Wagtoring – AANLYN BIBLIOTEEK
Wagtoring
AANLYN BIBLIOTEEK
Afrikaans
  • BYBEL
  • PUBLIKASIES
  • VERGADERINGE
  • g93 10/22 bl. 26-27
  • “Die mens se nuttigste boom”

Video nie beskikbaar nie.

Jammer, die video kon nie laai nie.

  • “Die mens se nuttigste boom”
  • Ontwaak!—1993
  • Onderhofies
  • Soortgelyke materiaal
  • Uit kokosneute vervaardig
  • “Heerliker as wyn”
  • Die kokosneut se gebruik in geregte
  • Een van die nuttigste neute op aarde
    Ontwaak!—2003
  • Van ons lesers
    Ontwaak!—2003
  • ’n Krap met ’n ongewone smaak
    Ontwaak!—1995
  • Waar geld aan bome bly
    Ontwaak!—1995
Sien nog
Ontwaak!—1993
g93 10/22 bl. 26-27

“Die mens se nuttigste boom”

Deur Ontwaak!-medewerker in Kenia

VIR die meeste mense is ’n kokospalm ’n simbool van ’n luilekker lewe—die ware simbool van rus en ontspanning. Maar vir die mense wat op Mombassa-eiland langs die kus van Kenia woon, is dit veel meer. Sommige mense verwys na hierdie sagmoedige reus as ’n “boom van die lewe”. Vir hierdie kusbewoners verleen die palm wonderlik genoeg nie net prag nie, maar dit voorsien ook in baie van die mens se basiese lewensbehoeftes.

Die kokospalm het ’n baie lang lys van praktiese gebruike. Dit is dus nie verbasend dat die palm al ’n “boom van oorvloed”, “die melkbottel op die mensdom se drumpel” en “die mens se nuttigste boom” genoem is nie. The Coconut Palm—A Monograph sê: “Dit lewer dalk meer produkte wat vir die mensdom bruikbaar is as enige ander boom.”

Uit kokosneute vervaardig

Die mense van die Keniaanse kus het die kokospalm op ’n aantal vernuftige maniere ingespan. Neem die voorbeeld van Kadii, ’n plaaslike huisvrou. Sy woon al sedert haar kinderjare in hierdie tropiese omgewing. “Het die kokosneut nog altyd ’n belangrike rol in julle huis gespeel?” vra ons.

Kadii antwoord: “Ek kan baie goed onthou hoe ek as ’n jong meisie kokosneute in ons kombuis gebruik het. Omdat die dop baie hard en taamlik duursaam is, kon dit goed gebruik word as koppies, lepels en opskeplepels. Die groter doppe is vir sopbakke en skepgoed gebruik. ’n Deel van ons opvoeding op skool was om te leer hoe om hierdie items te ontwerp en te maak om in ons huis te gebruik.”

Kadii se man, Mbagah, wat ook aan die kus grootgeword het, kan baie vertel oor hoe die kokospalm buite die kombuis gebruik word. “Terwyl ek grootgeword het”, sê Mbagah, “het ek hierdie boom as ’n onontbeerlike deel van die lewe gesien.”

Hy sê byvoorbeeld die volgende van die palmboomhout, wat hard en taai is: “Ons gebruik dit vir daksparre, stutte, heipale, pale en verskeie ander boumateriaal.”

Wat van die palmblare? “In die meeste dorpies is daar vroue wat ’n bestaan maak deur hierdie blare met die hand te vleg en groot stukke dakmateriaal daarvan te maak wat soos ’n teëldak lyk”, verduidelik Mbagah. Selfs al is ’n huis heeltemal aan die felle tropiese son blootgestel, sal die bewoners koel en gemaklik binne die huis wees. Die blaredak beskerm hulle nie net teen die son nie, maar maak dit ook moontlik dat ’n briesie deur die huis waai en dit afkoel. Dit is moeilik om jou ’n doeltreffender dak voor te stel. Gevlegte palmblare word goed gebruik as mure, heinings en deure.

“Ons moenie van die kokosneute se omhulsels vergeet nie”, voeg Mbagah met ’n trotse glimlag by. “Dit word verkry deur die kokosneut op ’n skerp hout- of ysterpen vas te steek wat in die grond staan. Ons hou die kokosneut met albei hande vas, druk dit af teen die pen en draai dit sodat die omhulsel van die eintlike neut loskom.” Die omhulsel lewer ’n pragtige goue vesel, wat gebruik kan word om vloermatjies, matte, tapyte, borsels, besems en selfs stopsel vir matrasse te maak.

“Heerliker as wyn”

Die kokosneut is ook ’n belangrike deel van die dieet en word feitlik tydens al sy groeistadiums geëet. Die onryp kokosneut (wat in die plaaslike taal, Kiswahili, dafu genoem word) bevat ’n suiwer, gesonde en voedsame drankie wat ’n baie aangename smaak het. Die drankie kan in sy natuurlike dop bedien word deur eenvoudig ’n gat in die bokant van die neut te slaan—net die regte drankie vir ’n tropiese dors! Die beroemde ontdekkingsreisiger Marco Polo het skynbaar van hierdie drankie gesê: “Die vloeistof is so helder soos water, koel en met ’n beter smaak, en heerliker as wyn of enige ander soort drankie.”

Toeriste sê dikwels iets soortgelyks wanneer hulle hierdie plaaslike drankie vir die eerste keer drink. En wanneer die vloeistof op is, kan ’n afgebreekte stuk van die dop gebruik word om die gelatienagtige vleis uit te skep. Dit is sag, soet en verfrissend. Hoewel die onryp kokosneut vir besoekers ’n lekkerny is, is dit vir die kusbewoners iets alledaags, en dit word hoog op prys gestel wanneer drinkwater skaars is.

Die kokosneut se gebruik in geregte

Die waardevolste deel van die volwasse kokosneut is sy vleis, of vrug. Dit kan uit die dop geëet word, in verskeie disse gerasper word of gepers word om sy kosbare melk te verkry.

Kadii vertel: “As jong meisie moes ek seker maak dat daar altyd kokosmelk byderhand was om mee te kook.” Dit is tradisie om kokosmelk by vis, hoender, bone, reis, aartappels, kassawe en brood te voeg om die smaak te verbeter. Dit doen ook wonders vir die smaak van kerrie. Maar ons is nuuskierig om uit te vind hoe Kadii die melk uitgekry het.

“Ons het die mbuzi gebruik”, verduidelik Kadii. Mbuzi is ’n spreektaaluitdrukking in Kiswahili wat na ’n klein houtstoeltjie verwys wat omtrent 15 sentimeter bo die grond staan. Dit het ’n skerp, getande rand wat uitstaan en spesifiek ontwerp is om die kokosneut met die hand te rasper. “As kinders was dit vir ons pret om op die mbuzi te sit. Ons het ’n halwe kokosneut geneem en die binnekant teen die getande lem geskraap totdat al die kokosvleis uit die dop geskraap was. Die volgende stap was om die gerasperde kokosneut te neem en dit in ’n lang tregtervormige sif te sit wat van palmblare gemaak is. Dan het ons die heerlike kokosmelk uitgedruk.”

Die kokosneut is eintlik ’n vrug, en dit smaak baie lekker saam met ander tropiese vrugte. ’n Mens se mond begin sommer te water as jy net dink aan ’n vrugtegereg van varsgesnyde papaja, pynappel, mango, piesang, lemoen en grenadella met varsgerasperde kokosneut of selfs kokosroom bo-oor!

’n Ou spreuk sê: “Hy wat ’n kokosboom plant, plant . . . kos en drank, ’n woonplek vir homself en ’n erfenis vir sy kinders.” Die kokosboom is dus nie net die simbool van ’n luilekker lewe nie. En of dit nou werklik die mens se nuttigste boom is of nie, dit is beslis ’n horing van oorvloed in hierdie Afrikaland!

    Afrikaanse publikasies (1975-2025)
    Meld af
    Meld aan
    • Afrikaans
    • Deel
    • Voorkeure
    • Copyright © 2025 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Gebruiksvoorwaardes
    • Privaatheidsbeleid
    • Privaatheidsinstellings
    • JW.ORG
    • Meld aan
    Deel