Ubukhoboka—Le Ntlungu Ayikapheli
NGABA ubukhoboka baphela? Abantu abaninzi basenokucinga njalo. Xa kukhankanywa elo gama, into ethi qatha ezingqondweni zabantu yinkohlakalo nengcinezelo. Noko ke, abaninzi, bacinga ukuba yinto eyadlulayo. Ngokomzekelo, abanye baba nomfanekiso-ngqondweni weenqanawa zamakhoboka zeenkulungwane ezadlulayo—ezenziwe ngemithi zizele ntli ngabantu abatyhwatyhwayo luloyiko, abahlaliswe kwindawo enyhukunyhuku ngeyona ndlela.
Kuyavunywa ukuba, azisekho inqanawa ezinjalo ezinqumla iilwandle yaye namhlanje izivumelwano zamazwe ngamazwe ziyalugatya uhlobo olunjalo lobukhoboka. Sekunjalo, ubukhoboka abukapheli. Umbutho wamalungelo abantu iAnti-Slavery International (uMbutho Wamazwe Ngamazwe Onxamnye Nobukhoboka) uthi abantu abangama-200 ezigidi basengamakhoboka ngandlel’ ithile. Basebenza kwiimeko ezimbi nangakumbi kunezo zanyanyezelwa ngamakhoboka eenkulungwane ezadlulayo. Enyanisweni, abanye abahlalutyi bathi “baninzi abantu abangamakhoboka namhlanje kunalo naliphi na elinye ixesha embalini.”
Ukuva ngendlela abantu abakhotyokiswa ngayo namhlanje kwenza intliziyo ebuhlungu. Mihla le, uKanjia oneminyaka elishumi kuphela ubudala, walusa iinkomo zabaphathi abakhohlakeleyo nabahlala bembetha. Uthi: “Lithamsanqa kum ukufumana iqhekeza lesonka esidala, ngapha koko iyaphela imini ndingakhange ndikuthi ala ukutya. Abandihlawuli ngomsebenzi wam kuba ndilikhoboka nempahla yabo. . . . Xa ndibukele iintanga zam zidlala, ndibe mna ndiphila kabuhlungu ngale ndlela ndiye ndikhethe ukufa.”
NjengoKanji, namhlanje amakhoboka adla ngokuba ngabantwana okanye amabhinqa. Asebenza nzima enyanzelwa ukuba enze iikhaphethi, iindlela, asike ummoba okanye abe ngoonongogo. Yaye anokuthengiswa ngee-R120 nje kuphela. Kanti abanye abantwana bathengiswa kwangabazali babo njengamakhoboka ukuze bahlawule iinkuntyula zamatyala.
Ngaba uzifumanisa zimanyumnyezi ezi ngxelo? Asinguwe wedwa ovakalelwa ngale ndlela. Kwincwadi yakhe ethi Disposable People, umbhali uKevin Bales uthi: “Ubukhoboka lisikizi. Abuxhaphazi nje amandla abantu; kodwa bubahlutha ilungelo lokuphila.” Ngenxa yendlela abantu abaphathana ngenkohlakalo ngayo, yintoni enokusenza sikholelwe ukuba ubukhoboka buya kuze buphele? Lo mbuzo ukuchaphazela ngakumbi kunokuba wena ucinga.
Njengoko siza kubona, zininzi iindidi zobukhoboka. Ezinye zazo zichaphazela wonke umntu ophilayo. Ngoko ke, sonke siyafuna ukwazi enoba uluntu luya kuze lukhululeke kusini na kubo. Kodwa kuqala, makhe sihlolisise ngokufutshane indlela abantu ababekhotyokiswa ngayo.
[Umbhalo osemazantsi]
a Asilogama lakhe.
[Imifanekiso ekwiphepha 19]
Akungoku amabhinqa nabantwana abangamahlwempu baba ngamaxhoba obukhoboka
[Inkcazelo]
Top photo: UN PHOTO 148000/Jean Pierre Laffont
U.S. National Archives photo