Ons beskou die wêreld
ONS BESOEDELDE PLANEET
“Die skending van die omgewing is so erg dat dit nou vanuit die buitenste ruimte gesien kan word”, berig The Toronto Star. Foto’s wat ruimtevaarders vanuit die buitenste ruimte geneem het, toon dat “die planeet deur stof omhul word weens groeiende woestyne, [dat] groot mere verdwyn en weerpatrone deur besoedeling gewysig word”. Hitte van staalwalserye, rookmis van groot stede en rook van brandende woude is gemeld as voorbeelde van hoe mense die omgewing skade berokken. Volgens Dick Underwood, ’n raadgewer vir Amerika se Nasionale Lugvaart- en Ruimteadministrasie, is die vinnige groei van woestyne “die grootste bedreiging”, aangesien daar dalk geen manier is om dit te stuit nie. Hy het sy kommer uitgespreek en gesê: “Die aarde is net ’n klein planeet, maar dit is die enigste planeet wat ons het.”
GODSDIENSHERLEWING IN DIE SOWJETUNIE
Volgens president Mikhail Gorbatsjof “het die Sowjetunie ’n fout gemaak deur godsdiens so lank te verwerp en het dit nou die morele krag daarvan nodig”, sê The New York Times. Dit het sy woorde aangehaal: “Die sedelike waardes wat eeue lank deur godsdiens voortgebring en omvat is, kan ook help met die hernuwing van ons land. Trouens, dit gebeur reeds.” ’n Berig in The Wall Street Journal is dit hiermee eens: “Dit is nou, selfs onder mense wat nie juis godsdienstig is nie, algemeen om die verval van die nasie se sedes te betreur en die Marxisties-Leninistiese beskouing van godsdiens as die opium van die volk met minagting te bejeën.” Die Journal sê voorts dat hoewel die verandering “’n landswye kerkherlewing veroorsaak het, die Boek der Boeke baie skaars is”. Sowjet-boekuitgewers, wat steeds beheer word “deur ’n regering wat amptelik ateïsme verkondig”, het nog nie Bybels gedruk om in die aanvraag te voorsien nie. Swartmarkeksemplare, indien hulle gevind kan word, word teen R260 elk verkoop, en diefstal van Bybels is al aangemeld.
DODELIKE VERSLAWING
“Elke 13 sekondes sterf iemand aan ’n tabakverwante siekte”, berig die UN Chronicle. “Volgens matige ramings word die tabaksterftesyfer op 2,5 miljoen mense elke jaar gestel.” In die meeste lande neem die aantal vroue wat rook drasties toe. Benewens die gevaar van longkanker en ander asemhalingskwale, loop vrouerokers wat voorbehoedpille gebruik ’n groter gevaar om ’n hartaanval en beroerte te kry. Swanger vroue plaas ook die gesondheid van hulle kind in gevaar.
DIE LAASTE DALAI LAMA?
Tibet se Dalai Lama, wenner van die Nobelprys vir vrede in 1989, sê dat hy wil uittree en ’n eerste minister wat deur die volk gekies word sy plek laat inneem. Volgens Tibet se Boeddhisteleer is die huidige Dalai Lama die 14de inkarnasie van Chenresi, die lewende Boeddha, beskermgod van Tibet. Sedert die 17de eeu word ’n Dalai Lama beskou as die godsdiens- en politieke heerser van Tibet. Waarom nou die voorgenome verandering? Lodi Gyari, die Dalai Lama se minister van buitelandse sake, meen dat dit bedoel was om Tibettane te dwing om na die toekoms te kyk. “Volgens Boeddhisme is alles tydelik en moet almal, selfs die Dalai Lama, gaan”, het hy gesê. “Ons moet dus daarvoor beplan.” Maar Tibettaanse leiers wat saam met die Dalai Lama in Indië in ballingskap is, is gekant teen die idee. Tibet is sedert 1950 onder Kommunisties Chinese heerskappy. Die Dalai Lama het in 1959 na Indië gevlug nadat ’n opstand teen die Chinese heerskappy misluk het.
LOTERYWENNER VERLOOR
“Ek kan koop wat ek wil wanneer ek wil”, sê Jean-Guy Lavigueur, wat in 1986 ’n Kanadese loteryboerpot van $7,6 miljoen (R16,9 miljoen) gewen het, “maar buiten dit is ek nie gelukkiger as enigiemand anders nie.” Die voormalige werklose man van Montreal sê dat hy, toe hy ’n miljoenêr geword het, “nie verander het nie, maar almal om my het verander”. Nou het familie sowel as ou vriende hom verlaat omdat hy, soos hy dit stel, “hulle nie genoeg geld gegee het nie”.
DAGGA EN GEHEUE
Navorsers het bevind dat “tieners wat dagga gebruik tot ses weke nadat hulle opgehou het om die dwelm te rook probleme met hulle korttermyngeheue kan ondervind”, aldus die tydskrif Science News. Die navorsers het opgemerk dat tieners wat dagga gebruik “dikwels gesukkel het om reëls te onthou en gesprekke te volg” in ’n dwelmbehandelingsprogram en het hulle vergelyk met diegene wat ander dwelms gebruik en diegene wat glad nie dwelms gebruik nie. Die “seuns en meisies wat dagga gebruik het, het met korttermyngeheuetake baie slegter gevaar” as albei die ander groepe, sê die verslag, en ses weke later “het hulle steeds slegter gevaar as die ander twee groepe, hoewel hulle geheue effens verbeter het”.
HOMOSEKSUELE GEESTELIKES
“Dis tyd dat iemand dit reguit sê”, skryf geestelike Andrew Greeley in die National Catholic Reporter. “Kerkleiers is skuldig aan nóg ’n dwaasheid, een wat alles vernietig wat die Katolieke priesterdom eens verteenwoordig het.” Wat is dit? “Kerkleierskap duld ’n dubbele standaard oor die selibaat en laat die priesterdom, weens dwaasheid en lafhartigheid, toe om in aansienlike mate, mettertyd miskien grotendeels, homoseksueel te raak”, sê Greeley. Hoewel hy erken dat “talle priesters, biskoppe, pouse en selfs heiliges in die verlede waarskynlik meer homoseksueel as heteroseksueel georiënteer was”, meen hy dat die huidige kerkbeleid ten opsigte van die priesters se geslagslewe veroorsaak dat die geestelikes hoofsaaklik homoseksueel word en “die reeds swak beeld van die priesterdom” selfs meer skade aandoen. Greeley voeg by: “Blykbaar is baie homoseksuele priesters wat in die afgelope twee dekades geordineer is seksueel aktief en sommige is ook pedofiele [verkies kinders as seksmaats].”
2500-JARIGE RAAISEL
Hoe het koning Nebukadnesar die fabelagtige Hangende Tuine van Babilon natgelei? Dit is wat president Saddam Hoessein van Irak wil weet, sê die New York Post. Hy wil dit so graag weet dat hy ’n prys van R3,9 miljoen aanbied vir die persoon wat vorendag kom met die aanneemlikste natleistelsel vir die legendariese terrastuine van sewe verdiepings. Maar net ’n metode wat destyds in die sesde eeu v.G.J. gebruik kon word, kan in die stelsel gebruik word, nie moderne tegnologie nie. Die Irakse regering herbou die stad Babilon en wil ook ’n presiese weergawe van die tuine maak—wat moontlik tot 110 meter hoog was. Hierdie kompetisie is net vir Irakese.
ONGEWILDE MUNTSTUK
Die pennie (1 sent, VSA) word al hoe ongewilder namate meer winkeliers tekens aanbring wat sê: “Geen pennies word aanvaar nie.” Baie pennies word eenvoudig weggegooi. ’n Herwinningsaanleg in Florida sê dat dit elke week pennies ter waarde van $1000 (R2600) in huishoudelike vullis vind. Die VSA se Departement van Finansies berig dat meer as 6000 000 000 pennies elke jaar verdwyn.
OORLOGSLAGOFFERS
Volgens ’n studie deur William Eckhardt van die Lentz-Navorsingslaboratorium vir Vrede in die VSA was meer as 4,5 miljoen mense in 1988 oorlogslagoffers. “Driekwart van die slagoffers was burgerlikes, waarvan die meerderheid bejaardes en kinders was wat nie gou skuiling kon soek nie en wat die vatbaarste was vir ondervoeding”, sê die artikel in die National Catholic Reporter. Agttien van die 22 lande waar oorloë gedokumenteer is, was in burgeroorlog gewikkel. Maar Noord-Ierland, El Salvador, Nicaragua, Namibië en Suid-Afrika is nie hierby ingesluit nie, aangesien gesneuweldes in daardie lande minder as duisend vir die jaar was. Nuwe oorloë het in 1988 in Burundi en Noord-Somalië uitgebreek.
KLEINSTE VAN DIE KLEINTJIES
’n Nuwe ryk van mikroörganismes in die water is ontdek: virusse wat skaars 0,2 mikron in deursnee is. Voorheen is nanoplankton, organismes wat 10 tot 20 mikron in deursnee was, en picoplankton, wat minder as 2 mikron in deursnee was, as die kleinste lewensvorme beskou. Daar word geskat dat 10 miljoen tot 100 miljoen van die virusse in een milliliter onbesoedelde water bestaan—10 keer die getal bakterieë—wat hulle die “talrykste lewensvorme op die aarde” maak, sê Scientific American.
VIDEOGEWELD
Die wreedaardige moord op vier dogtertjies in Japan het groot woede aldaar ontketen oor gewelddadige videobande, sê die tydskrif Asiaweek. Die moordenaar, Mijazaki Tsoetomoe, beweer dat aanskoulike videogeweld en -pornografie verantwoordelik was vir die grusame seksuele aanrandings en moorde wat hy gepleeg het. Die polisie het ongeveer 6000 videobande in Tsoetomoe se huis gevind; hulle het werklike tonele van slagtings, mense wat in stukke gesny word en pornografie uitgebeeld. Maar woordvoerders vir die videobandbedryf het enige verbintenis tussen die rolprente en die misdade as “belaglik” verwerp. Hoewel ouers aangedring het op strenger beheer oor sulke bande, het ’n staatsamptenaar net genoem dat dit moontlik tot kykers van 18 jaar en ouer beperk sal word. Maar soos Asiaweek opgemerk het: “Dit het die kwessie nouliks aangeroer: Mijazaki is 26.”