Nieu-Seeland se donserige klein vruggie
Deur Ontwaak!-medewerker in Nieu-Seeland
WESTERLINGE het dit die Chinese gooseberry genoem. Maar toe hulle dit in Nieu-Seeland begin kweek het, het die promotors gebruik gemaak van die ooreenkoms tussen hierdie donserige vrug en Nieu-Seeland se beroemde kiwivoël. Dit het dus oor die hele wêreld as die kiwivrug bekend geraak.
Die ekonomie van hierdie land wat in die Stille Suidsee geleë is, was dekades lank geheel en al afhanklik van sy wol-, vleis- en suiwelprodukte. Maar nou het die kiwivrug ’n bron van inkomste as Nieu-Seeland se vernaamste tuinbou-oes geword. Daarom kan miljoene mense vandag die kiwivrug geniet. As gevolg van die baie gebruike van die vrug, wat net deur ’n mens se eie verbeelding beperk word, kan ’n groot verskeidenheid smaaklike geregte daarvan berei word.
Maar wat presies is hierdie donserige klein vruggie? ’n Kiwivrug (Actinidia chinensis) is eintlik ’n bessie wat op ’n rankplant groei. Dit floreer in ’n matige klimaat en is oorspronklik in die Jangtse-vallei van Suid-China gekweek. In 1934 is dit egter vir die eerste keer vir handelsdoeleindes aangeplant in Te Puke, ’n dorp met 5500 inwoners aan die ooskus van Noord-eiland, in Nieu-Seeland. Kiwivrugkwekery is spoedig in ander dele van die land begin. Maar dit is Te Puke, met sy ideale klimaatstoestande, wat die “kiwivrug-hoofstad van die wêreld” genoem word.
Kiwivrugkwekery is ’n groot onderneming. Dit neem drie tot vyf jaar voor ’n pas geplante rankplant vrugte dra. Dan moet die rankplante ook gereeld gesnoei word om te verseker dat genoeg lig die vrugte bereik. Permanente stellasies waarteen of waaroor die rankplante opgelei kan word—T-balke of priële—moet opgerig word. En wanneer die oesseisoen aanbreek, is honderde opgeleide arbeiders nodig om die miljoene vrugte, wat ongeveer so groot soos ’n suurlemoen of ’n klein lemoen is, met die hand te pluk. Vier groot kiwivrugte weeg ongeveer ’n halwe kilogram en tienduisende tonne van dié vrug word elke jaar geoes.
Dit klink waarskynlik na baie moeite om ’n vrug te kweek wat eenkeer deur The Wall Street Journal beskryf is as ’n vrug wat omtrent so indrukwekkend soos “’n ou tennisbal” is. Maar jy moenie deur die vaal voorkoms van die vrug bedrieg word nie. “Sny die kiwivrug oop”, het die Journal verder gesê, “en dit begin lewe. Skielik is alles heldergroen en geurig, en in die middel sien jy iets soos ’n geel son wat deur violetkleurige strale omring word.” En proe net daaraan deur dit met ’n lepel uit te skep! Die vleis het ’n soeterige vrugtegeur. Boonop is hierdie piepklein vruggie vol voedingswaarde. Afgesien van die groot hoeveelhede vitamiene C en E wat dit bevat, is die ruveselinhoud van ’n groot kiwivrug amper vier keer groter as dié van ’n koppie gekapte seldery. Een kiwivrug bevat meer kalium as ’n piesang en kan in 20 tot 70 persent van die liggaam se daaglikse behoefte aan chroom voorsien.
Kiwivrugte het ook in die kombuis baie gebruike en kan maklik in ’n groot verskeidenheid geregte gebruik word. As die kiwivrug plaaslik beskikbaar is, wil jy moontlik hierdie bygaande resep probeer. Jy sal waarskynlik ook ’n liefhebber van Nieu-Seeland se donserige klein vruggie word!
[Foto-erkenning op bladsy 17]
New Zealand Kiwifruit Marketing Board
[Venster/Prent op bladsy 18]
Kiwivrug-ysslaai:
1 blikkie (500 gram) lietsjies of ander vrugte
4 geskilde kiwivrugte
1 koppie suiker
1 blikkie (250 gram) nartjiehuisies
1 eetlepel lemoenlikeur
1 eetlepel suurlemoensap
2 koppies water
1. Gooi die water en suiker in ’n pan. Roer oor ’n lae hitte totdat die suiker opgelos is. Kook drie minute lank. Laat dit afkoel.
2. Versap twee kiwivrugte in ’n versapper.
3. Voeg die versapte kiwivrugte, nartjiesap, suurlemoensap en likeur by die suiker. Roer totdat dit goed gemeng is. Vries die mengsel in ’n vlak bak. Skraap die oppervlakte met ’n vurk om vlokkies te verkry.
4. Verkoel die res van die kiwivrugte en sny dit in skywe.
5. Stop die lietsjies met nartjiehuisies en plaas dit, saam met skywe kiwivrugte, in brandewynglase van mediumgrootte of in opdienbakkies.
6. Skep enige oorblywende lietsjie- en nartjiesap oor die vrugte.
7. Strooi die voorbereide ysvlokkies oor die vrugte net voordat jy dit opdien.
Voldoende vir 4-6 mense.