ცხოვრების პირობების გაუმჯობესების ხუთი საშუალება
„გამოიღვიძეთ!“-ის კორესპონდენტისგან ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკიდან
ინფლაცია, ავადმყოფობა, ცუდი კვება, სიღარიბე — ეს პრობლემები ფართოდაა გავრცელებული განვითარებად ქვეყნებში. უახლოეს მომავალში კი, ადამიანური თვალსაზრისიდან გამომდინარე მაინც, მისი გადაჭრის არავითარი პერსპექტივა არ ჩანს. თუ განვითარებად ქვეყანაში ცხოვრობთ, არის თქვენთან რაიმე საშუალება, რითაც შეძლებდით ცხოვრების პირობების გაუმჯობესებას? დიახ, არის! მოგვყავს ხუთი რჩევა, რომელიც შეიძლება დაგეხმაროთ და თქვენთვის სასარგებლო აღმოჩნდეს.
პირველი: მიწის დამუშავება
„თავისი მიწის მუშაკი პურით დანაყრდება“, — ამბობს ბიბლია იგავნის 28:19-ში. მართლაც, შეიძლება გაგაოცოთ იმის დანახვამ, თუ რამდენი რამის მოცემა შეუძლია პატარა მიწის ნაკვეთს. თავის წიგნში „ბოსტანი ტროპიკებში“ ჰენკ ვაიენბერხი აღნიშნავს, რომ 50-დან 100-მდე კვადრატული მეტრის მიწის ნაკვეთიდან შეიძლება იმდენი ბოსტნეულის მიღება, რაც ექვსი სულისგან შემდგარ ოჯახს გამოკვებავდა.
რატომ უნდა დახარჯოთ ფული იმაზე, რის მოყვანაც თვითონ შეგიძლიათ? ნიადაგისა და კლიმატის მიხედვით, იქვე, თქვენს სახლთან, შეიძლება შემდეგი ბოსტნეულის მოყვანა: ბამი, წიწაკა, ისპანახი, ოხრახუში, პრასი, მწვანე ხახვი, მანიჰოტი, გოგრა, ბატატი, შაქრის ლერწამი, პამიდორი, კიტრი და სიმინდი. სულ მცირე, ასეთ ბოსტანს შეუძლია შეავსოს თქვენი ოჯახის რაციონი და შეიძლება პროდუქტი გასაყიდადაც მოგრჩეთ.
თუ დიდი მიწის ნაკვეთი გაქვთ, შეიძლება სხვადასხვა ხეხილის დარგვაზეც იფიქროთ. ზოგჯერ მარტო ერთ ხეს იმაზე მეტი ხილის მოცემა შეუძლია, რის ჭამასაც თქვენი ოჯახი შეძლებს. ნიადაგის გაპოხიერების, ანუ მკვდარი ორგანული ნარჩენების სასუქად გამოყენების, შესწავლაც დაგეხმარებათ პროდუქტიულობის გაზრდაში. ხეებს ხილისა და ოჯახისთვის შემოსავლის შემოტანის გარდა, კიდევ სხვა სარგებლობაც მოაქვს. ხეები იძლევა ჩრდილსა და სუფთა ჰაერს, აგრეთვე ისინი გარემოს უფრო ლამაზსა და სასიამოვნოს ხდის.
მაგრამ რა უნდა ქნათ, თუ მებაღეობაში ვერ ერკვევით? გყავთ ისეთი მეგობარი, მეზობელი ან ნაცნობი, ვინც იცის ეს საქმე? თუ გყავთ, რატომ არ უნდა მიგემართათ დახმარების ან რჩევისთვის? აგრეთვე შეიძლება გეყიდათ ან გეთხოვათ წიგნები მებაღეობის შესახებ (იხილეთ ჟურნალის „გამოიღვიძეთ!“ 1974 წლის 22 მაისის ნომერში სტატია „რატომ არ მოგვეშენებინა ბოსტანი?“ [ინგლ.]).
მეორე: დიდი ოდენობით ყიდვა
მცირე ოდენობით ყიდულობთ ისეთ ძირითად პროდუქტებს, როგორიცაა ფქვილი, ბრინჯი და ზეთი? ასე მოქმედებით შეიძლება თქვენი შემოსავლის მნიშვნელოვანი ნაწილი ფუჭად დახარჯოთ. ნაცვლად ამისა, თუკი შესაძლებელია, ეცადეთ, ორმა, სამმა ან მეტმა ოჯახმა ერთად იყიდოთ დიდი ოდენობით ეს პროდუქტები. ზოგი ხილისა და ბოსტნეულის იმ თვეებში დიდი ოდენობით ყიდვითაც, როდესაც ის უფრო იაფია, შეგიძლიათ თანხის დაზოგვა. ზოგჯერ შეიძლება პროდუქტების ბითუმად ყიდვაც მოახერხოთ.
მესამე: საკვების შენახვის სწავლა
დიდი ოდენობით ყიდვისას წამოიჭრება კითხვა, თუ როგორ იქნეს შენახული მალფუჭებადი პროდუქტები. ერთ-ერთი პოპულარული და პრაქტიკული მეთოდია პროდუქტების გაშრობა. მრავალი აფრიკელი ქალი საზრდოდ ხილს, ბამს, ლობიოს, ყაბაყს, გოგრის თესლებსა და ბალახებს ახმობს. გაშრობისთვის საჭირო არ არის რაიმე განსაკუთრებული მოწყობილობები. შეიძლება პროდუქტების დალაგება რაიმე სუფთა ზედაპირზე ან მათი ჩამოკიდება, ხოლო მწერების მოსაგერიებლად კარგი იქნებოდა მათი თხელი ნაჭრით დაფარვა. დანარჩენზე ჰაერი და მზე იზრუნებენ (იხილეთ 1975 წლის 8 აგვისტოს ჟურნალში „გამოიღვიძეთ!“ სტატია „შეგიძლიათ მცირედზეც გადაიაროთ?“ [ინგლ.]).
მეოთხე: ეცადეთ მოაშენოთ ფრინველები და წვრილფეხა საქონელი
შეგიძლიათ გაზარდოთ წიწილები, თხები, მტრედები ან სხვა ფრინველები და ცხოველები? მრავალ ადგილებში ხორცი ფუფუნება გახდა. მაგრამ სხვებისგან მცირე დახმარების მიღებით შეგიძლიათ ისწავლოთ, თუ როგორ მოაშენოთ ზოგიერთი მათგანი. გიყვართ თევზი? შეგიძლიათ ისწავლოთ, თუ როგორ მოაშენოთ ისინი პატარა ხელოვნურ ტბაში. ხორცი, კვერცხი და თევზი შეიცავს რკინას, კალციუმს, ვიტამინებს, მინერალურ მარილებსა და ცილებს, რაც აუცილებელია თქვენი ოჯახის ჯანმრთელობისთვის.
მეხუთე: სათანადო სისუფთავის დაცვა
თქვენი ოჯახის ჯანმრთელობისთვის მნიშვნელოვან როლს ასრულებს სისუფთავეც. სიბინძურე იზიდავს ვირთხებს, ბუზებსა და ტარაკნებს, რომლებიც სხვადასხვა დაავადებებს იწვევენ. სათანადო სისუფთავის დაცვას დრო და ძალისხმევა სჭირდება. მაგრამ უფრო ადვილია დაიცვა სისუფთავე, ვიდრე ფული იხადო წამლებსა და სამედიცინო მომსახურებაში. სხვადასხვა პიროვნებებისა და სხვადასხვა ქვეყნების სისუფთავის ნორმები გარკვეულწილად განსხვავდება ერთმანეთისგან. მაგრამ არსებობს გარკვეული ზოგადი პრინციპები, რომლებიც ყველგან გამოდგება.
ავიღოთ მაგალითად საპირფარეშოები. სოფლებში ხშირად ისინი ბინძური და დანჯღრეულია და უმეტესწილად ისინია დაავადებების კერა. ჯანმრთელობის დაცვის ადგილობრივმა მუშაკებმა შეიძლება მოგცენ რჩევები, მცირე დანახარჯებით თუ როგორ ააგოთ ისეთი საპირფარეშოები, რომლებიც შეესაბამება ჰიგიენის ნორმებს.
რა შეიძლება ითქვას თვით სახლის შესახებ? არის ის სუფთა და კოხტა? ტრიალებს იქ სისუფთავის სურნელი? რა შეიძლება ითქვას სამზარეულოზე? არის ის დალაგებული და სუფთა? საკვები რომ ჯანსაღი იყოს, ის სუფთა უნდა იყოს და სათანადოდ მომზადებული. დაბინძურებულ წყალში უხვად არის მიკრობები და პარაზიტები. ამიტომ გამოყენებამდე წყალი გაფილტრეთ ან აადუღეთ. ჭურჭელი ადუღებული წყლით გარეცხეთ და საკვებს დაუბანელი ხელებით ნუ შეეხებით. წყალი მუდამ სუფთა, დახურულ ჭურჭელში გქონდეთ.
თუ გსურთ დაიცვათ სანიტარული ნორმები, სამზარეულოში არ არის ძაღლების, კატების, წიწილებისა და თხების ადგილი. არც ვირთაგვები და თაგვები უნდა დარბოდნენ ჭურჭლებსა და ქვაბებზე და არ უნდა აბინძურებდნენ საკვებს. ეს პრობლემა შეიძლება ერთი პატარა ხაფანგით გადაიჭრას (იხილეთ 1988 წლის 22 სექტემბრის ჟურნალში „გამოიღვიძეთ!“ სტატია „სისუფთავის პრობლემის გადაჭრა“ [ინგლ.]).
საბოლოოდ მხოლოდ ღვთის სამეფო გადაჭრის კაცობრიობის ყველა პრობლემას (მათე 6:9, 10). მანამდე კი ეს მარტივი რჩევები დაგეხმარებათ, გაიუმჯობესოთ ცხოვრების პირობები.
[სურათები 26 გვერდზე]
მოაშენეთ ბაღი.
[სურათები 27 გვერდზე]
იყიდეთ დიდი ოდენობით.
[სურათები 27 გვერდზე]
ისწავლეთ საკვების შენახვა.
[სურათები 28 გვერდზე]
ეცადეთ მოაშენოთ ფრინველები და წვრილფეხა საქონელი.
[სურათები 28 გვერდზე]
დაიცავით სათანადო სისუფთავე.