’n See wat sterf van die dors
DIE Aralmeer in die Sowjetunie is die wêreld se vierde grootste binnelandse watermassa. Maar dit is besig om so vinnig te krimp dat dit teen die huidige tempo teen die begin van die volgende eeu heeltemal sal opdroog.
Volgens die tydskrif South is bykans die helfte van die gebied wat deur die oorspronklike meer beslaan is in ’n soutwoestyn verander. “Die water wat in die uitgeputte Aralmeer oorgebly het, is so sout dat 20 van die 24 vissoorte wat vroeër daar geleef het, verdwyn het”, sê die tydskrif.
In die verlede het die yslike Amu Darya- en Syr Darya-rivier jaarliks meer as 50 kubieke kilometer water in die Aralmeer gestort. Maar nou is hierdie oorvloedige watertoevoer verminder tot ’n dun straaltjie. Waarom? Volgens die tydskrif South word hierdie riviere gebruik om die steeds toenemende katoen- en rysvelde in die gebied te besproei.
Die Sowjetregering het nou ’n program aan die gang gesit om die Aralmeer uit die kloue van die woestyn te red. Deur die modernisering van besproeiingstelsels en die verkleining van gebiede wat aan die verbouing van katoen en rys gewy is, beoog die program om 9 kubieke kilometer water per jaar te bespaar, en daar word gehoop dat dit vroeg in die volgende eeu tot 30 kubieke kilometer vermeerder sal kan word. Hoewel dit nie die meer tot sy oorspronklike grootte sal herstel nie, sal dit hopelik verdere krimping verhoed. Die tydskrif South sê baie mense vrees dat hierdie program net nog ’n geval is van “te min, te laat gedoen”.
[Kaarte op bladsy 31]
(Sien publikasie vir oorspronklike teksuitleg)
Aralmeer
1960
1989
2000?
Syr Darya
Amu Darya
[Kaart]
USSR
Gebied vergroot