E se Yaga Tiko ga na “Veiyalayalati Makawa”?
A TABAKI ena 1786 na ivola e vakatokai na Traité d’anatomie et de physiologie (Na iVakamacala ni Veika Bula), a vola e dua na turaga ni Varanise e vuniwai. E tukuni ni dodonu duadua na veika e volai kina ni vakatauvatani kei na ivola tale e so era tabaki vata. Na kena kunekunei dredre tale ga e vakavuna me lai toka sara kina e cake na kena isau, kena ivakaraitaki e dua vei ira na ilavelave se bau vo tiko e se qai volitaki wale toka ga oqo ena sivia na 27,000 na dola! Ia, nikua sa sega ni nuitaki na vuniwai ni veisele e se vakayagataka tiko ga na vakadidike vakavuniwai ni ivola makawa oqori. De a vakasakiti se vakatubuqoroqoro na lewe ni ivola ena gauna oya, ia ena gauna oqo sa sega ni yaga vua e dua e tauvimate.
Vaka tale ga oqori na nodra rai e levu me baleta na Veiyalayalati Makawa. Era vakadinata na yaga ni kedra ivolatukutuku makawa na Isireli e tu kina, ra dau qoroya tale ga na kena serekali totoka. Sega ga nira vakabauta ni ka vakayalomatua me muri na veidusimaki ni ivola a volai ena 2,400 na yabaki sa oti. Na kilaka vakasaenisi, vakabisinisi, kei na kena e vauca na vuvale ena gauna oqo, e duidui sara vakalevu mai na gauna a se qai volai kina na iVolatabu. Ena nona ivola The Bible Jesus Read, a vola kina o Philip Yancey e dua a edita tu ni Christianity Today: “E sega ni matata se vakaibalebale e levu na ka e volai ena Veiyalayalati Makawa, ia na tikina e bau matata se vakaibalebale e sega ni taleitaki mai vei ira na tamata ena gauna oqo. Oqori e dua vei ira na vuna e sega ni dau wiliki kina vakalevu na iwasewase e kovuta na tolu na ikava ni iVolatabu, oya na Veiyalayalati Makawa.” Ia, e sega ni kurabuitaki oqo.
Bera mada ga ni 50 na yabaki nona mate na yapositolo o Joni ena rauta na 100 S.K., a tukuna raraba o Marcion e dua na cauravou vutuniyau mera kua ni ciqoma na lotu Vakarisito na Veiyalayalati Makawa. O Robin Lane Fox na daunitukutuku makawa ni Igiladi e tukuna ni a kauta cake tale ga mai o Marcion ni “‘Kalou’ e cavuti ena Veiyalayalati Makawa e dau ‘tovaki ira na tamata ca sara,’ o ira na daubasulawa kei ira na batikadi se dauvakacaca vakataki Tui Tevita e Isireli. Ia, o Karisito a qai vakamatatataka e dua na ka e vou vei ira, oya ni tiko e dua na Kalou e cecere cake.” E vola o Fox ni “veivakamuai voli na ivakavuvuli vaka Marcion ena loma ni dua na gauna balavu ena ikava ni senitiuri, ra qai coriti kina e levu vakauasivi vei ira na vosa vakaSiria.” Nikua era se vakabauta tiko ga e so na ivakavuvuli oqori. Sa rauta me vola o Philip Yancey ena 1,600 na yabaki e tarava, ni “sa seavu sara tiko yani vakatotolo na nodra kilaka na lotu Vakarisito me baleta na Veiyalayalati Makawa, ia sa qai yali sara vakadua ena ivakarau ni bula vou sa da donuya tu oqo.”
Sa sosomitaki beka na Veiyalayalati Makawa? E rau semati vakacava na malanivosa e rua oqo, “Jiova ni lewe vuqa” ena Veiyalayalati Makawa kei na “Kalou ni loloma kei na vakacegu” ena Veiyalayalati Vou? (Aisea 13:13; 2 Korinica 13:11) E yaga beka vei iko nikua na Veiyalayalati Makawa?