Izay Nafafin’ny Fitambaran’ireo Firenena Lazaina fa Kristiana Tatsy Afrika
TAMIN’NY 1867, dia tonga tatsy Afrika tamin’ny naha-arseveka vao voatendry tany Alger azy, i Charles Lavigerie, Katolika frantsay iray. “Nifidy an’i Frantsa Andriamanitra”, hoy izy, “mba hanao an’i Alzeria ho fiandohan’ny firenena iray kristiana sady lehibe [eto Afrika].”
Lasa lavitra kokoa noho i Alzeria ny nofinofin’i Lavigerie. Raha ny marina, dia nandefa misionera hamakivaky ny tany efitra izy ho fikendrena ny “hampiray an’i Afrika Afovoany sy Avaratra ho amin’ny fiainana iaraha-manana eo amin’ny Fitambaran’ireo Firenena Lazaina fa Kristiana.”
Tamin’izay fotoana izay ihany, dia efa teo am-perinasa ireo misionera protestanta tany amin’ny faritra andrefana sy atsimo ary atsinanan’ilay kaontinanta. Nisetra zava-tsarotra maro izy ireo, toy ny famelezan’ny tazo miverimberina miaraka amin’ireo famantarana aretina momba azy, toy ny fangovitana, fahatsembohana, ary ny firediredena. Vetivety dia reraka noho ny aretin’ny tany mafana ny maro ka maty, fotoana fohy taorian’ny fahatongavany. Tsy nitsahatra tonga anefa ny hafa. “Na iza na iza manao dia lavitra any Afrika”, hoy ny filazan’i Adlai Stevenson, “dia ampahatsiarovina lalandava ny amin’ny herim-po lehibe nananan’ireo misionera. (...) Niady tamin’ny tazo vony izy ireo, tamin’ny aretim-pivalanana, tamin’ny aretina noho ny kankana, ary (...) hitako (...), ny fasan’izy ireo — manerana an’i Afrika manontolo.”
Vokatry ny asan’ireo misionera
Arakaraka ny nitsofohan’ireo misionera tao Afrika no nahitany fa foko maro no tsy nahay taratasy. “Teo amin’ireo fiteny [afrikana] sahabo ho valonjato teo ho eo”, hoy ny fanazavan’i Ram Desai ao amin’ny bokiny hoe Christianity in Africa as Seen by Africans, “dia efatra monja no azo natao an-tsoratra talohan’ny nahatongavan’ireo misionera.” Koa namorona fomba fanoratana ireny fiteny tsy nosoratana ireny àry ny misionera. Avy eo izy ireo dia namoaka boky fianarana ary nanomboka nandray ho andraikitra ny fampianarana ny olona hamaky teny. Ho fikendrena izany, dia nanorina sekoly izy ireo manerana an’i Afrika.
Nanorina hopitaly koa ireo misionera. “Tsy misy fikambanana hafa afaka mifaninana amin’ny asa fanasoavana maro be vitany”, hoy ny fieken’i Ram Desai. Ankoatra ny fikarakarana ara-pitsaboana, dia nikatsaka ny harena ara-nofon’i Eoropa ny Afrikana. Nisy misionera sasany nanangana trano fivarotana noho izy ireo nino fa izany dia hanintona ireo nandray ny finoana. Ny Misiona Basel avy any Soisa, ohatra, dia nanorina fikambanam-barotra tany Ghana. Tsikaritr’izy ireo fa naniry tsara tany ny kakao, ary i Ghana amin’izao andro izao no mpamokatra kakao betsaka indrindra fahatelo manerana an’izao tontolo izao.
Sangan’asa miavaka iray vitan’ireo misioneran’ny Fitambaran’ireo Firenena Lazaina fa Kristiana ny fandikan’izy ireo ny Baiboly. Ny fampielezana ny hafatry ny Baiboly anefa dia mitarika andraikitra lehibe fanampiny. Nasehon’i Paoly, apostoly kristiana, izany tamin’ny fanontaniana hoe: “Moa hianao izay mampianatra ny sasany tsy mba mampianatra ny tenanao koa va? Hianao izay mitory hoe: Aza mangalatra, mba mangalatra ihany va hianao?” Mampitandrina ny Baiboly fa izay mampianatra ny Kristianisma dia tsy maintsy miaina mifanaraka amin’ireo fotopoto-pitsipika tsara dia tsara ao amin’ny Tenin’Andriamanitra. — Romana 2:21, 24.
Ahoana ny amin’ny asa misionera nataon’ny Fitambaran’ireo Firenena Lazaina fa Kristiana tatsy Afrika? Moa ve izy io nanome voninahitra an’ilay Andriamanitry ny Baiboly, sa kosa nampiseho tamin’ny fomba diso ireo fampianarana kristiana?