Ons beskou die wêreld
Slawehandel in Brasilië
“Tien keer meer slawe is na Brasilië as na die Verenigde State verskeep—maar die sterftesyfer onder slawe wat Brasilië toe gestuur is, was so hoog dat Brasilië se swart bevolking in 1860 slegs die helfte was van die swart bevolking in die Verenigde State”, berig die ENI Bulletin van die Wêreldraad van Kerke (WCC). Veertig persent van die Afrikaslawe het na raming in die skepe se rompe gesterf. Om hulle waarde te verhoog, is Afrikaslawe saam gedoop deurdat water oor hulle gegooi is terwyl priesters “die doopwoorde” gesê het. Aaron Tolen, ’n WCC-leier van Kameroen het tydens ’n “herdenkings-, berou- en versoenings”-diens wat in Salvador, Brasilië, gehou is, gesê: “Diegene wat ons hierheen gebring het, was nie alleen verantwoordelik vir hierdie tragedie nie. Ons Afrikane is ook verantwoordelik. Ons het onsself verlaag deur ons broers en susters as goedere te verkoop.”
Europese rokers
Europese en Chinese burgers is die wêreld se grootste verbruikers van tabak per capita, berig die Nassauische Neue Presse van Frankfurt, Duitsland. In die Europese Unie rook 42 persent van die mans en 28 persent van die vrouens. Die persentasies is egter heelwat hoër onder mense tussen die ouderdomme van 25 en 39. Jaarliks sterf 100 000 mense in Duitsland en nog 100 000 mense in Brittanje weens rook. Die president van die Tsjeggiese Republiek, Vaclav Havel, wat jare lank straf gerook het, is onlangs vir longkanker behandel. Die Süddeutsche Zeitung berig dat die president aan die Europese beweging met die naam Rook of Gesondheid geskryf en gesê het dat hy enigeen bewonder wat dit regkry om op te hou rook.
Siek van geraas?
Volgens studies waaroor die Britse tydskrif New Scientist berig gelewer het, kan blootstelling aan geraas, selfs betreklik lae vlakke daarvan, jou siek maak. In die lig van sulke bevindings het die Wêreldgesondheidsorganisasie sy riglyne vir veilige aandgeraasvlakke hersien. Van spesiale belang is getuienis wat daarop dui dat kinders dalk groter gevaar loop. Een studie het gevind dat kinders wat naby München se internasionale lughawe woon hoër bloeddruk asook hoër adrenalienvlakke het. Die navorsers het ook gevind dat die kinders se leesvermoë en langtermyngeheue aangetas is. Mense wat skynbaar aan geraas gewoond raak, doen dit “altyd ten koste van hulle gesondheid”, sê die geraasspesialis Arline Bronzaft. “Geraas is stres, en uiteindelik gee die liggaam op een of ander manier in.”
Plaagdodergevare
Volgens die Internasionale Rysnavorsingsinstituut in die Filippyne sal rysproduksie dieselfde bly as boere glad nie plaagdoders gebruik nie. ’n Wetenskaplike verbonde aan die rysinstituut het die Wêreldvoedselspitsberaad, wat in die Filippyne gehou is, ingelig dat die grootskaalse bespuiting van gewasse verkwistend asook onnodig is. Boere bespuit nie net in die verkeerde tyd van die jaar nie, berig die tydskrif New Scientist, maar hulle maak in werklikheid die verkeerde insekte dood. Daarbenewens ignoreer baie boere raad oor veiligheid en spuit chemikalieë met ’n fyn sproei, wat maklik ingeasem word, of hulle meng onkruiddoders met grond en versprei dit met die hand. Wêreldwyd, berig die Wêreldgesondheidsorganisasie, veroorsaak plaagdoders tans elke jaar 220 000 sterftes en driemiljoen ernstige vergiftigings.
Tieners beskryf ideale ouers
Hoe sou tieners die ideale ouer beskryf? Om uit te vind, het die skoolraadgewer en -sielkundige Scott Wooding meer as 600 tieners ondervra. Omdat Wooding verwag het dat die jeugdiges permissiwiteit sou prys, het hulle antwoorde hom verbaas. Die meeste tieners het gesê hulle wil “billikheid, besorgdheid (‘hulle wil die woorde: “Ek is lief vir jou” hoor’), humor [en] ’n goeie voorbeeld” hê, berig die koerant The Toronto Star. Wooding het ook gevind tieners wil hê dat hulle ouers hulle moet help om ’n verantwoordelikheidsbesef te ontwikkel. Wanneer hulle iets verkeerds gedoen het, verwag hulle dissipline. Maar wat vir jongmense die belangrikste is, is dat hulle ouers meer tyd saam met hulle moet deurbring.
Bloedlose geneeskunde
“Vrees vir siektes wat deur bloed oorgedra word en ’n voortdurende tekort aan geskenkte bloed het aanleiding gegee tot ’n grootskaalse poging om, waar ook al moontlik, oortappings uit te skakel”, berig die koerant The Globe and Mail. Bloedlose geneeskunde en chirurgie maak staat op die nougesette beheer van bloedverlies, en “talle nuwe tegnieke is oorspronklik ontwikkel om Jehovah se Getuies te behandel”, sê die Globe. Dr. James A. Robblee, ’n narkotiseur aan die Universiteit van Ottawa se Hartinstituut, een van baie hospitale wat programme vir bloedlose chirurgie implementeer, het erken: “Ek dink werklik dat hulle [Jehovah se Getuies] ons baie meer bewus gemaak het van hierdie saak.”
Van die “Steentydperk” tot haelgewere
’n Groot reënwoudreservaat tussen Brasilië en Venezuela is die tuiste van die Ianomami-indiane. Die Ianomami is eers in die sestigerjare “ontdek” en is stadigaan aan moderne uitvindsels soos vishoeke, spieëls, vuurhoutjies en radio’s blootgestel. Maar die onlangste moderne item wat hulle bereik het—die haelgeweer—is ’n bedreiging vir “die laaste stam in die Amerikas uit die Steentydperk”, berig The Daily Journal van Caracas, Venezuela. Goudmynwerkers, oerwoudhandelaars en sendelinge het haelgewere deur ruiltransaksies en handel in die Ianomami se primitiewe kultuur ingebring. Maar die dood van drie Ianomami’s in een week as gevolg van skietongelukke is ’n skokkende herinnering van hoe kontak met die moderne beskawing rampspoedige gevolge kan hê. Soos Claudia Andujar, hoof van die pro-Ianomami-kommissie, sê: “Dink net hoe gevaarlik dit kan wees vir ’n stam wat trots is op hulle vermoë om met gifpyle, klippe en knuppels te veg om skielik vuurwapens en buskruit in die hande te kry.”
Blouwalvisgetalle neem weer toe
Die jag van blouwalvisse word sedert 1946 streng gekontroleer. Destyds was hierdie kolossale soogdiere van 30 meter en 150 ton byna deur jagters uitgewis. Maar nou, danksy die Klankmonitorstelsel van die Amerikaanse Vloot, het dit bekend geword dat die Noord-Atlantiese Oseaan die tuiste is van ’n aansienlike walvisbevolking, waaronder vinrug- sowel as boggel-, minke- en seldsame blouwalvisse. “Daar is baie meer walvisse langs die kus van Brittanje as wat voorheen gedink is”, sê The Sunday Telegraph van Londen. Die hidrofone wat tot 3000 meter diep op die seebodem lê, is oorspronklik ontwerp om duikbote op te spoor. Daar is egter gevind dat hulle ook ideaal is om die laefrekwensieroepklanke van walvisse op te vang. Die geroep van die blouwalvis kan blykbaar 3000 kilometer ver onder die water trek.
Egskeidingsklasse?
In die Pima-distrik, Arizona, VSA, moet ouers wat wil skei ’n seminaar van vier en ’n halfuur bywoon sodat hulle kan verstaan watter uitwerking dit op hulle kinders sal hê, berig The Dallas Morning News. Die klasse help ouers om te leer “hoe om besoektye te reël” en om te bepaal “wanneer ’n kind dalk oud genoeg is om ’n vakansie by die ouer deur te bring wat nie toesig oor die kind het nie”. Wat nog belangriker is, is dat ouers gehelp word om egskeiding te verstaan soos ’n kind dit sien, sê die klasleier Frank Williams. “Maar ek wonder net waarom sulke opvoeding eers op hierdie stadium verpligtend is”, sê die gesinsregprokureur Alyce Pennington. Waarom “woon hulle nie so ’n klas by nog voordat hulle trou nie?”
Meeste tronkvoëls
In 1995 was daar 615 mense in die tronk vir elke 100 000 mense in die Verenigde State, sê die Amerikaanse Departement van Justisie. Dit is twee keer meer mense as wat daar in 1985 in die tronk was, wat dit die hoogste syfer in die wêreld maak, berig The Wall Street Journal. Rusland is tweede, met 590 per 100 000, wat op die jongste beskikbare inligting (1994) gebaseer is.
Herbenutting maak sin
Volgens die koerant El Universal van Caracas, Venezuela, bespaar die herbenutting van aluminiumblikkies 90 persent van die energie wat gebruik word om nuwe blikkies te maak. Die herbenutting van papier maak ook sin wat die ekologie betref. Vyftig persent minder energie word gebruik in die herbenutting van papier as wat gebruik word om nuwe papier te maak, waterbesoedeling word met 58 persent verminder en lugbesoedeling is 74 persent laer. Glas is selfs beter omdat dit oor en oor heeltemal herbenut kan word.