Ons beskou die wêreld
Voorskrifmedisyne word misbruik
In die staat Victoria, Australië, berig die Herald Sun, ’n koerant van Melbourne, “bestee Australiërs jaarliks $3 miljard [R11,1 miljard] aan medisyne en raak hulle al hoe meer aan voorskrifpynstillers verslaaf”. Victoria se Minister van Gesondheid het gewaarsku dat die “misbruik van voorskrifmedisyne stilletjies besig is om ’n ernstige probleem te word en dit kan net so gevaarlik vir ons gesondheid en lewenswyse wees as onwettige dwelms”. Hy het ook sy kommer uitgespreek oor berigte dat al hoe meer mense nou van dokter tot dokter gaan om ’n hele paar voorskrifte te kry. Party pille word versamel, dan fyngedruk en in die bloedstroom gespuit. Volgens een opname het die persentasie mense wat pynstillers om geen gegronde mediese redes gebruik nie van 3 persent in 1993 tot 12 persent in 1995 gestyg.
Onskuldige slagoffers in Rwanda
Gedurende die onlangse slagting in Rwanda is honderdduisende vroue verkrag, en party is selfs as seksslawe aangehou. In baie gevalle was die verkragters dieselfde manne wat die vrouens se mans en familielede wreed vermoor het. Ongeveer 35 persent van die slagoffers van verkragting het swanger geword. Party vroue het aborsie of kindermoord as ’n uitweg uit hulle verknorsing gekies; ander het hulle baba verlaat of laat aanneem. Tog is daar “volgens ’n konserwatiewe skatting 2000 tot 5000 ongewenste kinders in Rwanda wie se moeders gedurende die burgeroorlog verkrag is”, berig The New York Times. Baie weduwees en hulle kinders het verstotelinge in hulle gemeenskap geword. Die Times sê dat “baie vroue dit onmoontlik gevind het om weer iemand te kry om mee te trou of om ’n nuwe lewe te begin”. Vir party moeders is hulle kinders ’n voortdurende herinnering aan die skande wat hulle moes verduur en aan die gewelddadige dood van geliefdes. Weens hierdie pynlike herinneringe vind sommige moeders dit moeilik om liefde aan hulle babas te betoon.
Voetkwale
Volgens ’n skatting deur die Gesondheidsdiens van die Federale Vereniging van Geneeshere in Duitsland het die helfte van die burgers van daardie land voetkwale. “Baie mense versorg nie hulle voete nie of mishandel hulle voete deur skoene te dra wat te klein is of wat andersins skadelik vir hulle gesondheid is”, berig die koerant Nassauische Neue Presse. As ’n mens gereeld hoëhakskoene dra of skoene wat nie goed pas nie, kan dit tot knie-, heup- of rugpyn lei. Kwale wat deur fungi veroorsaak word, soos atleetvoet en mikose, word ook algemener. ’n Voorkomingsmaatreël wat die Federale Vereniging van Geneeshere aanbeveel, is om “al die seep af te spoel en sorgvuldig tussen die tone af te droog”.
Koopverslawing
In Ierland word kompulsiewe kopery “nou as ’n verslawing beskou, en dit word tesame met alkohol-, dwelm- en dobbelverslawing asook eetversteurings as ’n ernstige emosionele en verstandelike obsessie gereken wat professionele hulp vereis”, sê The Irish Times. Slagoffers van hierdie obsessie kan groot somme geld bestee aan artikels wat hulle nie nodig het nie. Die verslag verduidelik: “Die sensasie van ’n klerekoopavontuur prikkel die afskeiding van dopamien en serotonien in die liggaam, wat dan ’n gevoel van behaaglikheid veroorsaak.” Vir die kompulsiewe koper, soos vir die dwelmverslaafde, word dit al hoe moeiliker om ‘hoog’ te raak.
“’n Menigte jong TV-kykers”
’n Opname van 21 000 gesinne in Italië het aan die lig gebring dat die oorgrote meerderheid Italiaanse kinders nie sonder die TV kan klaarkom nie. Die koerant La Repubblica het gesê dat “’n menigte jong TV-kykers” al van die eerste jaar van hulle lewe af daaraan gewoond is om die afstandbeheer te gebruik. Meer as viermiljoen Italiaanse kinders tussen die ouderdomme van drie en tien sit meer as twee en ’n half uur per dag byna gehipnotiseer voor die TV. Deskundiges op die gebied van geestesgesondheid is bekommerd oor die feit dat baie kinders wat maar net ses tot agt maande oud is reeds geesdriftige TV-kykers is.
Vroue en selfmoord
“Daar is elke jaar 4500 selfmoorde in Brittanje: vyf mans vir elke vrou”, berig The Times van Londen. Maar die aantal selfmoorde deur jong vroue tussen 15 en 24 jaar het in die afgelope vier jaar aansienlik toegeneem. ’n Professor aan die Universiteit van Southampton het verduidelik wat een van die moontlike oorsake is: “Jong vroue wil in hulle werk uitmunt en hulle probeer terselfdertyd ook nog die druk van ’n huishouding hanteer. Jong middelklasma’s neem kinderoppassers in diens sodat hulle hulle werk kan behou. Dan voel hulle hartseer en skuldig daaroor. Hulle liggaam sê vir hulle hulle moet ma’s wees en hulle verstand sê hulle moet uitgaan en broodwinners wees.” Die professor meen dat die ophoping van al dié spanning en druk dalk meer mense tot selfmoord dryf.
“Wêreldepisentrum” van vigs
Indië is soos “’n sneltrein wat in dolle vaart die tornado injaag” en is vinnig besig om “die wêreldepisentrum van een van die wreedste plae [te word] wat die mens tot nog toe geteister het”, sê ’n nuwe studie wat deur die Thames Valley-universiteit in Londen gedoen is. Dr. Peter Piot, hoof van die Verenigde Nasies se vigs-program, het die 11de internasionale vergadering oor vigs eweneens meegedeel dat Indië skielik die land geword het met die grootste getal mense wat met die vigs-virus besmet is—meer as 3 miljoen uit die bevolking van 950 miljoen. Volgens die koerant Indian Express skat ’n studie dat prostitute gereeld deur 10 persent van die meer as 223 miljoen seksueel aktiewe mans in Indië besoek word. Prostitute wat in groot stadsgebiede werk en wat HIV-positief getoets word, word gewoonlik na hulle tuisdorpe teruggestuur waar onkunde omtrent die siekte en mediese fasiliteite wat nie so goed soos dié in die stede toegerus is nie daartoe aanleiding gee dat die siekte baie vinniger versprei. Daar word geraam dat Indië teen die jaar 2000 vyfmiljoen tot agtmiljoen mense sal hê wat HIV-positief is en ten minste ’n miljoen gevalle van vol ontwikkelde vigs.
Sportbeserings
• “Bergfietsry raak al hoe gewilder, en al hoe meer fietsryers beland in die hospitaal”, berig Kanada se Vancouver Sun. Tussen 1987 en 1994, berig die koerant, het die aantal mense wat bergfietsry in die Verenigde State met 512 persent vermeerder, van 1,5 miljoen tot 9,2 miljoen. Oorywerige beginners wat op verlate paaie en voetpaaie ry terwyl hulle nog nie ervare genoeg daarvoor is nie, val van hulle fietse af en doen nie net snywonde en skaafplekke op nie, maar ook ernstige beserings aan enkels, handgewrigte, skouers en sleutelbene. Al is party beserings nie lewensgevaarlik nie, kan dit ernstige langtermyngevolge hê. Dr. Rui Avelar, wat in die behandeling van sportbeserings spesialiseer, meen dat ’n breuk van een van die agt handwortelbeentjies in x-straalondersoeke maklik misgekyk kan word. Hy waarsku: “As jy op ’n uitgestrekte hand val, moet jy dit ernstig opneem.” ’n Mens kan op die ou end sit met ’n handgewrig met osteo-artritis en permanente skade.
• “In Duitsland vind tussen 1,2 miljoen en 1,5 miljoen sportongelukke jaarliks plaas”, berig die Süddeutsche Zeitung. Mediese personeel by die Universiteit van Bochum het 85 000 beserings ondersoek wat met ontspanning en sport verband hou in ’n poging om noukeurige, omvattende inligting daaroor in te win. Sokkerspelers het bykans 50 persent van alle beserings opgedoen. Maar wanneer die aantal deelnemers aan verskeie sportsoorte in ag geneem word, het navorsers gevind dat sokker, handbal en basketbal in verhouding almal dieselfde hoeveelheid beserings het. Omtrent 1 uit 3 sportongelukke is aan die enkel, gevolg deur 1 uit 5 aan die knie.
Pas op vir E. coli O157:H7
“Gevalle van voedselvergiftiging wat veroorsaak is deur ’n kragtige soort E. coli-bakterie . . . neem regoor die wêreld toe”, waarsku The New York Times. “Die hoeveelheid bakterieë waarin die gifstof kan wees, raak al hoe meer, asook die aantal infeksies en sterftes oor die hele wêreld.” Die bakteriesoort, O157:H7, is vir die eerste keer in 1982 as ’n probleem geïdentifiseer. Maar sedertdien het dit ’n nuwe geen oorgeneem om Shiga-gifstof te maak, wat Shigella-disenterie veroorsaak. As dit nie onmiddellik behandel word nie, kan die diarree tot bloeding, nierskade en die dood lei. In 1993 het 4 mense in die noordweste van die Verenigde State gesterf en het 700 siek geword nadat hulle halfgaar hamburgers by ’n gewilde restaurantgroep geëet het. In die laaste jare het dit ook in Afrika, Australië, Europa en Japan uitgebreek. In die Verenigde State alleen is E. coli O157:H7 dalk elke jaar vir 20 000 gevalle van siekte en vir 250 tot 500 sterftes verantwoordelik. “Verbruikers kan hulle kanse verhoog om besmetting te vermy deur te sorg dat vleis gekook word, veral gemaalde vleis, sodat die temperatuur binne-in die vleis 155 grade Fahrenheit [68° C] bereik, wat warm genoeg is om al die pienk daarin te verwyder”, sê die Times.