Maan e nin Zoova i anuannzɛ’n e wɔ e ɲrun titi
“E Min i nyin wo i sufuɛ nanwlɛfuɛ’m be su.”—1 PIƐ. 3:12.
?WAFA SƐ YƐ AMÚN TƐ́ SU Ɔ?
Kɛ Satan wá fá alɛ wlá Zoova i sufuɛ’m be sin’n, ngue yɛ Zoova yó ɔ?
?Ninnge benin wie mun yɛ Zoova kunndɛ kɛ e yo ɔ?
?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e nin Zoova i anuannzɛ’n e wɔ e ɲrun likawlɛ titi ɔ?
1. ?Wan mun yɛ Zoova fa be yoli i nvle nunfuɛ mɔ i dunman’n o be su ɔ? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)
ZOOVA i sufuɛ’m be su i kɛ ɔ nin i fata’n sa. Yɛ i klun jɔ be wun. Laa’n, Zoova fali Izraɛlifuɛ mun yoli i nvle. Sanngɛ, be nin Zoova b’a nantiman klanman. I sɔ’n ti, Zoova fali sran uflɛ mun yoli i nvle. Yɛ ɔ fɛli i dunman’n sieli be su. Sran sɔ mun yɛle Klist i sɔnnzɔnfuɛ mun. Afuɛ 70 nun’n, Rɔmufuɛ’m be wa sacili Zerizalɛmu klɔ’n. Sanngɛ, Zoova i nvle nunfuɛ’m be fiteli nun. (Lik 21:20, 21) Sa kunngba’n wá jú mɛn’n i awieliɛ blɛ nga nun. Yɛle kɛ, ɔ ka kan Satan i mɛn’n wá núnnún mlɔnmlɔn. Sanngɛ, Zoova i nvle nunfuɛ’m bé fíte nun. (2 Tim. 3:1) ?Ngue ti yɛ e kwla kan sɔ ɔ?
2. (a) “?Ɲrɛnnɛn dan’n” i su ndɛ benin yɛ Zezi kannin ɔn? (b) ?Blɛ benin nun yɛ ɲrɛnnɛn dan sɔ’n bó i bo ɔ?
2 Kɛ Zezi kán sa nga bé wá jú mɛn’n i awieliɛ blɛ nun’n be ndɛ’n, ɔ seli kɛ: “Nyrɛnnɛn’n ɔ́ yó dan bɔ kɛ ɔ fin mɛn’n i bo bolɛ’n nun lele ndɛ, i wunsu nian yo-man le yɛ i wunsu su yo-man kun le.” (Mat. 24:3, 21) Kɛ Zoova maan mɛn siefuɛ’m bé wá núnnún “Babilɔni klɔ dan’n,” yɛ ɲrɛnnɛn’n bó i bo ɔ. Babilɔni klɔ dan’n yɛle mɛn wunmuan’n nun Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ timan su’n be kwlaa. (Ngl. 17:3-5, 16) ?I sin’n, sa benin yɛ ɔ́ jú ɔ?
LIKE NG’Ɔ́ FÁ ARMAGEDƆN ALƐ’N BÁ’N
3. ?Kɛ be ko nunnun Babilɔni klɔ dan’n, ngue sa yɛ ɔ́ jú Zoova i sufuɛ’m be su ɔ?
3 Kɛ be ko nunnun Babilɔni klɔ dan’n, Satan wá fá alɛ wlá Zoova i sufuɛ’m be sin. Afin Zoova i sufuɛ’m be o lɛ kɛ nvle m’ɔ leman sin jranfuɛ’n sa. Ɲanmiɛn Ndɛ’n kannin sa sɔ mɔ Satan wá yó’n, i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “‘Magɔg mɛn’n su lɔ, [...] famiɛn ng’ɔ suan Gɔg.’ [...] Wɔ nin ɔ sonja mun nin sran kpanngban nga be o wɔ sin’n, amun nin sran sɔ mun kún. Amún bá be su kɛ aunngban dan wie sa. Amún útu be, kɛ Nyanmiɛn ble wie m’ɔ kata lika’n su sa.” I sɔ mɔ Satan wá yó’n, i bo gúa tɛ mɛ́n i bɔbɔ.—Eze. 38:1, 2, 9-12.
4, 5. ?Kɛ Satan nin i minniɛn’m bé wá fá alɛ wlá Zoova i sufuɛ’m be sin’n, ngue yɛ Zoova yó ɔ?
4 ?Kɛ Satan nin i minniɛn’m bé wá fá alɛ wlá Zoova i sufuɛ’m be sin’n, ngue yɛ Zoova yó ɔ? Zoova su tranman lɛ nianman be. Afin ɔ ti kɛ b’a fa be sa b’a wɔ i ɲin su sa. (An kanngan Zakari 2:12 nun.) I sɔ’n ti, ɔ́ wá dé i sufuɛ mun. Kpɛkun, ɔ́ núnnún Satan i mɛn’n “Anannganman Nyanmiɛn b’ɔ kwla like kwlaa yo’n i cɛn dan’n nun.” Cɛn sɔ’n yɛ be flɛ i Armagedɔn’n niɔn.—Ngl. 16:14, 16.
5 Zoova nuan ijɔfuɛ Zeremi kannin Armagedɔn alɛ’n i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “‘Anannganman’n nin nvle-nvlefuɛ’m be su di ndɛ. Ɔ nin sran’m be kwlaa be su di ndɛ. Ɔ fa sran tɛtɛ mun man alɛ’n maan ɔ di be.’ Anannganman’n yɛ ɔ kan sɔ-ɔ. Anannganman b’ɔ sie mɛn wunmuan’n waan yoo: ‘Nyrɛnnɛn’n tɔ nvle kun su, kpɛkuun ɔ sa nvle uflɛ. Aunngban dan kpa kun fin asiɛ’n i tiwa lɔ ɔ su wa tu ba. Sran nga Anannganman maan bé wú cɛn sɔ’n nun’n, bé gúa lɛ sa. Kɛ ɔ fɛ i asiɛ’n i bue kun m’ɔ́ fá jú i bue uflɛ su’n, be su yo-man be sɛ. Be su sie-man be. Bé kplɔ́ asiɛ’n su.’” (Zer. 25:31-33) Armagedɔn alɛ’n nun’n, Satan i mɛn’n núnnún mlɔnmlɔn. Sanngɛ, Zoova i nvle nunfuɛ’m bé fíte nun. Be ngunmin yɛ bé ká lɛ ɔ.
LIKE NGA TI YƐ ANDƐ ZOOVA I SUFUƐ’M BE SU SƆN’N
6, 7. (a) ?Nin yɛ ‘sran kpanngban kpa’n,’ be fin ɔn? (b) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zoova i sufuɛ’m be su sɔn kpa ɔ?
6 Like nga ti yɛ Zoova i sufuɛ’m be su sɔn’n yɛle kɛ Zoova klun jɔ be wun. Ɲanmiɛn Ndɛ’n waan: “E Min i nyin wo i sufuɛ nanwlɛfuɛ’m be su. Yɛ i su o yalɛ nga be koko kle i’n su.” (1 Piɛ. 3:12) I sufuɛ nanwlɛfuɛ sɔ’m be ti “sran kpanngban kpa,” yɛ bé fín “afɛ dan’n nun” fíte. (Ngl. 7:9, 14) Maan ɔ yo e kɛ sran sɔ mɔ bé fín “afɛ dan’n nun” fíte’n, e o be nun wie sa. Wafa ng’ɔ́ wá yó e fɛ’n, maan e bu i akunndan e nian.
7 Sran kpanngban sɔ’m be fin nvlenvle’n kwlaa nun. Be tili jasin fɛ’n yɛ be bali Zoova sulɛ ɔ. Zezi seli kɛ: “Bé wá kán Nyanmiɛn sielɛ’n i jasin fɛ nga mɛn wunmuan’n nun naan sran’n kwlaa be ti Nyanmiɛn ndɛ’n. I sin yɛ mɛn i awieliɛ’n ɔ́ jú-ɔ.” (Mat. 24:14) Mɛn’n i awieliɛ blɛ nga nun’n, jasin fɛ bolɛ’n yɛ ɔ ti Zoova i nvle nunfuɛ’m be junman cinnjin kpafuɛ’n niɔn. Ɔ maan, sran akpinngbin kpanngban be su Ɲanmiɛn be “akunndan’n nun nanwlɛ nun.” (Zan 4:23, 24) Afin amun nian. Kɛ ɔ fɛ i afuɛ 2003 nun lele m’ɔ́ fá jú afuɛ 2012 nun’n, sran 2.707.000 tra su be fali be wun mannin Ɲanmiɛn yɛ be yoli be batɛmu. Kɛ é sé yɛ’n, asiɛ wunmuan’n su Zoova i Lalofuɛ’m be tra 7.900.000. Asa ekun’n, sran akpinngbin tra su be ba e Wla kpɛnlɛ cɛn’n i aɲia’n i bo afuɛ kwlakwla. I sɔ’n finman e bɔbɔ. Sanngɛ, “Nyanmiɛn yɛ maan ɔ yoli kpa-a.” (1 Kor. 3:5-7) I sɔ’n kle weiin kɛ afuɛ nga bé bá lɛ nun’n, sran’m bé wá úka Zoova i sufuɛ’m be su ekun kpa.
8. ?Ngue ti yɛ andɛ Zoova i nvle nunfuɛ’m be trɛ ndɛndɛ ɔ?
8 Zoova fɛli i nvle nunfuɛ mun naan be yo i Lalofuɛ. Zoova bɔbɔ o be sin. I sɔ’n ti yɛ be trɛ ndɛndɛ’n niɔn. (An kanngan Ezai 43:10-12 nun.) Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Ezai kɛnnin i sɔ liɛ’n i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “Be nun kaan’n i osu nunfuɛ’m bé trɛ́ lele bé jú sran akpi, be nun kaan kpa’n, i osu’n ɔ kaci nvle dan kpa kun. Sɛ sa sɔ’m be blɛ’n ju’n, m bɔbɔ min Anannganman’n, ń kán min wun ń yó be.” (Eza. 60:22) Blɛ wie nun’n, “Izraɛlfuɛ nga be ti i liɛ sakpa’n” mɔ be yɛle be nga Ɲanmiɛn kpali be sieli be ngunmin’n be nuan ti “kaan” sa. Sanngɛ kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, Zoova yrali jasin fɛ mɔ be bo’n su. Ɔ maan, be wa sɔnnin kpa. (Gal. 6:16) Kɛ afuɛ’m bé sín’n, nn Zoova yrá be su ekun. Yɛle kɛ, sran kpanngban kpa mɔ be lafi su kɛ bé trán asiɛ’n su wa’n, be uka be su titi.
LIKE NGA ZOOVA KUNNDƐ KƐ E YO’N
9. ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan e liɛ w’a yo ye ɔ?
9 I be nga Ɲanmiɛn kpali be sieli be ngunmin mun o, i be nga be lafi su kɛ bé trán asiɛ’n su wa’n mun o, Zoova waan ɔ́ yó be kwlaa be ye. Sanngɛ kɛ ɔ ko yo naan w’a yo sɔ’n, ɔ fata kɛ e nanti i mmla’m be su. (Eza. 48:17, 18) I wie yɛle Mmla ng’ɔ mannin Izraɛlifuɛ mun Moizi blɛ su’n. Ɔ mannin be bian nin bla nna’n i su mmla, aata dilɛ’n i su mmla, nin ba’m be talɛ’n i su mmla. Wafa ng’ɔ fata kɛ sran kun nin i wiengu be tran’n, ɔ mɛnnin i su mmla, ɔ nin sa wie mun ekun be su mmla. (Tul. 20:14; Sau. 19:18, 35-37; Mml. 6:6-9) Kɛ Izraɛlifuɛ’m be nanti mmla sɔ’m be su’n, be liɛ yo ye. Andɛ kusu’n, e kpa yolɛ ti yɛ Ɲanmiɛn fɛ i mmla mun man e ɔ. Yɛ be su falɛ’n yoman ya. (An kanngan 1 Zan 5:3 nun.) Kɛ e fa be su’n, e liɛ yo ye. Kpɛkun, e “lafi Nyanmiɛn su kpa” ekun.—Tit 1:13.
10. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e fa blɛ e suan Ɲanmiɛn Ndɛ’n i nun like naan e fa cɛn kun e su Ɲanmiɛn awlo lɔ ɔ?
10 Zoova i sufuɛ nga be o asiɛ’n su wa’n, be yo kpa titi i sulɛ’n nun. I wie yɛle kɛ, e wun Ɲanmiɛn Ndɛ’n m’ɔ ti nanwlɛ’n i wlɛ kpa titi tra laa’n. I sɔ’n boman e nuan. Afin Ɲanmiɛn bɔbɔ seli kɛ: “Kɛ wia’n tu i bo b’ɔ́ kɔ́’n, wuun i kpajalɛ’n úka su lele wia fa jran, sran kpa’n kusu kɛ i nzuɛn’n ti weiin sɔ-ɔ.” (Nya. 4:18) I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ e tinuntinun e usa e wun kɛ: “?Wafa nga be yiyili Ɲanmiɛn Ndɛ’n i nun wafa uflɛ’n, n wun i wlɛ kpa? ?N kanngan Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun cɛn kwlaa? ?N kanngan fluwa nga be fite uflɛuflɛ’m be kwlaa be nun? N fa cɛn kun n su Ɲanmiɛn awlo lɔ le mɔcuɛ kwlaa?’ E kwlakwla e si kɛ ninnge sɔ’m be yolɛ’n timan kekle. Kɛ ɔ yo naan e fa blɛ e yo be’n, yɛ ɔ ti kekle ɔ. Sanngɛ, ɔ ti cinnjin kpa kɛ e suan Ɲanmiɛn Ndɛ’n i nun like titi naan e si i. Kpɛkun, e fa su naan e yo kpa Ɲanmiɛn sulɛ’n nun tra laa’n. Dɔ nga su mɔ ɲrɛnnɛn dan’n su mantan koko kpa’n, ɔ fata kɛ e yo i sɔ kpa tra laa’n.
11. ?Ngue ti yɛ Zoova i nvle nunfuɛ’m be yo aɲia kanngan nin aɲia dandan mun ɔn?
11 Zoova i anuannzɛ’n kpɛn e wla titi kɛ e fa afɔtuɛ kun mɔ Pɔlu mannin’n su. Pɔlu seli kɛ: “Maan e bu e wiengu’m be akunndan e wla be fanngan naan be klo be wun yɛ be yo sran ye. Nán maan e yaci yialɛ’n kɛ sran wie’m be yo’n sa. Sanngɛ maan e yia e tu e wun fɔ. Siɛn’n bɔ an wun kɛ e Min’n i cɛn’n su mantan’n, an yo i sɔ tra su.” (Ebr. 10:24, 25) Laa Izraɛlifuɛ’m be yia afuɛ kwlaa, ɔ nin cɛn wie’m be nun be su Zoova. Kpɛkun, be suan Ɲanmiɛn Ndɛ’n i nun like. Be aɲia sɔ’m be man be aklunjuɛ. I wie yɛle Neemi blɛ su kpata’m be bo tranlɛ cɛn mɔ be dili’n. (Tul. 23:15, 16; Nee. 8:9-18) Andɛ kusu’n, e yo aɲia kanngan nin aɲia dandan mun. Kɛ i blɛ ju’n, maan e kwlakwla e mian e ɲin e tran be bo. I liɛ’n, e nin Zoova e afiɛn mántan kpa. Kpɛkun, é sú i aklunjuɛ su.—Tit 2:2.
12. ?Wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e bu Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n, i bolɛ’n niɔn?
12 E mɔ e ti Zoova i nvle nunfuɛ’n, kɛ e bo “Nyanmiɛn i jasin fɛ’n,” ɔ yo e fɛ dan. (Rɔm. 15:16) Afin e nin Ɲanmiɛn mɔ i “nzuɛn’n nin klɔ sran liɛ’n ti-man kun’n,” yɛ e “di junman’n nin-ɔn.” (1 Kor. 3:9; 1 Piɛ. 1:15) Kɛ e bo jasin fɛ’n, be bo Zoova i dunman fɛ. Ɔ maan, “Nyanmiɛn [...] i jasin fɛ’n” i bolɛ’n ti e cenjele like dan.—1 Tim. 1:11.
13. ?Sɛ e waan e liɛ yo ye’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo ɔ?
13 Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ e trɛn i nvle nunfuɛ’m be afiɛn, yɛ e fa e wun mɛntɛn i naan e liɛ w’a yo ye. Moizi blɛ su’n, like kunngba’n yɛ ɔ seli Izraɛlifuɛ mun kɛ be yo ɔ. Ɔ seli be kɛ: “Ndɛ nga n wa kan kle amun ndɛkɛn yɛ’n, nguan’n nin wie’n yɛ m’án fá síe amun nyrun lɛ-ɔ. Muae nin sa yalɛ’n yɛ m’án fá síe amun nyrun lɛ-ɔ. N bua-man ato. N kan nyanmiɛn nin asiɛ’n. Amun nin amun osu nunfuɛ mun, amun fa nguan’n naan amun tran nguan nun. Amun klo Anannganman amun Nyanmiɛn’n, amun fɛ i nuan ndɛ’n su, amun fa amun wun mɛntɛn i. I liɛ’n, amún kwlá trán mɛn ng’ɔ tali amun nannan Abraamu, nin Izaaki, nin Zakɔbu be nda kɛ ɔ́ fá mán be’n i nun, yɛ amún cɛ́.” (Mml. 30:19, 20) E kunndɛ kɛ é ɲán nguan. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ e yo Zoova klun sa’n, e klo i, e fɛ i nuan ndɛ’n su, yɛ e fa e wun mɛntɛn i kpa.
14. ?Ngue yɛ aniaan kun wunnin i wlɛ kɛ ɔ fata kɛ ɔ yo ɔ?
14 Be flɛ aniaan bian kun kɛ Praisi Ug. Ɔ sili ndɛ nanwlɛ’n naan afuɛ 1914 w’a ju. Ɔ trannin Zoova i anuannzɛ’n nun suli Zoova lele ɔ fa yoli kpɛnngbɛn. Ɔ seli kɛ like cinnjin kpa ng’ɔ wunnin i wlɛ’n yɛle kɛ, ɔ fataman kɛ ɔ lafi i akunndan liɛ’n su. Sanngɛ, ɔ fata kɛ ɔ ka Zoova i anuannzɛ’n nun naan ɔ nin Zoova be afiɛn mantan kpa. I sɔ’n ukɛli naan w’a kwla jran sa’m be ɲrun kekle. I waan like cinnjin kpa ng’ɔ fata kɛ e yo naan Zoova i klun w’a jɔ e wun’n, yɛle kɛ maan e nanti atin ng’ɔ kle e’n su.
MAAN E SU ZOOVA E WƆ E ƝRUN TITI
15. ?Sɛ anuannzɛ’n yiyi Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun wafa uflɛ’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo ɔ? An fa sa kun yiyi nun.
15 Sɛ e waan Zoova klun jɔ e wun’n, ɔ fata kɛ e nanti ajalɛ nga i anuannzɛ’n fa’n su. I wie yɛle kɛ, sɛ ɔ wun Ɲanmiɛn Ndɛ’n i wlɛ wafa uflɛ naan ɔ yiyi nun kle e’n, maan e nanti su. Kɛ Zezi wuli’n, Zuifu nga be kacili Klistfuɛ’n be nun kpanngban b’a kunndɛman kɛ bé yáci Moizi mmla’n i su dilɛ. (Yol. 21:17-20) I sɔ’n ti, Pɔlu klɛli be fluwa. Ɔ kleli be kɛ Ɲanmiɛn sɔman tɛ nga be “klɛli mmla’n nun kɛ be fa mɛn i’n,” i nun kun. Afin ‘Jésus- Krist yoli Nyanmiɛn klun sa’n, ɔ fɛ i wun mɛnnin i kpɛ kunngba.’ (Ebr. 10:5-10) Zuifu’m be nun kpanngban be sɔli Pɔlu i afɔtuɛ’n nun klanman, be kacili be ayeliɛ’n yɛ be yoli kpa Ɲanmiɛn i sulɛ’n nun trali laa’n. Maan e nian Zuifu sɔ’m be ayeliɛ’n su. Yɛle kɛ, maan e suan Ɲanmiɛn Ndɛ’n nin fluwa nga anuannzɛ’n yi be’n, be nun like kpa. Kpɛkun, sɛ ɔ yiyi Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun wafa uflɛ’n, maan e kan e wun ase e nanti su.
16. (a) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ mɛn uflɛ’n i nun tranlɛ yó fɛ́ ɔ? (b) ?Ngue yɛ ɔ ɲin o i sin mɛn uflɛ’n nun lɔ ɔ?
16 Sran kwlaa nga be o Zoova i anuannzɛ’n nun mɔ be nin i nanti klanman’n, Zoova yrá be su. Klistfuɛ ng’ɔ kpali be sieli be ngunmin’n, be nin Klist bé dí famiɛn ɲanmiɛn su lɔ. (Rɔm. 8:16, 17) ?Yɛ be nga be lafi su kɛ bé trán asiɛ m’ɔ́ wá káci mɛn klanman’n i su’n nin? Be kusu bé wá dí aklunjuɛ dan. E kwlaa mɔ e ti Zoova i nvle nunfuɛ’n, kɛ é kán ninnge nga Ɲanmiɛn wá yó be mɛn uflɛ nun lɔ’n be ndɛ’n, ɔ yo e fɛ. (2 Piɛ. 3:13) Jue Mun 37:11 se kɛ: “Yalɛfuɛ mun [yɛle kɛ wun ase kanfuɛ mun] yɛ mɛn’n ɔ́ wá yó be liɛ ɔ. Be wun jɔ́ be kpa fɔuun!” Sran’m bé ‘kplán sua’n, bé trán be nun, sɛ be ta vinyi’n, bé dí i su mma.’ (Eza. 65:21, 22) Sran fi su yoman ɲrɛnnɛnfuɛ, nin yalɛfuɛ. Yɛ be su mianmianman sran fi kun. (Jue. 72:13-16) Babilɔni klɔ dan’n su tranman lɛ kun naan w’a saci sran’m be ti nun. (Ngl. 18:8, 21) Be nga be wuli’n bé cɛ́n, yɛ bé ɲán anannganman nguan. (Eza. 25:8; Yol. 24:15) I sɔ’n ti’n, maan e fa e wun mantan Zoova kpa. Maan e tran i nvle nunfuɛ’m be afiɛn, yɛ e yo kpa e wɔ e ɲrun Zoova i sulɛ’n nun titi. I liɛ’n, Zoova yrá e su wie.
17. ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo ɔ?
17 Ɔ ka kan Satan i mɛn’n wíe. Sɛ e waan é fíte nun’n, ɔ fata kɛ e lafi Zoova su kpa yɛ e trɛn i anuannzɛ’n nun titi. Akunndan nga jue tofuɛ Davidi buli’n, maan e bu wie. Ɔ seli kɛ: “Like nga n srɛ i Anannganman sa nun’n, ɔ ti kunngba cɛ. Yɛ kusu ɔ lo min kpa. Like sɔ’n yɛlɛ kɛ n klo kɛ ń trɛ́n i sua’n nun cɛn kwlaa lele min nguan’n i awieliɛ, naan ń kánnvu i bɔbɔ Anannganman, afin ɔ yo nyɛnmɛn, yɛ ń fá min wun ḿ mɛ́ntɛn i.” (Jue. 27:4) Maan e tinuntinun e fa e wun mantan Zoova kpa, yɛ maan e nin i anuannzɛ’n e wɔ e ɲrun likawlɛ titi.