Ons beskou die wêreld
“Nuwe faktore van onbestendigheid”
Het die nuutgevonde godsdiensvryheid in Oos-Europa ’n mate van vrede en harmonie met betrekking tot die politieke onrus in daardie gebied gebring? “Die Rooms-Katolieke en Ortodokse geestelikes in Roemenië, die Oekraïne en langs die oostelike grens van Pole stry oor die eiendomsreg van kerke”, merk die Franse koerant Le Monde op. Die koerant het bygevoeg: “Maar daar is iets baie sinloos omtrent die stryery. . . . Hierdie moontlikheid van ’n godsdiensoorlog wat, benewens al die nasionalistiese woelinge, weer oor Europa en die Kaukasusgebied hang, skep nuwe faktore van onbestendigheid en voorspel niks goeds nie.”
1991—’n rekordjaar vir die Bybel
Volgens die Ecumenical Press Service toon die jaarlikse Scripture Language Report van die Verenigde Bybelgenootskappe dat daar gedurende 1991 “vir die eerste keer . . . aan twee-en-dertig tale ten minste een boek van die Bybel gegee is”, wat die totale aantal tale waarin ten minste een van die Bybelboeke vertaal is tot 1978 laat styg het. Die Hollandse tydskrif Vandaar sê dat die meer as honderd nasionale Bybelgenootskappe in daardie selfde jaar ’n ongeëwenaarde 16 miljoen Bybels wêreldwyd verkoop het, ’n vermeerdering van 3,5 persent ten opsigte van 1990. Die versending van Bybels na die voormalige Sowjetunie (meer as 700 000 eksemplare), Roemenië (bykans 340 000) en Bulgarye (140-000) het ’n vermeerdering van 34 persent in Bybelverspreiding in Europa tot gevolg gehad, terwyl besendings na China (bykans eenmiljoen Bybels) en die Republiek van Korea (1,8 miljoen) tot ’n vermeerdering van 13 persent in Asië gelei het. Terselfdertyd het Bybelverspreiding egter met 10 persent in Afrika en 11 persent in die Amerika’s afgeneem. Vandaar voeg by dat Bybels in ontwikkelende lande teen ’n prys wat gelyk is aan die gemiddelde dagloon verkoop word.
Dwelmbesoedelde buurte
In Spanje, waar sowat 100 000 mense aan heroïen verslaaf is, word daar in baie stedelike buurte met dwelms handel gedryf—met verwoestende gevolge. Volgens Cambio 16, ’n Madridse tydskrif, “weet almal” van die verergerende situasie, “almal ly en almal wag vir oplossings wat nie te voorskyn kom nie”. In die stad Valencia dryf dwelmverslaafdes en -handelaars so openlik handel dat duisende inwoners elke aand betoog uit protes teen hierdie bevuiling van hulle buurt. Een inwoner het aan Cambio 16 gesê: “Ons kan nie ons kinders na die parke toe neem om daar te speel nie, want dit lê vol spuitnaalde. Elke dag is daar straatrowe.” Die koerant El País berig eweneens dat daar feitlik elke dag geweervuur in ’n krotbuurt buite Madrid is.
Heksejag
Baie mense in Venda, in die noorde van Suid-Afrika, glo dat mense nie aan natuurlike oorsake sterf nie. Soos die tydskrif Indicator South Africa berig het, dink hulle dat die dood deur towery of die inmenging van voorouergeeste veroorsaak word. Nietemin is baie jongmense in Venda, wat graag ’n verandering wil hê, vasbeslote om tradisionele opvattings uit te roei. Hulle het ’n vlaag van heksejagte aan die gang gesit. Indicator South Africa het gesê: “In ’n omgewing waar mense al hoe vreesagtiger raak, is enigeen wat van towery beskuldig word, ondanks betuigings van onskuld, eenvoudig onmiddellik doodgemaak. . . . Maart 1990 was ’n maand vol nagtelike verbrandings van diegene wat daarvan beskuldig is dat hulle towery beoefen. In sommige dorpe is tot vyf of meer beskuldigde hekse elke nag óf verbrand, óf uit hulle huise verdryf.”
’n Drastiese toename in wapenverkope
“Wapenhandelaars oor die hele wêreld geniet ’n drastiese toename in hulle bedryf”, berig die Britse tydskrif New Scientist. Wat laat die wapenhandel so toeneem? ’n Navorser van die internasionale wapenhandel, Chris Smith, sê dat die ondergang van die Sowjetunie en die onbestendigheid met betrekking tot die onlangse oorlog in die Persiese Golf die vraag en aanbod na talle goedkoop, tweedehandse wapens oor die Midde-Ooste en Oos-Europa laat toeneem het. Volgens Smith en Andrew Ross van die Amerikaanse Vlootkrygsakademie is die ontstellende neiging dat “Derdewêreldlande belangriker wapenverskaffers word”.
Die soeke na blywende jonkheid
Daar is baie handelsprodukte wat na bewering die ouderdomsproses vertraag. Volgens die tydskrif Consumer Reports is daar ongelukkig min bewyse om sulke bewerings te staaf. Hierdie duur artikels kan boonop skadelike newe-effekte hê. Caleb Finch, ’n professor in die neurobiologie van veroudering aan die Universiteit van Suid-Kalifornië, het gesê: “Eienaardige dinge gebeur as jy baie chemikalieë in jou liggaam inneem. Elke chemikalie het sy eie uitwerking, en daar is geen manier waarop daar voorspel kan word hoe hulle op mekaar sal reageer of wat die langtermyngevolge sal wees nie.” Consumer Reports het gesê: “Min navorsers verwag dat hulle in die nabye toekoms die maksimum leeftyd van die mens sal kan verleng.” Die tydskrif het opgemerk dat ’n behoorlike dieet, gereelde oefening, die vermyding van tabak en te veel alkohol asook die regte gewig “dieselfde uitwerking kan hê as produkte wat glo die lewe kan verleng”.
Babas wat weggegooi word
“Desperate moeders het begin om hulle kinders—sommige net ’n paar maande oud—by hospitale deur die hele Suid-Afrika agter te laat”, sê die Saturday Star, ’n Johannesburgse koerant. “Al hoe meer moeders, wat deur ’n kombinasie van armoede, werkloosheid, haweloosheid en wanhoop oorweldig word, laat eenvoudig hulle kinders, onder ’n vals naam en met denkbeeldige siektes, in hospitale opneem en los hulle dan daar.” Party kinders moes al langer as ’n jaar in die hospitale bly en kon nie na pleeghuise of weeshuise oorgeplaas word nie omdat hierdie plekke stampvol was. In sommige hospitale was die meeste van die kinders wat weggegooi is babas. “Mans wat van die platteland af kom, knoop liefdesverhoudings (in die stede) aan, maak jong meisies swanger en keer dan terug na hulle gesin op die platteland. Die meisies kan nie anders as om van die babas ontslae te raak nie”, het die Johannesburgse direkteur van kinderwelsyn, dr. Adele Thomas, gesê. Burgerlike oproerigheid is nog ’n rede. “Ons het verlede jaar ’n toename gesien toe die geweld besonder erg was en baie mense van hulle huise af moes vlug”, het een hospitaalsuperintendent gesê.
Eerlikheid in Europa
Het burgers van verskillende nasies in Europa verskillende sedes? Om uit te vind, het die European Value Systems Study Group ’n opname onder 19 000 mense uit 13 nasies gemaak. Daar is aan elkeen gevra of dinge soos belastingbedrog, omkopery, die strooi van rommel en die eis van Staatstoelae sonder om daarop geregtig te wees toelaatbaar is. The European berig dat Skandinawiërs die eerlikste is. Waarom? Mense daar meen hulle kan die staatsinstellings vertrou, terwyl die lae sedes van burgerlikes in ander lande toon dat hulle nie die regering vertrou nie. Dit wil dus voorkom of eerlikheid iemand se gesindheid teenoor die gemeenskap weerspieël. “As mense negatief teenoor die staat is, is hulle negatief teenoor alles wat met die gemeenskap te doen het”, het Jan Kerkhofs, afgetrede professor in die sosiale wetenskap aan die Leuven-universiteit, België, gesê.
Die hoë prys van alkoholisme
Die prys van alkoholisme is hoog. Die alkoholis sowel as die gemeenskap moet op talryke maniere daarvoor betaal, onder andere deur gesondheidskoste wat styg, gebroke gesinne, ongelukke en die dood. Maar ’n koste wat dikwels oor die hoof gesien word, is die werklike bedrag wat ’n alkoholis uitgee om sy verslawing aan die gang te hou. Volgens die Paryse koerant Le Figaro toon ’n ondersoek wat in Frankryk gedoen is dat ’n alkoholis gemiddeld meer as 3000 frank (R1485) per maand aan sy drinkgewoonte spandeer. Die studie toon verder dat alkoholverbruik gewoonlik 50 persent van die gesinsbegroting van ’n alkoholis uitmaak—tot soveel as 80 persent vir diegene wat alleen woon. Ná ’n jaar van algehele onthouding het feitlik al die alkoholiste wat aan die ondersoek deelgeneem het hulle algemene lewenstandaard verbeter. Hulle het beter geëet en beter aangetrek. Die helfte van hulle kon selfs geld spaar.
’n Vinniger toets vir malaria
’n Vinniger en akkurater metode waardeur malaria opgespoor kan word, word met welslae in die Afrikaland Kenia gebruik. Die tydskrif Panoscope berig dat deur gebruik te maak van “’n swaaimasjien, ’n haarbuisie, ’n polistireendobber en ’n ultraviolet lig parasiete binne 45 sekondes opgespoor kan word, vergeleke met die vier minute van die huidige metode”. Hierdie nuwe metode, sê die tydskrif, sal die tegnikus nie so uitput nie en derhalwe die aantal verkeerde diagnoses verminder. Meer as 150 miljoen mense oor die hele wêreld ly aan malaria. Meer as ’n miljoen mense—meestal kinders—sterf jaarliks aan die siekte.
Gevaarlike vissery
Die Nasionale Navorsingsraad van Amerika het onlangs die resultate van ’n ondersoek bekend gemaak waarin die vissersbedryf onder die gevaarlikste in die land getel word. Volgens The New York Times het die ondersoek bevind dat “die vissersbedryf, met 47 sterfgevalle vir elke 100 000 werkers, gelyk is aan die mynbedryf as die gevaarlikste werk in die Verenigde State”. In Maine alleen is daar elke jaar gemiddeld ses werkverwante sterfgevalle onder vissermanne. Gedurende 1991 het daardie syfer byna verdubbel. Weens dalende kreefpryse moet sommige vissermanne wat gewoonlik nooit in die winter gaan kreef vang nie dit nou wel doen. The Times het gesê dat “die ysige bote, die veranderlike seë en die sterk winde ’n gevaarlike onderneming [in die winter] selfs gevaarliker maak”.