Jongmense vra . . .
Hoe kan ek voorkom dat ek vigs opdoen?
“EK IS kwaad omdat ek toegelaat het dat dit gebeur”, sê Kaye. “Die keuses wat ek gemaak het, het my beroof van die keuses wat ek moontlik in die toekoms kon gemaak het” (Die tydskrif Newsweek, 3 Augustus 1992). Kaye is op 18 met die vigs-virus besmet.
Kaye is net een van die meer as ’n miljoen mense in die Verenigde State wat besmet is met die dodelike HIV (Menslike Immuungebreksvirus)—die virus wat volgens dokters die gevreesde siekte vigs veroorsaak.a Niemand weet werklik hoeveel jongmense besmet is nie, maar jongmense is beslis bekommerd. ’n Opname onder Britse jongmense het getoon dat vigs hulle grootste bekommernis is. Ten spyte van sulke kommer sê die Amerikaanse Sentrums vir Siektebeheer: “Baie adolessente sê steeds dat hulle bedrywighede beoefen wat vigs kan veroorsaak.”
Vigs is altyd dodelik, en dit versprei wêreldwyd teen ’n epidemiese tempo. Hoe kan jy jouself beskerm?
Vigs—Skei die mites van die feite
’n Boekie wat deur die Amerikaanse Sentrums vir Siektebeheer opgestel is, verduidelik: “HIV-besmetting ‘gebeur nie sommer net’ nie. Jy kan dit nie soos verkoue of griep ‘kry’ nie.” Daarom is terloopse, alledaagse kontak met vigs-slagoffers blykbaar nie gevaarlik nie. Jy hoef nie bekommerd te wees dat jy vigs deur ’n besmette klasmaat sal opdoen net omdat jy naby hom of haar sit nie. Aangesien HIV nie ’n virus is wat in die lug oorgedra word nie, hoef jy nie bekommerd te wees wanneer ’n vigs-slagoffer hoes of nies nie. Trouens, die gesinne van vigs-slagoffers het al handdoeke, eetgerei en selfs tandeborsels gedeel sonder dat die virus versprei.b
Dit is omdat die dodelike virus in ’n mens se bloed, semen of vaginale afskeidings voorkom. Daarom word vigs in die meeste gevalle deur geslagsomgang—homoseksueel of heteroseksueel—oorgedra.c Baie slagoffers is ook besmet deur naalde of inspuitings, dikwels in dwelmmisbruik, te deel met iemand wat met HIV besmet is.d En vigs kan ook deur middel van bloedoortappings oorgedra word, hoewel dokters sê dat die gevaar “feitlik” deur intensiewe toetse “geëlimineer is”.
Enigiemand wat dus voorhuwelikse geslagsomgang beoefen of eksperimenteer deur hulleself met onwettige dwelmmiddels in te spuit, loop groot gevaar om vigs op te doen. ’n Potensiële bedmaat lyk moontlik nie siek nie. Maar die boekie Voluntary HIV Counseling and Testing: Facts, Issues, and Answers sê: “Jy kan nie deur bloot na iemand te kyk, sê of hy of sy met HIV besmet is nie. Iemand kan heeltemal gesond lyk en voel en tog besmet wees. Daarom is die meeste mense wat met HIV besmet is, nie daarvan bewus nie.”
“Veilige seks”?
Baie gesondheidswerkers en -opvoeders raai mense dus aan om kondome te gebruik.e TV-advertensies, reklameborde en skoollesings versprei die boodskap dat die gebruik van hierdie voorbehoedmiddel seks “veilig”—of ten minste “veiliger”—maak. Party skole het selfs kondome aan leerlinge uitgedeel. Sulke propaganda het ’n rekordgetal jongmense aangespoor om dit te gebruik.
Maar hoe veilig is “veilige seks” selfs dan? ’n Brosjure deur die Amerikaanse Rooi Kruis sê: “Kondome kan jou kanse verbeter om nie besmet te word nie.” Maar sal jy veilig voel as jy bloot “jou kanse verbeter” het om ’n siekte te vermy wat altyd dodelik is? Die Amerikaanse Sentrums vir Siektebeheer erken: “Daar is bewys dat kondome HIV-besmetting en ander seksueel oordraagbare siektes help voorkom . . . Maar dit is nie onfeilbaar nie.” Trouens, hulle kan skeur of gedurende geslagsomgang los raak. Volgens Time kan kondome “’n mislukkingsyfer van tussen 10% en 15%” hê! Sal jy jou lewe waag met so ’n hoë mislukkingsyfer? En om dinge te vererger, gebruik minder as die helfte van die seksueel aktiewe jongmense in die Verenigde State kondome.
Die raad in Spreuke 22:3 is dus gepas: “’n Skrander mens sien die onheil en verberg hom, maar die eenvoudiges gaan verder en word gestraf.” Een van die beste maniere om te voorkom dat jy vigs opdoen, is deur glad nie dwelms te gebruik nie en deur geslagsonsedelikheid heeltemal te vermy. Dit is makliker gesê as gedaan, of hoe? Dit is hoe baie daaroor voel, veral weens die geweldige druk waarvoor jongmense te staan kom.
Die druk
Gedurende “die bloei van die jeug” is seksuele begeertes sterk (1 Korinthiërs 7:36, NW). Voeg nou daarby die invloed van televisie en rolprente. Volgens party studies kyk tieners elke dag meer as vyf uur lank TV—en baie van dié programme beeld seks eksplisiet uit. Maar in die feëverhaal-wêreld van TV-land het seks geen gevolge nie. Een studie wat oor die Amerikaanse televisie gedoen is, het getoon dat “ongetroude heteroseksuele paartjies vier tot agt keer meer gereeld as getroude mans en vrouens geslagsomgang het. Voorbehoedmiddels word omtrent nooit gemeld of gebruik nie, maar vrouens raak selde swanger; mans en vrouens doen baie selde ’n seksueel oordraagbare siekte op, behalwe as hulle prostitute of homoseksuele is.”—Sentrum vir Bevolkingsopsies.
Kan dit werklik jou gedrag beïnvloed as jy baie na sulke programme kyk? Ja, volgens die Bybelbeginsel in Galasiërs 6:7, 8: “Moenie dwaal nie; God laat Hom nie bespot nie; want net wat die mens saai, dit sal hy ook maai. Hy wat in sy vlees saai, sal uit die vlees verderf maai.” Een studie onder 400 jongmense het bevind dat “diegene wat baie na televisieprogramme vol seks gekyk het meer geneig was om seksueel aktief te word as diegene wat nie so gereeld daarna gekyk het nie”.
’n Ander groot invloed is portuurdwang. “Ek was op soek na ’n groep waar ek kon inpas, en dit is moeilik”, erken ’n tiener met die naam David. “Ek het myself baie keer in werklikheid in ongesonde situasies geplaas. . . . Ek is positief vir die vigs-virus getoets.” Jongmense in Bybeltye is eweneens aan portuurdwang onderwerp. Wat is die Bybel se raad? “My seun”, het die skrywer van Spreuke gesê, “as die sondaars jou wil verlei, moet jy nie inwillig nie.”—Spreuke 1:10.
Sê nee
Die voorstanders van “veilige seks” redeneer dat dit onrealisties is om nie seks te hê nie. Maar het dit uiteindelik enige nut om geslagsonsedelikheid te verskoon? Een tiener erken dat dit jongmense net verwar en sê: “Hulle sê vir ons om net nee te sê vir seks en dat daar niks daarmee verkeerd is om heilsaam en rein te wees nie. Terselfdertyd deel hulle [kondome] uit en sê vir ons hoe om seks te beoefen en die gevolge vry te spring.”
Moenie ’n slagoffer van sulke sedelike verwarring wees nie. Die Bybel—ouderwets soos dit dalk voorkom—spoor jou aan om gedrag te vermy wat kan veroorsaak dat jy vigs opdoen. As jy die Bybel se bevel gehoorsaam om jou ‘van bloed te onthou’, sal jy nie vigs deur middel van ’n bloedoortapping opdoen nie (Handelinge 15:29). Slaan ag op die Bybel se verbod op “die gebruik van dwelms” en jy hoef nie te vrees vir besmetting deur ’n besmette inspuitingnaald nie (Galasiërs 5:20; Openbaring 21:8; The Kingdom Interlinear). Dit is veral die Bybel se reëls oor geslagsedelikheid wat jou sal beskerm. “Vlug vir die hoerery”, sê die Bybel. “Enige sonde wat ’n mens doen, is buite die liggaam; maar wie hoerery bedryf, sondig teen sy eie liggaam” (1 Korinthiërs 6:18). Die vigs-krisis beklemtoon die wysheid van daardie woorde.
Hoe kan ’n jongmens vir onsedelikheid “vlug”? Oor die jare heen het die artikels “Jongmense vra . . .” ’n aantal praktiese wenke gegee, soos om in groepe uit te gaan, gevaarlike situasies te vermy (soos om alleen saam met iemand van die ander geslag in ’n vertrek of ’n woonstel of ’n geparkeerde motor te wees), liefdesblyke te beperk, nie alkohol te gebruik nie (wat dikwels goeie oordeel kan belemmer) en ferm nee te sê as ’n situasie te romanties gelaai raak.f Jy moet in elk geval nie toelaat dat enigiemand jou dwing om iets te doen wat jou nie net liggaamlik benadeel nie, maar ook jou geestelikheid vernietig (Spreuke 5:9-14). “Wil jy jou lewe in daardie ander persoon se hande plaas?” het ’n jong vrou Amy gevra wat in ’n artikel in Newsweek aangehaal is. Sy is deur haar kêrel met HIV besmet voordat sy gematrikuleer het. Sy vra reguit: “Is daardie seun of meisie dit werd om voor te sterf? Ek twyfel.”
[Voetnote]
a Sien die artikel “Jongmense vra . . . Vigs—Loop ek gevaar?” in die Ontwaak! van 22 Augustus 1993.
b Die voormalige geneesheer-generaal van die Verenigde State dr. C. Everett Koop het skeptici geantwoord deur te sê: “Die eerste gevalle van vigs in hierdie land is in 1981 aangemeld. Ons sou teen hierdie tyd geweet het indien vigs deur terloopse, nie-seksuele kontak oorgedra word.”
c Dit sluit orale en anale geslagsomgang in.
d Die Amerikaanse Sentrums vir Siektebeheer waarsku verder: “As jy gaatjies in jou ore wil laat steek . . . , moet jy seker maak dat jy na ’n bekwame persoon gaan wat splinternuwe of steriele toerusting gebruik. Moenie skaam wees om vrae te vra nie.”
e Die tydskrif FDA Consumer verduidelik: “Die kondoom is ’n skede wat die hele penis bedek. Dit dien as beskerming teen SOS’e [seksueel oordraagbare siektes] deur as ’n versperring, of muur, op te tree deur te voorkom dat semen, bloed en vaginale vloeistowwe van een persoon na ’n ander oorgedra word.”
f Sien byvoorbeeld die “Jongmense vra . . .”-artikels in die Ontwaak! van 22 April 1986; 22 April 1989 en 22 April 1992.
[Prent op bladsy 15]
As jy aan seksuele druk toegee, kan dit tot vigs lei