Tapa-kevitra ny Hanampy ny Ankizy Izy Ireo
ANKIZY madinika 40 000 latsaka ny dimy taona no maty omaly tany amin’ireo tany an-dalam-pandrosoana. Hisy 40 000 hafa ho faty anio. Ary 40 000 hafa koa rahampitso. Ho azo nosakanana ny ankamaroan’ireny fahafatesana ireny.
Hatramin’ny taona maro dia nantsoina hoe ny “filana vonjy taitra mangina” na “loza lehibe mangina” izany tarehin-javatra izany, izany hoe tsy nitana ny sain’izao tontolo izao amin’ny ankapobeny izy io. “Raha toa ka vorondolo maramara 40 000 no maty isan’andro, dia hisy fahatezerana izaitsizy. Nefa ankizy 40 000 no maty ary zara raha voamarika izany”, hoy ny fitarainan’i Peter Teeley, mpitondra teny amerikana tao amin’ny Fivoriana An-tampony Iraisam-pirenena ho An’ny Ankizy teo ambany fiarovan’ny Firenena Mikambana, natao tao amin’ny foibem-pitantanan’ny Firenena Mikambana tany New York, tamin’ny 1990.
Mahatsapa ny sasany fa mety hitondra fiovana eo amin’izany rehetra izany amin’ny farany ilay fivoriana an-tampony. Olona ambony ao amin’ny fitondrana, anisan’izany ny filoham-pirenena 71, no nanatrika, avy amin’ny tany 159. Nisolo tena ny 99 isan-jaton’ny mponina eo amin’izao tontolo izao, izy ireo mitambatra. Nolazain’i Mikhail Gorbachev tamin’ny ambangovangony toy izao ny toe-tsaina nanjaka tao: “Ny olombelona dia tsy afaka ny hilefitra ela kokoa intsony amin’ny fahafatesan’ny ankizy an-tapitrisany maro isan-taona.”
Nasehon’izao tontolo izao ny fanohanany ilay fivoriana an-tampony andro vitsivitsy talohan’izay. Ara-bakiteny dia fivoriam-pirenena sy fivoriam-paritra an-jatony maro, seminera, zaikabe, ary adihevitra no nampifantoka ny saina ho amin’ny toe-piainana mampahonena misy ny ankizy. Olona iray tapitrisa mahery tany amin’ny tany 80 no nandrehitra labozia mba hampisehoana ny fanantenany fa, na dia ao aza ireo zava-manahirana sy loza mbola ho avy, dia azo atao ho toerana tsara kokoa izao tontolo izao.
Ny andro farany tamin’ilay fivoriana an-tampony dia nohobin’ny UNICEF (Sampan-draharahan’ny Firenena Mikambana Misahana Vola ho An’ny Ankizy) ho toy “ny andro lehibe indrindra hatramin’izay angamba, ho an’ny ankizy eran-tany”. Inona no nahatonga ny hafanam-po toy izany? Satria nandray “Drafitrasa” mivaingana ireo filoha teo amin’izao tontolo izao, mba hampihenana ny fijaliana sy ny fahafatesan’ny ankizy maneran-tany.
Ekena aloha fa ny tantaran’ny konferansa momba ny fifampiraharahana dia feno fampanantenana poaka aty. Kanefa, maro no nahatsapa fa nisy toe-tsaina vaovao mampiseho fahatsorana sy fiaraha-miasa nentin’ny fifaranan’ny Ady Mangatsiaka. Nanambara tamin-kafanam-po toy izao i James Grant, tale jeneralin’ny UNICEF: “Ireo filoham-pirenena sy filoham-panjakana dia nanao, raha ny marina, ny dingana voalohany ho amin’ny fanorenana izay hahasambatra ny olon-drehetra — ny ‘ankizy lehibe’ ary koa ny ankizy kely — ho toy ny zava-kendrena fototry ny fampandrosoana ao amin’ny fandehan-javatra vaovao iray ho an’izao tontolo izao.”
Marina tokoa fa tao anatin’ny taona nanaraka ilay fivoriana an-tampony, dia efa nanomana drafitra ara-pirenena ny ankamaroan’ireo firenena mba handavorariana ireo fanapahan-kevitra noraisina tao amin’ilay fivoriana. Izany dia nanosika ny Tale Grant hilaza toy izao: “Hitantsika ankehitriny ny fanantenana tena misy fa ny fahasalamana ho an’ny ankizy rehetra dia ho azo tratrarina any akaikin’ny taona 2000.”
Nefa inona marina moa io toe-piainana mampahonena misy ny ankizy io, ny tsiambaratelo mahamenatry ny fianakaviana eo amin’izao tontolo izao, izay efa nahariharin’ny fampitam-baovao iraisam-pirenena? Moa ve misy antony tsara azo inoana ankehitriny, ao anatin’ny rivo-piaraha-miasa iraisam-pirenena misy taorian’ny Ady Mangatsiaka, fa ny Firenena Mikambana no hitondra ny fandehan-javatra vaovao mahatalanjona ho an’izao tontolo izao? Afaka manantena hoavy mamirapiratra ho an’ireo ankizintsika tokoa ve isika? Handinika ireo fanontaniana ireo ny lahatsoratra roa manaraka.