼe mole sio anai ia Sosiasi ki te malaʼia ʼuhi ko tana agavaivai ʼaē ia muʼa ʼo Sehova ʼAtua. ʼE tuku fakatahi anai ia mo tana ʼu kui tagata, pea ʼe takoto anai ʼi tona faitoka ʼi te tokalelei.—2 Hau 22:14-20; 2 Fakamatala 34:22-28.
Talu mai te mate ʼa Sosiasi ʼi te tau, neʼe hoko moʼoni koa te lea faka polofeta ʼa Ulita? (2 Hau 23:28-30) Ei, neʼe tuku ia Sosiasi ki te faitoka ʼi “te tokalelei,” kae neʼe hoko “te malaʼia” ki Suta. (2 Hau 22:20; 2 Fakamatala 34:28) Neʼe mate ia Sosiasi ʼi muʼa ʼo te hoko mai ʼo te malaʼia ʼi te ʼu taʼu 609-607 ʼi muʼa ʼo totatou temi, ʼi te temi ʼaē neʼe puleʼi ai pea mo fakaʼauha ia Selusalemi e Papiloni. Kae logola ‘tona tuku fakatahi mo tana ʼu kui tagata,’ kae neʼe hoko ki ai te mate fakamataku. Ko te taʼi faʼahiga palalau ʼaia, ʼe fakaʼaogaʼi ki he tahi ʼe mate ʼi he ʼaluʼaga fakamataku, pea mo he tahi ʼe mate ʼi te fīmālie.—Teutalonome 31:16; 1 Hau 2:10; 22:34, 40.
ʼE Haʼele Ki Muʼa Te Tauhi Maʼa
Neʼe fakatahiʼi e Sosiasi te hahaʼi ʼo Selusalemi ki te fale lotu, ʼo ina lau age kia nātou “te ʼu folafola fuli ʼo te tohi ʼo te fuakava” ʼaē neʼe maʼu ʼi te fale ʼo Sehova. Pea neʼe ina fai te fuakava ke nātou “haʼele ʼo mulimuli kia Sehova pea mo taupau tana ʼu fakatotonu, tana ʼu fakamoʼoni pea mo tana ʼu lekula ʼaki tonatou loto katoa, pea mo tonatou nefesi katoa ʼo nātou fakahoko te ʼu folafola ʼo te fuakava ʼaia ʼe tuʼu ʼi te tohi ʼaia.” Ko te hahaʼi fuli neʼe nātou mulimuli lelei ki te fuakava.—2 Hau 23:1-3.
ʼI te temi ʼaia, neʼe fai e te hau ko Sosiasi te tahi fakamaʼa neʼe mālohi age, moʼo fakafeagai ki te tauhi tamapua. Neʼe ina fakahifo te ʼu pelepitelo ʼo te ʼu ʼatua matāpule ʼo Suta. Ko te ʼu pelepitelo Levite ʼaē neʼe kau ki te tauhi heʼemaʼa, neʼe toe toʼo mo tonatou pilivilesio ʼaē ko te gāue ʼi te ʼaletale ʼo Sehova, pea neʼe mole kei fakaʼaogaʼi maʼa te tauhi, te ʼu potu māʼoluga ʼaē neʼe laga ʼi te temi Hau ʼo Salomone. Neʼe toe fakamaʼa mo te telituale ʼo te ʼu telepi e hogofulu ʼo te puleʼaga ʼāfea ʼo Iselaele, ʼaē neʼe fakaʼauha ki muʼa atu e te kau Asilia (740 ʼi muʼa ʼo totatou temi).
ʼO mulimuli ki te ʼu palalau ʼaē neʼe fai ia taʼu e 300 ki muʼa atu e te tagata ʼe mole tou ʼiloʼi tona higoa, ko “te tagata ʼa te ʼAtua moʼoni,” neʼe tutu e Sosiasi te ʼu hui ʼo te kau pelepitelo ʼo Paale ʼi te ʼaletale ʼaē neʼe faʼu e te Hau ko Selopoame 1 ʼi Petele. Neʼe maumauʼi te ʼu potu māʼoluga ʼaē neʼe tuʼu ai ʼo toe feiā ki te tahi ʼu kolo ʼaē neʼe ʼi ai te ʼu potu māʼoluga, pea neʼe sakilifisioʼi te ʼu pelepitelo tauhi tamapua ʼi te ʼu ʼaletale ʼaē neʼe nātou fai ai tanatou ʼu sakilifisio.—1 Hau 13:1-4; 2 Hau 23:4-20.
Neʼe Hoko Te Pāsikate Lahi
Neʼe gāue Sosiasi ki te toe fakahaʼele ʼo te tauhi maʼa. ʼI tona temi maʼuli, neʼe fakafetaʼi te hau “ ʼi te mole maliu kehe [ʼa te hahaʼi] mai ia Sehova te ʼAtua ʼo tanatou ʼu kui tagata.” (2 Fakamatala 34:33) ʼE lava galoʼi feafeaʼi e Sosiasi te meʼa taulekaleka ʼaē neʼe hoko ʼi tona 18 taʼu ʼaē neʼe fakanofo hau ai?
ʼE fēnei te fakatotonu ʼa te hau ki te hahaʼi: “Koutou fai he pāsikate maʼa Sehova tokotou ʼAtua ʼo mulimuli ki te meʼa ʼaē ʼe tohi ʼi te tohi ʼo te fuakava [ʼaē neʼe hoki maʼu].” (2 Hau 23:21) Neʼe fiafia Sosiasi ʼi tana sio ki te tali lelei ʼa te hahaʼi. ʼO ʼuhiga mo te toʼotoʼoga ʼaia, neʼe foaki e Sosiasi tana ʼu manu e 30 000 ke matehi ki te pāsikate, pea mo te ʼu pipi e 3 000. Ei, neʼe ko he pāsikate lahi! ʼI tana ʼu mōlaga, neʼe fai te ʼu fakatuʼutuʼu fakapotopoto, pea neʼe hahaʼi te kau atolasio, pea ko te pāsikate ʼaia neʼe laka age ia ʼi te ʼu pāsikate fuli ʼaē neʼe hoko talu mai te ʼu ʼaho ʼo te polofeta ko Samuele.—2 Hau 23:22, 23; 2 Fakamatala 35:1-19.
Neʼe Fai Te Putu Lahi ʼi Tona Mate
ʼI te kua vave ʼosi ʼo te 31 taʼu ʼo tana nofo hau (659-629 ʼi muʼa ʼo totatou temi), neʼe pule ia Sosiasi ohage ko he hau agalelei. ʼI te kua vave ʼosi ʼo tona temi hau, neʼe ʼiloʼi e Sosiasi ʼe fakatuʼutuʼu e te Falaone ko Neko, ke fakalaka ʼi Suta ke ʼalu ʼo ōfeʼi te foʼi kautau ʼa Papiloni pea mo tokoni ki te hau ʼo Asilia ʼi Karkémish, ʼi te ʼu tafaʼaki ʼo te vaitafe ʼo Eufalate. ʼE mole fakahā mai e te Tohi-Tapu pe koʼe neʼe ʼalu ia Sosiasi ʼo tauʼi te kau Esipito. Neʼe fekauʼi e Neko tana ʼu tagata ʼave logo kia te ia, pea mo ʼui maʼana: “ ʼAua naʼa ke fai te meʼa ʼaia, ke ke hāo ai, koteʼuhi ʼe nofo te ʼAtua mo ʼau, pea ʼaua naʼa ke fai he meʼa ke ina matehi ai koe.” Kae neʼe fetogi e Sosiasi tona agaaga pea neʼe ina faigaʼi ke ina ōfeʼi te kau Esipito ki Mekito.—2 Fakamatala 35:20-22.
Meʼa fakaʼofaʼofa foki ki te hau ʼo Suta! He neʼe kauʼi nahauʼi ia ia e tona ʼu fili, pea ina ʼui age fēnei ki tana ʼu tagata kaugana: “Koutou fakahifo ʼau, heʼe kua ʼau lavea kovi.” Neʼe nātou fakahifo ia Sosiasi mai tona saliote tau, ʼo tuku ia ia ki te tahi saliote, pea nātou ʼave ia ia ki Selusalemi. ʼI tanatou ʼolo ʼi te ala peʼe ʼi tanatou tau atu, neʼe mate ai Sosiasi. ʼE ʼui fēnei e te Tohi-Tapu: “Koia neʼe mate ai pea neʼe ʼavaifo ʼi te tānuma ʼo tana ʼu kui tagata, pea ko Suta pea mo Selusalemi katoa neʼe nātou putu ʼo ʼuhiga mo Sosiasi.” Neʼe hiva ia Selemia maʼa ia, pea ki muli age neʼe fai te ʼu hiva fakamamahi ʼo te hau ʼi te ʼu ʼaluʼaga makehe.—2 Fakamatala 35:23-25.
ʼIo, neʼe ko he hala maʼuhiga ʼaē neʼe fai e Sosiasi ʼi tana tauʼi te kau Esipito. (Pesalemo 130:3) Kae ko tana agavaivai pea mo tana pipiki mālohi ki te tauhi maʼa neʼe ina maʼu ai te ʼofa ʼa te ʼAtua. ʼE fakatātā lelei e te maʼuli ʼo Sosiasi te ʼofa ʼa Sehova ki tana ʼu kaugana agavaivai.—Tāʼaga Lea 3:34; Sakopo 4:6.
[Paki ʼo te pasina 29]
Neʼe kumi mālohi e te Hau tūpulaga ko Sosiasi ia Sehova
[Paki ʼo te pasina 31]
Neʼe maumauʼi e Sosiasi te ʼu potu māʼoluga pea mo toe fakatuʼu te tauhi moʼoni