გაკვეთილი 12
დაარწმუნე მსმენელი, დააფიქრე ისინი
1, 2. რა არის დამაჯერებელი არგუმენტაცია?
1 როცა რამეს ამბობ, მოელი, რომ მოგისმენენ, მაგრამ ყველაფერი ამით არ ამოიწურება. შენ აგრეთვე გსურს, რომ მსმენელი დაეთანხმოს გადმოცემულ მტკიცებებს და მათ შესაბამისად იმოქმედოს. ეს ასე იქნება, თუ ისინი დარწმუნდებიან მტკიცების ჭეშმარიტებაში და თუ სწორად განწყობილი გულები ექნებათ. დაარწმუნო ვინმე ნიშნავს, საკმარისი მტკიცებები მოუყვანო, დააჯერო. მაგრამ ზოგჯერ მხოლოდ მტკიცებები არ კმარა. მათ მხარდასაჭერად, ჩვეულებრივ, არგუმენტებია საჭირო. ამიტომ არგუმენტების საშუალებით დარწმუნებაში შედის სამი ძირითადი ფაქტორი: პირველი, თვითონ მტკიცებები; მეორე, მტკიცებების გადმოცემის თანამიმდევრობა ანუ წესრიგი; მესამე, მათ გადმოსაცემად გამოყენებული მანერა და მეთოდები. ამ განხილვაში, რომელიც რჩევების ბლანკზე შეესაბამება „დამაჯერებელ არგუმენტაციას“, ყურადღება მიექცევა, თუ რას ამბობ, რა მტკიცებები მოგყავს, და არა იმას, თუ როგორ ამბობ.
2 დამაჯერებელი არგუმენტაცია დამოკიდებულია გონივრულ, საფუძვლიან დასაბუთებაზე და რჩევების მიმცემი სწორედ ამის მიხედვით შეაფასებს. შენი მტკიცებები დამაჯერებელი უნდა იყოს მაშინაც კი, როცა უშუალოდ დაწერილიდან იკითხება. თუ შენი მოხსენების დამაჯერებლობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ როგორ წარმოთქვამ მას, და არა იმაზე, თუ რა ფაქტები გამოიყენე აზრის გადმოსაცემად, მაშინ საჭიროა ამ პუნქტზე შემდგომი მუშაობა, რათა შენი არგუმენტაცია ნამდვილად დამაჯერებელი და ფაქტებზე დაფუძნებული იყოს.
3–6. აღნიშნე, რატომ უნდა იყოს საფუძველი ჩაყრილი.
3 საფუძველი ჩაყრილია. არგუმენტების წარდგენამდე აუცილებელია კარგი საფუძვლის ჩაყრა. შენ ცხადი უნდა გახადო განსახილველი საკითხი. სასარგებლოა, მოსაუბრესთან გამონახო საერთო ენა და ყურადღება გაამახვილო იმ მნიშვნელოვან საკითხებზე, რომლებზეც ერთი აზრი გაქვთ.
4 ზოგჯერ აუცილებელია ტერმინების ნათლად განსაზღვრა. საჭიროა ყოველივე ზედმეტის მოშორება. ნაჩქარევად ნუ ჩაყრი საფუძველს. გაამაგრე, მაგრამ მთლიან შენობად ნუ აქცევ. რომელიმე მტკიცების უკუგდებისას გააანალიზე ამ მტკიცების მხარდამჭერი სხვადასხვა აზრები, რათა იპოვო მათი სუსტი ადგილები და საკუთარ თავს დაეხმარო არგუმენტაციის მიმართულების დადგენასა და იმაში, თუ როგორ მიხვიდე საქმის არსამდე.
5 მოხსენების მომზადებისას ეცადე, წინასწარ განჭვრიტო, თუ რამდენადაა ცნობილი აუდიტორიისთვის მოცემული საკითხი. ეს დიდად განსაზღვრავს იმას, თუ რა საფუძვლის ჩაყრაა საჭირო რაღაცის მტკიცების დაწყებამდე.
6 ტაქტი და ქრისტიანული მანერები გიკარნახებს თავაზიან და ყურადღებიან მიდგომას, თუმცა აქ ამ პუნქტზე არ ვმუშაობთ. ყოველთვის სრულად გამოიყენე ქრისტიანული პრინციპების ცოდნა და გაუხსენი მსმენელს გული და გონება.
7–13. ახსენი შემდეგი პუნქტის მნიშვნელობა: „მოყვანილია დამაჯერებელი მტკიცება“.
7 მოყვანილია დამაჯერებელი მტკიცება. საკითხი არ „მტკიცდება“ მხოლოდ იმით, რომ შენ, როგორც მომხსენებელს, გჯერა ის ან ამტკიცებ, რომ ეს ასეა. გახსოვდეს: მსმენელს სრული უფლება აქვს იკითხოს: „რატომ არის ეს სწორი?“ ან „რატომ ამბობ, რომ ეს ასეა?“ როგორც მომხსენებელს, შენ ყოველთვის უნდა შეგეძლოს პასუხი გასცე კითხვაზე „რატომ?“
8 კითხვები: „როგორ?“ „ვინ?“ „სად?“ „როდის?“ „რა?“ პასუხად მხოლოდ ფაქტებსა და ინფორმაციას საჭიროებს, მაგრამ კითხვა „რატომ?“ მოითხოვს დამამტკიცებელ საბუთებს. ამ მხრივ ის ერთადერთია და მხოლოდ ფაქტებზე მეტს მოითხოვს. ის ძაბავს აზროვნების უნარს. ამიტომ მოხსენების მომზადებისას არაერთხელ ჰკითხე საკუთარ თავს „რატომ?“ შემდეგ დარწმუნდი, რომ შეგიძლია პასუხის გაცემა.
9 შენი განაცხადის დასადასტურებლად ხშირად შეგიძლია მოიყვანო ავტორიტეტული პიროვნების ნათქვამი. ეს ნიშნავს, რომ ვინაიდან მან თქვა ეს, აუცილებლად მართალი იქნება, რადგან ის ამ საქმის მცოდნედაა ცნობილი. ეს საკმარისია ამ მტკიცების დასაჯერებლად. ჩვენთვის, რასაკვირველია, იეჰოვა ღმერთი წარმოადგენს უზენაეს ავტორიტეტს. ამიტომ აზრის დასამტკიცებლად ჩვენთვის საკმარისია მხოლოდ ბიბლიიდან ციტირება. მას „მოწმის“ მტკიცება ეწოდება, ვინაიდან ის მისაღები „მოწმის ჩვენებაა“.
10 მოწმის მტკიცების წარმოდგენისას დარწმუნებული უნდა იყო, რომ ეს მოწმობა შენი მსმენელისთვის მისაღები იქნება. თუ მოგყავს ისეთი რამ, რასაც ადამიანები ავტორიტეტად მიიჩნევენ, დარწმუნებული იყავი ამ წყაროს საიმედოობასა და იმაში, თუ როგორ მიიღებენ მას. მრავალი ბიბლიას ღვთიურ ავტორიტეტად აღიარებს, მაგრამ ზოგს ის ადამიანების ნაშრომად მიაჩნია და ამიტომ მათთვის ის სულაც არ არის ავტორიტეტი. ასეთ შემთხვევაში შესაძლოა სხვა მტკიცებების მოყვანა დაგჭირდეს ან შეიძლება თავდაპირველად ბიბლიის უტყუარობის დამტკიცება მოგიწიოს.
11 ორიოდე სიტყვა სიფრთხილის შესახებ. ყოველგვარი მტკიცება პატიოსნად უნდა იყოს გამოყენებული. კონტექსტიდან ნუ გამოაცალკევებ ციტატას. დარწმუნდი, რომ ამბობ ზუსტად იმას, რაც შენ მიერ მოყვანილ ავტორიტეტულ პიროვნებას ჰქონდა მასში ჩადებული. მოიყვანე ზუსტი წყაროები. ყურადღებით იყავი სტატისტიკასთანაც. უზუსტობა შეიძლება ბუმერანგივით შემოგიბრუნდეს და დამღუპველი შედეგები გამოიწვიოს. გახსოვდეს იმ კაცის შემთხვევა, რომელმაც ცურვა არ იცოდა და დაიხრჩო მდინარეში, რომლის სიღრმეც საშუალოდ მხოლოდ 1 მეტრი იყო. მას დაავიწყდა, რომ შუა მდინარეში 3 მეტრიანი ღრმული იყო.
12 დამატებითი მტკიცება განსხვავდება ადამიანის მოწმობის ან ღვთიური ავტორიტეტის მტკიცებისგან. ეს მტკიცება, მოწმის სიტყვების ნაცვლად, ფაქტებიდან გამომდინარე დასკვნაზეა დაფუძნებული. დასკვნის განსამტკიცებლად და დამატებითი მტკიცებისთვის დამაჯერებლობის მისანიჭებლად საჭიროა საკმაო რაოდენობის ფაქტები და დასკვნის მხარდამჭერი არგუმენტები.
13 თუ შენ მიერ მოყვანილი მტკიცებები (აუცილებელი არ არის თანამიმდევრობით) საკმარისია მსმენელის დასარწმუნებლად, რჩევების მიმცემი ამას დამაკმაყოფილებლად ჩათვლის. ის აუდიტორიის თვალსაზრისიდან გამომდინარე საკუთარ თავს შეეკითხება: „იყო ეს ჩემთვის დამაჯერებელი?“ თუ ის დამაჯერებელი იყო, შენი მოხსენება ქებას დაიმსახურებს.
14. რა არის ეფექტური შეჯამება?
14 ეფექტური შეჯამება. დამაჯერებელი არგუმენტაციისთვის, ჩვეულებრივ, მნიშვნელოვანია გარკვეული სახის შეჯამება. ეს არის გამოყენებულ არგუმენტაციაზე დაფიქრებისა და მისი გაგებისკენ საბოლოო მოწოდება. შეჯამება არ უნდა იყოს, უბრალოდ, ფაქტების ხელახლა გამეორება, თუმცა ძირითადად ეს შემდეგი სახით გადმოიცემა: „ამისა და ამის საფუძველზე შეგვიძლია დავასკვნათ. . .“ ასეთი შეჯამების დანიშნულებაა ყველა საკითხის თავმოყრა და იქიდან დასკვნის გამოტანა. ხშირად სწორედ ეფექტური შეჯამება ხდის არგუმენტაციას ნამდვილად დამაჯერებელს.
-•-◂▸-•-
15, 16. რატომ უნდა დავეხმაროთ მსმენელს დაფიქრებაში?
15 თუმცა მოხსენებაში შენ მიერ გამოყენებული არგუმენტაცია შეიძლება დამაჯერებელი იყოს, მხოლოდ ფაქტების ჩამოთვლა საკმარისი არ არის. ის მსმენელს ისეთი სახით უნდა შესთავაზო, რომ დაეხმარო მათ დაფიქრდნენ, გაიგონ არგუმენტაცია და მივიდნენ იმავე დასკვნამდე, რომელიც შენ გაქვს. ეს რჩევების ბლანკზე აღნიშნულია, როგორც „მსმენელს ეხმარები დაფიქრებაში“.
16 შენი სურვილი უნდა იყოს, ფლობდე ამის ხელოვნებას, ვინაიდან ღმერთიც აღგვძრავს დაფიქრებისკენ. იესომაც აუხსნა თავის მოწაფეებს იგავები და მოამზადა, რომ იგივე ჭეშმარიტებები სხვებისთვისაც ესწავლებინათ. მსმენელისთვის დაფიქრებაში დახმარება ნიშნავს, გამოიყენო ის აუცილებელი მეთოდები, რომლებიც მსმენელს შენი არგუმენტაციის გაგებასა და იმავე დასკვნამდე მისვლაში დაეხმარება, რომელიც შენ გაქვს, და რომელიც მას სხვების სწავლებაში ამ არგუმენტაციის გამოსაყენებლად აღჭურავს.
17, 18. როგორ შევინარჩუნოთ მსმენელთან საერთო ენა?
17 საერთო ენა შენარჩუნებულია. მოხსენების დასაწყისშივე მსმენელთან საერთო ენის გამოსანახავად ძალიან მნიშვნელოვანია, თუ რას იტყვი და როგორ იტყვი. მაგრამ საჭიროა ამ საერთო ენის შენარჩუნება მთელი მოხსენების განმავლობაში, წინააღმდეგ შემთხვევაში, მსმენელს დაკარგავ. საკითხი ისე უნდა გადმოსცე, რომ ამან იმოქმედოს მსმენელის გონებაზე. ამისათვის საჭიროა, გახსოვდეს მათი თვალსაზრისი იმ საკითხის შესახებ, რომელზეც მსჯელობა მიდის, და ეს შენი არგუმენტაციის გონივრულობის დანახვებაში დასახმარებლად გამოიყენე.
18 საერთო ენის გამონახვისა და მისი ბოლომდე შენარჩუნების საუკეთესო მაგალითი, რომელიც მსმენელს კონკრეტულ საკითხზე დაფიქრებაში დაეხმარა, არის მოციქულ პავლეს არგუმენტაცია, რომელიც მოცემულია საქმეების 17:22–31-ში. ყურადღება მიაქციე, თუ როგორ გამონახა მან საუბრის დასაწყისშივე საერთო ენა და შემდეგ ტაქტიანად შეინარჩუნა იგი მთელი საუბრის განმავლობაში. საუბრის დამთავრებისას მან უკვე ზოგი მსმენელი ჭეშმარიტებაში დაარწმუნა, მათ შორის ერთი მოსამართლეც (საქ. 17:33, 34).
19–23. მოიხსენიე მეთოდები, რომელთა გამოყენებითაც შეიძლება საკითხის სათანადოდ გაშუქება.
19 საკითხები სათანადოდაა გაშუქებული. აუდიტორია რამე საკითხზე რომ დაფიქრდეს, საკმარისი ინფორმაცია უნდა ჰქონდეს და ეს ინფორმაცია ისე უნდა იყოს გადაცემული, რომ მან არ უარყოს შენი არგუმენტაცია მხოლოდ იმიტომ, რომ ბოლომდე არ ესმის ის. მათი დახმარება შენზეა დამოკიდებული.
20 ამის ეფექტურად გასაკეთებლად, ყურადღება მიაქციე, რომ ძალიან ბევრი საკითხი არ აიღო განსახილველად. თუ მოხსენებას ძალიან სწრაფად წარმოთქვამ, შენი მასალის სასარგებლო მხარეები დაიკარგება. გამოყავი დრო საკითხის საფუძვლიანად განმარტებისთვის და ამგვარად შენი მსმენელი არა მხოლოდ მოისმენს მას, არამედ გაიგებს კიდეც. როცა მნიშვნელოვანი საკითხი მოგყავს, გამოყავი დრო მისი გაშუქებისთვის. პასუხი გაეცი ისეთ კითხვებზე, როგორიცაა: რატომ? ვინ? როგორ? რა? როდის? სად? ასეთნაირად დაეხმარე შენს მსმენელს აზრის უფრო სრულად აღქმაში. ზოგჯერ შენი ნათქვამის გონივრულობის ხაზგასასმელად შეგიძლია მოიყვანო მისი მხარდამჭერი და საწინააღმდეგო არგუმენტები. მსგავსად ამისა, რომელიმე პრინციპის მოყვანის შემდეგ შეიძლება საჭიროდ ჩათვალო თვალსაჩინო მაგალითის გამოყენება, რომელიც მსმენელს მის პრაქტიკულ გამოყენებას დაანახვებს. რასაკვირველია, საჭიროა გამჭრიახობა. თუ რა ზომით იქნეს გაშუქებული ნებისმიერი აზრი, დამოკიდებულია შენს განკარგულებაში არსებულ დროსა და განსახილველ საკითხზე, ასევე მის მნიშვნელოვნებაზე.
21 კითხვები ყოველთვის კარგ დახმარებას უწევს მსმენელს დაფიქრებაში. რიტორიკული შეკითხვის დასმის დროს მსმენელისგან პასუხს არ ელიან; შეკითხვას მოსდევს სათანადო პაუზა, რაც მსმენელს აზროვნებისკენ აღძრავს. ერთ ან ორ პიროვნებასთან, მაგალითად, სამქადაგებლო მსახურებაში, საუბრის მსვლელობისას დასმული კითხვებით შეგიძლია ისინი გულახდილობისკენ აღძრა და შეამოწმო, ესმით თუ არა შენ მიერ გადაცემული აზრები და ეთანხმებიან თუ არა მათ.
22 ვინაიდან შენი სურვილია, დაარწმუნო მსმენელი, იმას უნდა დაეყრდნო, რაც მათთვის უკვე ცნობილია მათი საკუთარი გამოცდილებიდან, ან თქვენი საუბრის წინა ნაწილიდან. ამიტომ იმის დასადგენად, იყო თუ არა საკითხი სათანადოდ გაშუქებული, ყურადღება უნდა მიაქციო, თუ რა იყო მსმენელისთვის ამ საკითხის შესახებ უკვე ცნობილი.
23 ყოველთვის მნიშვნელოვანია, დააკვირდე მსმენელის რეაქციას, რათა დარწმუნდე, რომ ისინი მოგყვებიან. აუცილებლობის შემთხვევაში უკან დაბრუნდი და, შემდეგ მტკიცებაზე გადასვლამდე, ნათელყავი ეს საკითხები. თუ მათ დაფიქრებაში არ ეხმარები, ისინი ადვილად ჩამორჩებიან შენი აზრების მსვლელობას.
24. რა კარგ მიზანს ემსახურება მსმენელისთვის გამოსაყენებლად მოყვანილი არგუმენტები?
24 გამოყენება გაკეთებულია მსმენელისთვის. ბოლომდე მიიყვანე არგუმენტის დამტკიცება, და აჩვენე, როგორ არის ის დაკავშირებული განსახილველ საკითხთან. აგრეთვე მოხსენებაში ჩართე არგუმენტები, რომლებიც შენს მსმენელს, მათთან შესაბამისად მოქმედებისკენ უბიძგებს. თუ ნამდვილად დარწმუნდებიან შენს ნათქვამში, ისინი მზად იქნებიან იმოქმედონ მის შესაბამისად.