Hoe om die gevolge daarvan die hoof te bied
TERWYL Gilbert met verlamde ledemate in ’n hospitaalbed gelê het, het hy sy dokter gevra: “Sal ek ooit die gebruik van my arm en my been terugkry?” Gilbert het dié uitdagende antwoord gehoor: “Hoe harder jy werk, hoe meer sal jy terugkry, en hoe vinniger sal dit gebeur.” Hy het geantwoord: “Ek is gereed daarvoor!” Fisioterapie tesame met ’n positiewe gesindheid het hom, op 65-jarige ouderdom, gehelp om te vorder van ’n rolstoel tot ’n loopraam, toe tot ’n kierie en eindelik terug werk toe.
“Die meeste gevalle waar iemand vandag ná ’n beroerte herstel, staaf die idee dat, as een deel van die brein beskadig is, ander dele die rol van die beskadigde weefsel kan oorneem . Een doel van terapie is om die potensiaal uit te bring van hierdie dele wat nie betrokke is nie sowel as om die stimulasie te voorsien wat die brein in staat stel om te herorganiseer en hom aan te pas”, sê die navorsers Weiner, Lee en Bell. Maar herstel word ook deur ander faktore bepaal, soos die plek en hewigheid van die beroerte, die algemene gesondheid van die persoon, die gehalte van die mediese sorg en die ondersteuning van ander.
Ondersteuning van familie en vriende
Erikka het drie jaar lank rehabilitasie-oefeninge gedoen en geleer om te loop en haar regterhand te gebruik sodat sy vir haar gebreklike linkerhand kon vergoed. Sy vertel wat haar in staat gestel het om dit die hoof te bied: “Die belangrikste ding was dat my man en my vriende aan my lojaal gebly het. Die wete dat hulle my liefhet, het my krag gegee, en wanneer hulle my aangemoedig het om nie moed op te gee nie, het dit my gemotiveer.”
Gesinslede word deelgenote in die herstelproses van hulle geliefdes. Hulle moet die mediese personeel vrae vra en let op terapieë wat dalk by die huis voortgesit moet word sodat die vordering wat reeds gemaak is nie tot niet gaan nie. Die geduld, goedhartigheid, begrip en toegeneentheid wat deur gesinslede en vriende getoon word, skep ’n veilige emosionele omgewing waarin die persoon weer kan leer praat en lees, asook ander vaardighede van die daaglikse lewe weer kan aanleer.
John het balans gehandhaaf deur sy vrou nie te veel te dryf of te veel te vertroetel nie, en hy het sy bes gedoen om sy vrou Ellen met oefeninge en terapie te help. Hy beskryf sy gesin se pogings: “Ons het nie toegelaat dat Ellen in diep selfbejammering insink nie. Soms was ons streng, maar ons het altyd gekyk wat haar beperkings was en haar gehelp. Sy is sensitief, en daarom wend ek ’n poging aan om nie vir haar spanning te veroorsaak nie.”
Terwyl Ellen met behulp van ’n spraakterapeut weer leer praat het, het John haar bygestaan. “Dit was ’n aansporing om dinge saam te doen, en daarom het ons die Bybel hardop vir mekaar gelees, wat haar spraak help verbeter het. Aangesien ons Jehovah se Getuies is, het ons ook aan die bediening deelgeneem, al was dit maar stadig aan die begin. Op hierdie manier kon Ellen ons hoop vir die toekoms aan ander meedeel. Dit was op sigself vir Ellen ’n terapie.” Teen die einde van drie jaar het Ellen baie verbeter.
Die aanmoediging en krag wat vriende kan gee, moet nooit onderskat word nie, aangesien hulle ’n geweldige uitwerking kan hê op hoe iemand herstel wat ’n beroerte oorleef het. Die mediese tydskrif Stroke het berig dat daar “gevind is dat [hoër] vlakke van sosiale steun tot ’n vinniger herstel en ’n groter algehele verbetering van die funksies lei, selfs onder pasiënte wat ’n hewiger beroerte gehad het”.
Bernie het die ondersteuning wat sy vriende hom gegee het werklik baie waardeer. Hy herinner ons hieraan: “Die besoeke van vriende is uiters belangrik om die mas op te kom. ’n Medelydende stem en ’n liefdevolle gesindheid gee ’n mens weer moed. Hoewel ’n mens nie hoef uit te wei oor die persoon se gebrek nie, is erkenning van enige verbetering baie aanmoedigend.” Wat kan ons almal doen om diegene te ondersteun wat die nadraai van ’n beroerte die hoof probeer bied? “Neem vir hulle blomme”, stel Bernie voor, “of bespreek ’n skriftuurlike gedagte of ondervinding. Dit het my baie gehelp.”
Melva, ’n bejaarde wat ’n beroerte oorleef het, het gevind dat dit help as een van haar geestelike broers vir haar bid. Gilbert beveel dit ook aan en verduidelik: “Dit toon dat jy werklik genoeg omgee wanneer jy vir iemand bid.” Peter, wat as gevolg van sy beroerte nie so goed kan sien nie, waardeer dit wanneer ander sy beperkings verstaan en die tyd inruim om vir hom te lees.
Dit is ook ’n liefdevolle gebaar om iemand na die rehabilitasiesentrum en terug te neem. Dit is ook nodig om seker te maak dat die beroerteslagoffer se huis ’n veilige plek is. Daar bestaan voortdurend die gevaar dat die beroerteslagoffer kan val as balans ’n probleem is. Gilbert het byvoorbeeld die goedhartige hulp van vriende waardeer wat onder andere ’n handreling vir veiligheid in sy stort ingesit het.
Leer hoe om hulp te verleen
Luimveranderinge en groter geneigdheid om te huil, kan vir die beroerteslagoffer ’n verleentheid wees, en dit kan omstanders ontstel wat miskien nie weet hoe om te reageer nie. Maar vriende wat leer hoe om hulp te verleen, kan ’n beroerteslagoffer red van die afsondering wat dalk andersins die gevolg kan wees. Gewoonlik kom huilbuie al hoe minder voor. Maar wanneer die trane kom, moet jy kalm bly en die persoon nie alleen laat nie en sê wat jy graag sou wou hoor as jy in sy skoene gestaan het.
Bowenal moet jy goddelike liefde aankweek vir diegene wie se gebreke dalk die persoonlikheid verander het wat jy voorheen geken het. Hulle voel aan wat jou gevoelens is, en dit beïnvloed weer hoe hulle teenoor jou reageer. Erikka sê: “Ek sal miskien nooit weer dieselfde persoon wees nie. Maar niemand moet dit van ’n beroerteslagoffer vereis nie. Familie en vriende moet leer om die persoon lief te hê soos wat hy of sy is. As hulle sy of haar persoonlikheid versigtig ondersoek, sal hulle uitvind dat die aantreklike eienskappe van die verlede nog daar is.”
Selfrespek bereik ’n laagtepunt wanneer ’n mens nie kan praat of verstaan kan word nie. Deur met hulle te probeer praat, kan vriende die waarde van diegene wie se spraak aangetas is, bevestig. Takasji sê: “Wat ek dink en in my hart voel, het nie verander nie. Maar mense is geneig om my te vermy omdat hulle nie ’n normale gesprek met my kan voer nie. Dit is vir my moeilik om iemand te nader, maar wanneer iemand met my kom praat, is dit ’n geweldige aanmoediging en maak dit my baie, baie bly!”
Die volgende riglyne kan ons almal help om diegene wie se spraak aangetas is te ondersteun en aan te moedig.
Die meeste beroertes tas nie die intellek aan nie. Die meeste mense wat ’n beroerte oorleef se verstand bly helder, selfs al is dit moeilik om hulle spraak te verstaan. Moet nooit neerhalend met hulle praat of babataal gebruik nie. Behandel hulle met waardigheid.
Luister geduldig. Hulle het moontlik tyd nodig om ’n gedagte te herorganiseer of ’n woord, frase of sin klaar te maak. Onthou dat die liefdevolste luisteraar nie haastig is om te hoor nie.
Moenie voorgee dat jy verstaan as dit nie die geval is nie. Erken vriendelik: “Ek is jammer. Ek kan net nie verstaan nie. Kom ons probeer weer later.”
Praat stadig en duidelik in ’n normale stemtoon.
Gebruik kort sinne en bekende woorde.
Gebruik vrae wat ’n ja of ’n nee vereis, en spoor die persoon aan om te antwoord. Hou in gedagte dat hulle dalk nie jou woorde kan verstaan nie.
Beperk agtergrondgeraas tot ’n minimum.
Met Jehovah se liefdevolle hulp kan dit die hoof gebied word
Terwyl dit belangrik is om te weet wat die oorsaak van jou beroerte was, aangesien dit jou in staat stel om op te tree en die gevaar van toekomstige beroertes te verminder, is dit ook belangrik om die gepaardgaande vrees te beheers. Ellen vertel: “God se woorde in Jesaja 41:10 is veral vir my vertroostend. Daar sê hy: ‘Wees nie bevrees nie, want Ek is met jou; kyk nie angstig rond nie, want Ek is jou God. Ek versterk jou, ook help Ek jou, ook ondersteun Ek jou met my reddende regterhand.’ Jehovah het vir my so werklik geword dat ek nie bevrees voel nie.”
Die Bybel help Anand ook om sy wanhoop die hoof te bied: “Dit help my geweldig baie, aangesien dit my voortdurend met nuwe moed besiel en verkwik.” Hirojoeki se probleem was hoe om by die Skrif baat te vind, aangesien hy nie kon konsentreer nie. Hy sê: “Ek het vertroosting gevind deur na die Bybelboeke op oudiokassette te luister.”
Die apostel Paulus het gesê: “Wanneer ek swak is, dan is ek kragtig” (2 Korintiërs 12:10). Dit was Jehovah se gees wat Paulus gehelp het om dit te bereik wat hy nie op sy eie kon doen nie. Diegene wat ’n beroerte oorleef, kan ook op Jehovah vertrou vir geestelike krag. Erikka verduidelik: “Wanneer ons gesond is en alles in ons eie krag doen, gee ons Jehovah moontlik nie veel geleentheid om ons te help nie. Maar my gebrek het my in staat gestel om my verhouding met hom op ’n baie spesiale manier te versterk.”
Versorgers kry ondersteuning
Versorgers het ondersteuning nodig in hulle uiters belangrike rol. Waar kan hulle ondersteuning kry? Een plek is in die gesin. Elke gesinslid moet die las van versorging deel. Josjiko vertel hoe haar seuns haar emosioneel ondersteun het: “Hulle het na my probleme geluister asof dit hulle eie was.” Gesinslede moet al die beskikbare inligting verkry ten einde te leer hoe om ’n beroerteslagoffer te versorg en ook hoe om die veranderinge in hulle geliefde se persoonlikheid te verwerk.
Wie anders kan ondersteuning aan die versorgers gee? David en sy gesin het hulle tot hulle geestelike gesin in die gemeente van Jehovah se Getuies gewend om hulle met Victor te help: “Hulle het hulp verleen. Hulle maak beurte om partykeer by ons huis te kom slaap om regdeur die nag vir ons na Victor om te sien.”
Elke versorger moet voel dat sy geestelike gesin hom innig liefhet en ondersteun. Maar party vind dit miskien moeilik om hulp te vra. Haroeko verduidelik: “Daar word dikwels vir my gesê: ‘As daar enigiets is waarmee jy hulp nodig het, moet jy nie huiwer om ons te laat weet nie.’ Maar ek weet hoe besig almal is en kan myself net nie sover kry om hulp te vra nie. Ek sou baie dankbaar wees as mense hulp op spesifieke maniere aangebied het: ‘Ek kan jou met skoonmaakwerk help. Watter dag sal jou pas?’ ‘Ek kan jou inkopies doen; sal dit dus in orde wees as ek nou na jou toe kom?’”
Kenji se vrou het ’n beroerte gehad; maar hy kon die sorg voorsien wat sy nodig gehad het. Hy het gevind dat hy deur gebed sy sorge op Jehovah kon werp. Uiteindelik het sy vrou haar spraakvermoë verloor, en daarmee saam het Kenji ’n maat verloor met wie hy kon praat. Maar hy lees elke dag die Bybel. Hy sê: “Dit herinner my aan Jehovah se tere sorg vir diegene wat verslae van gees is, en dit het gekeer dat ek terneergedruk en eensaam word.”
Wanneer dit lyk of emosies die oorhand oor ons gaan kry, kan dit help om op Jehovah se gees te vertrou. Josjiko, wat haar man se persoonlikheidsverandering en humeurige uitbarstings ná sy beroerte die hoof bied, vertel: “Soms het ek die drang gevoel om so hard as wat ek kan te skreeu. Dan het ek altyd tot Jehovah gebid, en sy gees het my vrede gegee.” Uit waardering vir Jehovah se lojaliteit teenoor haar, laat sy nie toe dat enigiets op haar Christelike lewenswyse inbreuk maak nie. Sy woon gereeld Christelike vergaderinge by, neem aan die bediening deel en doen persoonlike Bybelstudie. “Deur my deel by te dra”, sê Josjiko, “weet ek dat Jehovah my nooit sal verlaat nie.”
Wanneer sorge insluip, is Jehovah altyd daar om te luister. Midori, wie se man ’n beroerte oorleef het, put vertroosting uit die feit dat Jehovah figuurlik al die trane wat sy gestort het in sy “kruik” hou (Psalm 56:9). Sy onthou Jesus se woorde: “Wees . . . nooit besorg oor die volgende dag nie.” Sy sê: “Ek het besluit om geduldig te wees totdat die nuwe wêreld kom.”—Matteus 6:31-34.
Wanneer ’n mens voor ernstige beperkings te staan kom
Dit is waar dat party tydens hulle rehabilitasieproses opmerklik herstel, maar ander kry nie veel van die vermoëns terug wat hulle voor die beroerte gehad het nie. Wat kan die laasgenoemdes help sodat hulle hulle beperkings aanvaar, hoewel dit ernstig en langdurig kan wees?
Bernie, wat baie van sy beweeglikheid weens ’n beroerte verloor het, antwoord: “Die vreugde van my hoop om vir ewig op ’n toekomstige paradysaarde te lewe en gebed tot my hemelse Vader, Jehovah, het my gehelp om my beperkings met kalmte te aanvaar.”
Hierdie hoop het Erikka en haar man, Georg, gehelp om haar beperkings te aanvaar en nog steeds die lewe te geniet. Georg verduidelik: “Ons het God se belofte dat daar eendag algehele genesing gaan wees. Ons dink dus nie net aan die liggaamsgebrek nie. Ons doen natuurlik nog steeds alles in ons vermoë vir Erikka se gesondheid. Maar jy kan leer om met die onvolmaakte koördinasie van spiere saam te leef en jou op positiewer dinge toe te lê.”—Jesaja 33:24; 35:5, 6; Openbaring 21:4.
In gevalle waar herstel baie beperk is, is die ondersteuning van familie en vriende selfs belangriker. Hulle kan die slagoffer help om dit die hoof te bied totdat dit God se tyd is om alle gesondheidsprobleme uit die weg te ruim.
Die wete dat daar ’n wonderlike toekoms vir beroerteslagoffers en hulle gesinne is wanneer gesondheid herstel sal word, stel hulle in staat om die uitdagings van die lewe van dag tot dag die hoof te bied. Hulle kan dus geduldig wag vir verligting van alle lyding in God se nuwe wêreld wat binnekort gaan kom (Jeremia 29:11; 2 Petrus 3:13). Intussen kan almal wat hulle tot Jehovah wend vol vertroue wees dat hy hulle selfs nou sal help en ondersteun om die aftakelende gevolge van beroerte die hoof te bied.—Psalm 33:22; 55:23.
[Lokteks op bladsy 12]
Familie en vriende kan die slagoffer help om beroerte die hoof te bied totdat God se tyd aanbreek om alle gesondheidsprobleme uit die weg te ruim
[Venster/Prent op bladsy 10]
Beroertevoorkoming
“DIE beste manier om beroerte die hoof te bied, is om dit te probeer voorkom”, sê dr. David Levine. En die belangrikste faktor wat met die meeste beroertes in verband gebring word, is hoë bloeddruk.
Vir baie mense kan hoë bloeddruk beheer word deur middel van ’n dieet wat ryk is aan kalium en wat min sout, versadigde vet en cholesterol bevat. Dit is moontlik ook belangrik om alkoholinname te beperk. ’n Gereelde oefenprogram wat vir ’n mens se ouderdom en fiksheidsvlak geskik is, kan help om van ekstra kilogramme ontslae te raak, wat weer die bloeddruk kan verlaag. Medisyne moet dalk geneem word—onder ’n dokter se toesig, aangesien daar ’n groot verskeidenheid medisyne beskikbaar is.
Karotisarteriesiekte vernou die vernaamste bloedtoevoerroete na die brein en is ’n hoofoorsaak van beroerte. Na gelang van die graad van verstopping is ’n operasie dalk nodig wat as karotisendarteriëktomie bekend staan om die verstopte bloedvate oop te maak. Studies het getoon dat mense wat simptome vertoon het en wie se bloedvate baie erg vernou was by ’n operasie en mediese terapie baat gevind het. Maar die operasie kan probleme oplewer; dit moet dus baie versigtig oorweeg word.
Hartsiekte kan die gevaar van beroerte vergroot. Atriale fibrillasie (ongereelde hartklop), wat kan veroorsaak dat bloedklonte vorm en na die brein toe gaan, kan met stollingsteenmiddels behandel word. Ander hartprobleme sal moontlik ’n operasie en geneesmiddels vereis om die gevaar van beroerte te verminder. Suikersiekte is verantwoordelik vir baie beroerteaanvalle, en as dit derhalwe beheer word, sal dit beroerte help voorkom.
Kort iskemiese aanvalle, TIA’s, is duidelike waarskuwings dat ’n beroerte kan plaasvind. Maak seker dat dit nie geïgnoreer word nie. Gaan spreek jou dokter en behandel die onderliggende oorsaak, aangesien TIA’s die gevaar van beroerte grootliks laat toeneem.
’n Gesonde, gematigde lewenswyse kan baie daartoe bydra om beroerte te voorkom. ’n Gebalanseerde dieet en gereelde oefening sowel as om alkoholinname tot ’n minimum te beperk en op te hou rook, kan help om bloedvate gesond te hou en kan selfs gesonde veranderinge bevorder in die vate wat reeds beskadig is. ’n Groter inname van vars vrugte en groente en graanprodukte het, volgens verskeie studies, gehelp om die gevaar van beroerte te verminder.