Iphulo Lokufuna Ukhokelo Oluluncedo
MANINZI amacebiso onokuwafumana namhlanje xa uwafuna. Ukuthengiswa kweencwadi neminye imithombo yamacebiso lelinye lawona mashishini ophul’ izikeyi ehlabathini namhlanje. Kumazwe aneentlanga ezahlukahlukeneyo njengaseBritani, eLatin America, eJapan naseUnited States, iincwadi ezicebisa abantu zezona zithengwayo. Baya besanda nabantu abathenga iividiyo, abaya kwiingqungquthela kunye neenkqubo zikamabonwakude ekuthethwa ngala macebiso kuzo. Eyona nto ezenza zithandwe ezi ncwadi, iividiyo neengqungquthela kukuba zikufundisa ukuba awudingi omnye umntu ukuba akucombululele iingxaki zakho, enoba loo mntu sisazi ngengqondo, ngomtshato okanye ngumfundisi wezakwalizwi, kodwa unokuzicombulula ngokwakho ungakhange ucele uncedo. Zithetha ngantoni ezi ncwadi?
Ezinye zezinto ezithetha ngazo bubomi obanelisayo, ukuthandana kunye nokukhulisa abantwana. Ziphinda zithethe ngeengxaki ezinjengokudimazeka, ukuba sentlungwini kunye neengxaki ezibangelwa luqhawulo mtshato. Amanye amacebiso athandwayo ngalawo athetha ngokoyisa ingxaki yokutya kakhulu, ukutshaya kunye nokunxila. Ngaba la macebiso aluncedo? Ayasebenza wona ngamanye amaxesha kodwa ke ubukhulu becala akancedi nganto. Ngoko ke, kububulumko ukukhumbula esi silumkiso seBhayibhile esithi: “Nabani na ongenamava ukholwa ngamazwi onke, kodwa onobuqili uyawaqwalasela amanyathelo akhe.”—IMizekeliso 14:15.
Ezi ncwadi ezicebisa abantu zahluke kakhulu kwiincwadi ezifundisa abantu ubuchule obuthile njengokufota, ukubala imali okanye ukwazi ulwimi oluthile. Iincwadi ezinjalo zinokuba luncedo yaye zinokubiza imali ephantsi kunaleyo ubuya kuyihlawula xa ufunda esikolweni. Iincwadi ezicebisa abantu zona—enoba zezoshishino, umtshato, ukukhulisa abantwana okanye ingqondo—zahlukile. Zidla ngokukhuthaza indlela ethile yokuphila okanye indlela ethile yokucinga. Ngoko ke siyakuba senza kakuhle xa sibuza le mibuzo: ‘Ngubani lo undicebisayo? Uyithatha phi le nto ayithethayo?’
Iingcali zisenokungasoloko zizisekela kubungqina obuphandwe ngokucokisekileyo izimvo zazo. Ezinye zisenokucebisa into ezaziyo ukuba iyathandwa ngabantu kuba zisazi ukuba ukuxelela abantu into abafuna ukuyiva kungenisa imali eninzi. Akumangalisi ke ngoko ukuba kwilizwe nje elinye, eli shishini lokucebisa abantu libe lingenisa ngaphezu kwamawaka asibhozo ezigidi zeedola zaseMerika nyaka ngamnye!
Anceda Kangakanani La Macebiso?
Xa ubhenela kuwo uye ulindele ukufumana icebiso eliza kukunceda. Noko ke, maxa wambi uye ufumanise ukuba la macebiso ziingcamango nje ekungekho bungqina bokuba ziluncedo. Uve kusithiwa: ‘Wena zixelele nje ukuba uza kuphumelela yaye uya kuphumelela. Enoba yintoni na oyifunayo, uza kuyifumana ukuba uzixelele ukuba uza kuyifumana, enoba yimali, impilo okanye ukuthandana okwanelisayo.’ Kodwa ngaba icebiso elinjalo liluncedo? Ngaba lingakunceda umelane neengxaki zobomi?
Ngokomzekelo makhe sithethe ngeencwadi ezithetha ngobuhlobo kunye nomtshato, eziphakathi kwezona zithandwa kakhulu. Ngaba ziyabanceda abantu babe neentsapho ezomeleleyo nezonwabileyo? Azisoloko zibanceda. Ngokutsho komnye umhlalutyi, umbhali weencwadi ezicebisa abantu ngokuthandana nezazithandwa kakhulu kwiLatin America “ucebisa abantu ngendlela yokwakha ubuhlobo obomeleleyo kunye nokuzithemba.” Uthi kukuzinkala ngenyheke etyeni ukuqhubeka nobuhlobo ongonwabanga kubo. Ngamany’ amazwi uthi kunokuba ulungise iingxaki zakho, eyona nto ibalulekileyo kukwenza into oyithandayo.
Siyavuma, ezi ncwadi ziba nawo amacebiso aluncedo. Kodwa ke icebiso lazo lisenokuba yingozi. Ingcali inokucebisa kakuhle komnye umba ngoxa icebiso layo komnye linokuzenza izinto zibe mandundu. Awunakukwazi ukuziphengulula zonke ezi ncwadi zamacebiso, ezidla ngokuphikisana. Licebiso likabani ke ngoko onokulithemba? Zibuze: ‘Ngaba eli cebiso liphandwe kakuhle, okanye luluvo nje lwalo mbhali? Ngaba lo mbhali wale ncwadi uyibhale kuba efuna ubutyebi nodumo?’
IBhayibhile yeyona ncwadi yokukhokela abantu eye yamelana nezanzwili zexesha. Nayo iBhayibhile inamacebiso amahle kwimibandela emininzi ezicebisa ngayo ezi ncwadi kunye neminye. Iye yanceda izigidi zabantu zenza ngokuvisisana nesiluleko esithi: “Mawahlaziyeke amandla engqondo yenu . . . Nambathe ubuntu obutsha.” (Efese 4:23, 24) IBhayibhile imchaza kakuhle unobangela weengxaki zethu ize isifundise nendlela yokuzicombulula. Kanti okona kubalulekileyo kukuba isinika izizathu ezivakalayo zokuba senze izinto ezilungileyo. Inqaku elilandelayo liza kusichazela ukuba yenzeka njani le nto.