Wagtoring – AANLYN BIBLIOTEEK
Wagtoring
AANLYN BIBLIOTEEK
Afrikaans
  • BYBEL
  • PUBLIKASIES
  • VERGADERINGE
  • w99 5/1 bl. 14-20
  • “Laat die leser onderskeidingsvermoë gebruik”

Video nie beskikbaar nie.

Jammer, die video kon nie laai nie.

  • “Laat die leser onderskeidingsvermoë gebruik”
  • Die Wagtoring kondig Jehovah se Koninkryk aan—1999
  • Onderhofies
  • Soortgelyke materiaal
  • ’n Hedendaagse “walglike ding”
  • ’n Toekomstige aanval
  • “Vlug”—Hoe?
  • Vlug na veiligheid voor die “groot verdrukking” begin
    Die Wagtoring kondig Jehovah se Koninkryk aan—1996
  • ’n “Gruwel” wat nie vrede kan bring nie
    Die Wagtoring kondig Jehovah se Koninkryk aan—1985
  • Die teken van die laaste dae
    Die Wagtoring kondig Jehovah se Koninkryk aan—1990
  • “Sê vir ons: Wanneer sal hierdie dinge wees?”
    Die Wagtoring kondig Jehovah se Koninkryk aan—2013
Die Wagtoring kondig Jehovah se Koninkryk aan—1999
w99 5/1 bl. 14-20

“Laat die leser onderskeidingsvermoë gebruik”

“Wanneer julle dan die walglike ding wat verwoesting veroorsaak . . . in ’n heilige plek sien staan . . . , laat dié wat in Judea is dan na die berge begin vlug.”—MATTEUS 24:15, 16.

1. Wat was die gevolg van die waarskuwing wat Jesus in Lukas 19:43, 44 gegee het?

AS ONS bewus gemaak word van ’n naderende ramp, kan dit ons help om dit te vermy (Spreuke 22:3). Dink dus aan die situasie van die Christene in Jerusalem ná die Romeinse aanval in 66 G.J. Jesus het gewaarsku dat die stad omsingel en vernietig sou word (Lukas 19:43, 44). Die meeste Jode het hom geïgnoreer. Maar sy dissipels het op sy waarskuwing ag geslaan. Hulle is gevolglik van die ramp in 70 G.J. gered.

2, 3. Waarom moet ons in Jesus se profesie in Matteus 24:15-21 belangstel?

2 In ’n profesie wat ons vandag raak, het Jesus ’n saamgestelde teken uiteengesit wat dinge ingesluit het soos oorloë, voedseltekorte, aardbewings, peste en die vervolging van Christene wat God se Koninkryk verkondig (Matteus 24:4-14; Lukas 21:10-19). Jesus het ook ’n leidraad voorsien wat sy dissipels sou help om te weet dat die einde naby is—’n ‘walglike ding wat verwoesting veroorsaak en in ’n heilige plek staan’ (Matteus 24:15). Kom ons hersien daardie betekenisvolle woorde om te sien hoe dit ons lewe nou en in die toekoms kan raak.

3 Nadat Jesus die teken uiteengesit het, het hy gesê: “Wanneer julle dan die walglike ding wat verwoesting veroorsaak, waarvan daar deur middel van Daniël, die profeet, gespreek is, in ’n heilige plek sien staan (laat die leser onderskeidingsvermoë gebruik), laat dié wat in Judea is dan na die berge begin vlug. Laat die man wat op die dak is, nie afkom om die goed uit sy huis te neem nie; en laat die man wat op die land is, nie na die huis terugkeer om sy bokleed te gaan haal nie. Wee die swanger vroue en dié wat ’n baba soog in daardie dae! Hou aan bid dat julle vlug nie in die winter plaasvind nie, en ook nie op die sabbatdag nie; want dan sal daar groot verdrukking wees soos daar sedert die begin van die wêreld tot nou toe nie plaasgevind het nie.”—Matteus 24:15-21.

4. Wat toon dat Matteus 24:15 ’n vervulling in die eerste eeu gehad het?

4 Markus en Lukas se verslae voorsien bykomende besonderhede. Waar Matteus sê ‘in ’n heilige plek staan’, sê Markus 13:14 “staan waar dit nie behoort te staan nie”. Lukas 21:20 voeg Jesus se woorde by: “Wanneer julle Jerusalem deur leërkampe omsingel sien, dan moet julle weet dat sy verwoesting naby gekom het.” Dit help ons om te sien dat die eerste vervulling verband gehou het met die Romeinse aanval op Jerusalem en sy tempel—wat ’n heilige plek was vir die Jode maar nie meer ’n heilige plek vir Jehovah nie—wat in 66 G.J. begin het. Algehele verwoesting het plaasgevind toe die Romeine die stad sowel as die tempel in 70 G.J. vernietig het. Wat was destyds “die walglike ding”? En hoe het dit ‘in ’n heilige plek gestaan’? Antwoorde op hierdie vrae sal ons help om die hedendaagse vervulling te verstaan.

5, 6. (a) Waarom sou lesers van Daniël hoofstuk 9 onderskeidingsvermoë nodig hê? (b) Hoe is Jesus se profesie oor “die walglike ding” vervul?

5 Jesus het lesers aangespoor om onderskeidingsvermoë te gebruik. Lesers waarvan? Waarskynlik van Daniël hoofstuk 9. Daar vind ons ’n profesie wat aandui wanneer die Messias sou verskyn en wat voorspel dat hy ná drie en ’n half jaar “uitgeroei” sou word. Die profesie sê: “Op die vlerk van walglike dinge sal die een wees wat verwoesting veroorsaak; en totdat ’n uitroeiing volbring is, sal dít waarop besluit is ook uitgestort word oor die een wat woes lê.”—Daniël 9:26, 27, NW; sien ook Daniël 11:31, NW; 12:11, NW.

6 Die Jode het gedink dat dit van toepassing was op die skending van die tempel byna 200 jaar vroeër deur Antiogos IV. Maar Jesus het getoon dat dit nie so was nie en het onderskeidingsvermoë aangemoedig omdat “die walglike ding” nog moes verskyn en in “’n heilige plek” moes staan. Dit is duidelik dat Jesus na die Romeinse leër verwys het wat in 66 G.J. met kenmerkende vaandels sou kom. Sulke vaandels, wat lank reeds gebruik is, was feitlik afgode en was walglik vir die Jode.a Maar wanneer sou hulle ‘in ’n heilige plek staan’? Dit het gebeur toe die Romeinse leër, met hulle vaandels, Jerusalem en sy tempel, wat die Jode as heilig beskou het, aangeval het. Die Romeine het selfs die muur van die tempelgebied begin ondergrawe. Wat lank walglik was, het nou inderdaad in ’n heilige plek gestaan!—Jesaja 52:1; Matteus 4:5; 27:53; Handelinge 6:13.

’n Hedendaagse “walglike ding”

7. Watter profesie van Jesus word in ons tyd vervul?

7 Sedert die Eerste Wêreldoorlog het ons die groter vervulling van Jesus se teken in Matteus hoofstuk 24 gesien. Maar onthou sy woorde: “Wanneer julle dan die walglike ding wat verwoesting veroorsaak . . . in ’n heilige plek sien staan . . . , laat dié wat in Judea is dan na die berge begin vlug” (Matteus 24:15, 16). Hierdie aspek van die profesie moet ook in ons tyd ’n vervulling hê.

8. Hoe het Jehovah se Getuies “die walglike ding” in hedendaagse tye jare lank al geïdentifiseer?

8 Jehovah se knegte het soveel vertroue gehad dat hierdie profesie vervul sou word dat The Watchtower van 1 Januarie 1921 dit bespreek het in die lig van verwikkelinge in die Midde-Ooste. Later, in die nommer van 15 Desember 1929, op bladsy 374, het The Watchtower met sekerheid gesê: “Die hele neiging van die Volkebond is om mense van God en van Christus af weg te keer, en daarom is dit iets wat verwoesting veroorsaak, die produk van Satan en iets afskuweliks in God se oë.” “Die walglike ding” het dus in 1919 verskyn. Mettertyd is die Volkebond deur die Verenigde Nasies vervang. Jehovah se Getuies stel hierdie menslike vredesorganisasies al lank aan die kaak as iets walgliks in God se oë.

9, 10. Hoe het ons vroeëre begrip van die groot verdrukking ons beskouing beïnvloed van die tyd wanneer “die walglike ding” in ’n heilige plek sou staan?

9 Die vorige artikel het ’n duideliker begrip van groot dele van Matteus hoofstuk 24 en 25 opgesom. Is verdere verduideliking nodig in verband met ‘die walglike ding wat in ’n heilige plek staan’? Blykbaar is daar. In Jesus se profesie is daar ’n noue verband tussen die ‘in ’n heilige plek staan’ en die begin van die voorspelde “verdrukking”. Al bestaan “die walglike ding” al lank behoort die verband tussen die feit dat dit ‘in ’n heilige plek staan’ en die groot verdrukking ons denke dus te beïnvloed. Hoe so?

10 God se volk het vroeër gedink dat die eerste fase van die groot verdrukking in 1914 begin het en dat die laaste deel daarvan by die oorlog van Armageddon sou plaasvind. (Openbaring 16:14, 16; vergelyk The Watchtower van 1 April 1939, bladsy 110.) Gevolglik kan ons verstaan waarom ons destyds gedink het dat die hedendaagse “walglike ding” kort ná die Eerste Wêreldoorlog in ’n heilige plek gestaan het.

11, 12. Watter gewysigde verduideliking van die groot verdrukking is in 1969 gegee?

11 Maar in latere jare het ons dinge anders begin verstaan. Op Donderdag, 10 Julie 1969, by die “Vrede op aarde”- Internasionale Byeenkoms in die stad New York het F. W. Franz, destyds die visepresident van die Wagtoring- Bybel- en Traktaatgenootskap, ’n opwindende toespraak gehou. In ’n oorsig van hoe ons Jesus se profesie voorheen verstaan het, het broer Franz gesê: “Die verduideliking is gegee dat die ‘groot verdrukking’ in 1914 G.J. begin het en dat dit nie destyds toegelaat is om sy volle gang te gaan nie, maar dat God die Eerste Wêreldoorlog in November 1918 beëindig het. Van toe af het God ’n tussenpose gelaat vir die bedrywigheid van sy gesalfde oorblyfsel van uitverkore Christene voordat hy die finale deel van die ‘groot verdrukking’ by die oorlog van Armageddon weer laat voortgaan.”

12 Toe is ’n belangrike gewysigde verduideliking gegee: “Ooreenkomstig die gebeure van die eerste eeu, . . . het die antitipiese ‘groot verdrukking’ nie in 1914 G.J. begin nie. Wat in 1914-1918 oor Jerusalem se hedendaagse antitipe plaasgevind het, was eerder net ‘’n begin van die smarte’ . . . Die ‘groot verdrukking’ soos wat daar nooit weer sal wees nie, lê nog voor, want dit beteken die vernietiging van die wêreldryk van valse godsdiens (met inbegrip van die Christendom) gevolg deur die ‘oorlog van die groot dag van God die Almagtige’ by Armageddon.” Dit het beteken dat die hele groot verdrukking nog moes plaasvind.

13. Waarom is dit logies om te sê dat “die walglike ding” nog in die toekoms ‘in ’n heilige plek gaan staan’?

13 Dit hou direk verband met ons vermoë om te onderskei wanneer “die walglike ding” in ’n heilige plek staan. Onthou wat in die eerste eeu gebeur het. Die Romeine het Jerusalem in 66 G.J. aangeval, maar hulle het skielik teruggetrek, wat dit vir ‘Christenvlees’ moontlik gemaak het om gered te word (Matteus 24:22). Ons verwag eweneens dat die groot verdrukking binnekort sal begin, maar dit sal ter wille van God se uitverkorenes verkort word. Hier volg ’n sleutelgedagte: In die eertydse patroon is ‘die walglike ding wat in ’n heilige plek staan’ met die Romeinse aanval in 66 G.J. onder generaal Gallus geassosieer. Die hedendaagse parallel van daardie aanval—die begin van die groot verdrukking—moet nog plaasvind. “Die walglike ding wat verwoesting veroorsaak”, wat sedert 1919 bestaan, moet blykbaar dus nog in ’n heilige plek gaan staan.b Hoe sal dit gebeur? En hoe kan dit ons raak?

’n Toekomstige aanval

14, 15. Hoe help Openbaring hoofstuk 17 ons om gebeure te verstaan wat Armageddon voorafgaan?

14 Die boek Openbaring beskryf ’n toekomstige vernietigende aanval op valse godsdiens. Hoofstuk 17 bespreek God se oordeel teen “Babilon die Grote, die moeder van die hoere”—die wêreldryk van valse godsdiens. Die Christendom speel ’n sleutelrol en beweer dat sy ’n verbondsverhouding met God het. (Vergelyk Jeremia 7:4.) Valse godsdiens, wat die Christendom insluit, het al lank ongeoorloofde betrekkinge met “die konings van die aarde”, maar dit sal in die verwoesting van daardie godsdienste eindig (Openbaring 17:2, 5). Wie sal hiervoor verantwoordelik wees?

15 Openbaring beskryf “’n skarlakenkleurige wilde dier” wat ’n tyd lank bestaan, verdwyn en dan terugkeer (Openbaring 17:3, 8). Hierdie dier word deur wêreldheersers ondersteun. Besonderhede wat in die profesie voorsien word, help ons om hierdie simboliese dier as ’n vredesorganisasie te identifiseer wat in 1919 as die Volkebond (’n “walglike ding”) in aansyn gekom het en nou die Verenigde Nasies is. Openbaring 17:16, 17 toon dat God dit nog in die harte van sekere vooraanstaande menseheersers in hierdie “dier” sal sit om die wêreldryk van valse godsdiens te verwoes. Hierdie aanval is die begin van die groot verdrukking.

16. Watter opmerkenswaardige verwikkelinge vind plaas waarby godsdiens betrokke is?

16 Moet “die walglike ding” nog in die toekoms ‘in ’n heilige plek staan’, aangesien die begin van die groot verdrukking nog toekomstig is? Blykbaar. Hoewel “die walglike ding” vroeg in hierdie eeu te voorskyn gekom het en dus al dekades lank bestaan, sal dit op ’n unieke wyse in die nabye toekoms ’n posisie “in ’n heilige plek” inneem. Soos eerste-eeuse volgelinge van Christus ongetwyfeld met groot belangstelling gekyk het hoe ‘die walglike ding in ’n heilige plek sou staan’, doen hedendaagse Christene dieselfde. Ons sal weliswaar vir die eintlike vervulling moet wag om al die besonderhede te kry. Maar dit is opmerkenswaardig dat daar alreeds in party lande ’n merkbare en groeiende afkeer van godsdiens is. Sommige politieke elemente, in samewerking met voormalige Christene wat van die ware geloof afgewyk het, bevorder vyandigheid teenoor godsdiens oor die algemeen en veral teen ware Christene (Psalm 94:20, 21; 1 Timoteus 6:20, 21). Gevolglik veg politieke magte selfs nou “teen die Lam”, en soos Openbaring 17:14 toon, sal hierdie stryd vererger. Hoewel hulle die Lam van God—Jesus Christus in sy verhewe, verheerlikte toestand—nie letterlik kan leed aandoen nie, sal hulle God se ware aanbidders, en veral sy “heiliges”, verder teëstaan. (Daniël 7:25; vergelyk Romeine 8:27; Kolossense 1:2; Openbaring 12:17.) Ons het God se versekering dat die Lam en diegene wat saam met hom is, sal seëvier.—Openbaring 19:11-21.

17. Hoe kan ons, sonder om dogmaties te wees, verduidelik hoe “die walglike ding” in ’n heilige plek sal staan?

17 Ons weet dat valse godsdiens verwoes gaan word. Babilon die Grote is “dronk . . . van die bloed van die heiliges” en het as ’n koningin opgetree, maar haar vernietiging is seker. Die onrein invloed wat sy oor die konings van die aarde uitgeoefen het, sal drasties verander wanneer daardie verhouding in gewelddadige haat aan die kant van die ‘tien horings en die wilde dier’ verander (Openbaring 17:6, 16; 18:7, 8). Wanneer die “skarlakenkleurige wilde dier” die godsdienshoer aanval, sal “die walglike ding” op ’n dreigende wyse in die Christendom se sogenaamde heilige plek staan.c Die verwoesting sal dus begin oor die ontroue Christendom, wat haarself as iets heiligs voordoen.

“Vlug”—Hoe?

18, 19. Watter redes word aangegee om te toon dat ‘die vlug na die berge’ nie ’n verandering van godsdiens sal beteken nie?

18 Nadat Jesus voorspel het dat ‘die walglike ding in ’n heilige plek sal staan’, het hy mense met onderskeidingsvermoë aangespoor om op te tree. Het hy bedoel dat baie mense op daardie laat stadium—wanneer “die walglike ding” in ‘’n heilige plek staan’—van valse godsdiens na ware aanbidding sal vlug? Hoegenaamd nie. Dink aan die eerste vervulling. Jesus het gesê: “Laat dié wat in Judea is dan na die berge begin vlug. Laat die man wat op die dak is, nie afkom nie en ook nie ingaan om enigiets uit sy huis te neem nie; en laat die man wat op die land is, nie terugkeer na die dinge wat agter is om sy bokleed te gaan haal nie. Wee die swanger vroue en dié wat ’n baba soog in daardie dae! Hou aan bid dat dit nie in die winter plaasvind nie.”—Markus 13:14-18.

19 Jesus het nie gesê dat dit slegs diegene in Jerusalem was wat moes vlug nie, asof hy bedoel het dat hulle uit die sentrum van Joodse aanbidding moes kom nie; en hy het ook nie ’n verandering van godsdiens in sy waarskuwing genoem nie—om van valse godsdiens na ware godsdiens te vlug nie. Dit was beslis nie nodig om Jesus se dissipels te waarsku om van een godsdiens na ’n ander te vlug nie; hulle het reeds ware Christene geword. En die aanval in 66 G.J. het nie beoefenaars van Judaïsme in Jerusalem en in die hele Judea beweeg om daardie godsdiens te verlaat en die Christelike godsdiens aan te neem nie. Professor Heinrich Graetz sê dat diegene wat die vlugtende Romeine agternagesit het na die stad teruggekeer het: “Die Selote, wat triomfantlike oorlogsliedere gesing het, het na Jerusalem teruggekeer (8ste Oktober), hulle harte gevul met die vreugdevolle hoop van vryheid en onafhanklikheid. . . . Het God hulle dan nie met dieselfde barmhartigheid gehelp as wat Hy hulle voorvaders gehelp het nie? Die harte van Selote het geen vrees vir die toekoms geken nie.”

20. Hoe het die vroeë dissipels op Jesus se waarskuwing gereageer om na die berge te vlug?

20 Hoe het die betreklike klein getal uitverkorenes destyds dan op Jesus se raad gereageer? Deur Judea te verlaat en na die berge oorkant die Jordaan te vlug, het hulle getoon dat hulle geen deel van die Joodse stelsel, in politieke of godsdienstige sin, was nie. Hulle het hulle landerye en huise agtergelaat en nie eers hulle besittings uit hulle huise geneem nie. Omdat hulle op die beskerming en ondersteuning van Jehovah vertrou het, het hulle sy aanbidding voor alle ander dinge gestel wat dalk belangrik gelyk het.—Markus 10:29, 30; Lukas 9:57-62.

21. Wat verwag ons nie wanneer “die walglike ding” aanval nie?

21 Kom ons kyk nou na die groter vervulling. Ons spoor mense al dekades lank aan om valse godsdiens te verlaat en ware aanbidding aan te neem (Openbaring 18:4, 5). Miljoene het dit gedoen. Jesus se profesie dui nie aan dat menigtes mense hulle tot rein aanbidding sal keer nadat die groot verdrukking uitgebreek het nie; daar was beslis nie ’n massabekering van Jode in 66 G.J. nie. En tog sal ware Christene dwingende rede hê om op Jesus se waarskuwing ag te slaan en te vlug.

22. Wat sal moontlik daarby betrokke wees as ons Jesus se raad om na die berge te vlug, wil toepas?

22 Ons kan nie nou al die besonderhede omtrent die groot verdrukking weet nie, maar ons kan tot die logiese gevolgtrekking kom dat die vlug waarvan Jesus gepraat het nie vir ons in ’n geografiese sin sal wees nie. God se volk is alreeds regoor die aarde, feitlik in elke uithoek. Ons kan egter seker wees dat Christene ’n duidelike onderskeid tussen hulle en valse godsdiensorganisasies sal moet handhaaf wanneer dit nodig word om te vlug. Dit is ook betekenisvol dat Jesus gewaarsku het dat ’n mens nie moet teruggaan na jou huis om klere of ander besittings te gaan haal nie (Matteus 24:17, 18). Daar kan dus toetse voorlê wat ons beskouing van materiële dinge op die proef sal stel; is dit die heel belangrikste ding of is die redding wat almal aan God se kant gaan geniet belangriker? Ja, ons vlug sal miskien ontberinge en opofferinge insluit. Ons sal gereed moet wees om te doen wat ook al nodig is, soos ons eerste-eeuse voorgangers wat van Judea na Perea oorkant die Jordaan gevlug het.

23, 24. (a) Waar alleenlik sal ons beskerming vind? (b) Watter uitwerking moet Jesus se waarskuwing oor ‘die walglike ding wat in ’n heilige plek staan’ op ons hê?

23 Ons moet seker wees dat Jehovah en sy bergagtige organisasie altyd ons toevlug bly (2 Samuel 22:2, 3; Psalm 18:3; Daniël 2:35, 44). Dit is waar ons beskerm sal word! Ons sal nie die mensemassa navolg wat na “die grotte” vlug en wegkruip “in die rotse van die berge” nie—menslike organisasies en instellings wat ná die verwoesting van Babilon die Grote moontlik nog ’n baie kort rukkie sal bestaan (Openbaring 6:15; 18:9-11). Omstandighede sal weliswaar dalk moeiliker word—soos dit in 66 G.J. vir swanger vroue sou gewees het wat uit Judea gevlug het of vir enigeen wat in koue, reënerige weer moes reis. Maar ons kan seker wees dat God oorlewing moontlik sal maak. Laat ons selfs nou ons vertroue versterk op Jehovah en sy Seun, wat nou as Koning van die Koninkryk heers.

24 Ons het geen rede om in vrees te lewe vir wat gaan gebeur nie. Jesus wou nie hê dat sy vroeë dissipels bang moes wees nie, en hy wil ook nie hê dat ons nou of in die toekoms in vrees moet verkeer nie. Hy het ons gewaarsku sodat ons ons hart en verstand kan voorberei. Gehoorsame Christene sal per slot van rekening nie gestraf word wanneer valse godsdiens en die res van hierdie goddelose stelsel vernietig word nie. Hulle sal onderskeidingsvermoë aan die dag lê en ag slaan op die waarskuwing oor ‘die walglike ding wat in ’n heilige plek staan’. En hulle sal vanweë hulle onwrikbare geloof vasbeslote optree. Mag ons nooit Jesus se belofte vergeet nie: “Wie tot die einde toe volhard het, hy sal gered word.”—Markus 13:13.

[Voetnote]

a “Die Romeinse vaandels is met godsdienstige verering in die tempels in Rome bewaak; en die eerbied van hierdie volk vir hulle vaandels het met elke militêre oorwinning toegeneem . . . [Vir soldate was dit] miskien die heiligste voorwerp op aarde. Die Romeinse soldaat het by sy vaandel gesweer.”—The Encyclopædia Britannica, 11de Uitgawe.

b Hoewel die vervulling van Jesus se woorde in 66-70 G.J. ons kan help om te verstaan hoe hulle tydens die groot verdrukking vervul sal word, moet ons in gedagte hou dat die twee vervullings nie presies kan ooreenstem nie, want die vervullings vind teen verskillende agtergronde plaas.

c Sien Die Wagtoring van 1 Maart 1976, bladsy 99-102.

Onthou jy?

◻ Hoe het “die walglike ding wat verwoesting veroorsaak” hom in die eerste eeu geopenbaar?

◻ Waarom is dit redelik om te dink dat die hedendaagse “walglike ding” in die toekoms in ’n heilige plek sal staan?

◻ Watter aanval deur ’n “walglike ding” word in Openbaring voorspel?

◻ Hoe sal ons moontlik nog moet “vlug”?

[Prent op bladsy 16]

Babilon die Grote word “die moeder van die hoere” genoem

[Prent op bladsy 17]

Die skarlakenkleurige wilde dier van Openbaring hoofstuk 17 is “die walglike ding” waarna Jesus verwys het

[Prent op bladsy 18]

Die skarlakenkleurige wilde dier sal ’n vernietigende aanval op godsdiens lei

    Afrikaanse publikasies (1975-2025)
    Meld af
    Meld aan
    • Afrikaans
    • Deel
    • Voorkeure
    • Copyright © 2025 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Gebruiksvoorwaardes
    • Privaatheidsbeleid
    • Privaatheidsinstellings
    • JW.ORG
    • Meld aan
    Deel