Artritis—Die aftakelende siekte
“JY SAL JOU NOOIT DIE PYN KAN VOORSTEL TOTDAT JY DIT ONDERVIND HET NIE. EK HET GEDINK DIE ENIGSTE MANIER OM VERLIGTING TE KRY, IS OM TE STERF.”—SETSOEKO, JAPAN.
“EK HET HIERDIE SIEKTE AL VANDAT EK 16 IS, EN EK VOEL DAT DIT MY MY JEUG ONTNEEM HET.”—DARREN, GROOT-BRITTANJE.
“EK HET TWEE JAAR VAN MY LEWE VERLOOR OMDAT EK BEDLÊEND WAS.”—KATIA, ITALIË.
“TOE DIE PYN EERS IN AL MY GEWRIGTE BEGIN HET, HET MY HELE LEWE NET UIT PYN BESTAAN.”—JOYCE, SUID-AFRIKA.
DIT is die klagtes van mense wat aan die siekte ly wat as artritis bekend staan. Artritis dryf miljoene lyers elke jaar na hulle dokter toe om verligting te probeer kry van die pyn, onbeweeglikheid en misvorming wat dit kan veroorsaak.
In die Verenigde State alleen ly meer as 42 miljoen mense aan artritis, en 1 uit elke 6 lyers word erg daardeur gestrem. Trouens, artritis is die grootste oorsaak van gestremdheid in daardie land. Die ekonomiese impak van hierdie siekte is “min of meer gelykstaande aan ’n matige resessie”, sê die Nasionale Sentrums vir Siektebeheer en -voorkoming, aangesien dit Amerikaners elke jaar meer as 524 miljard rand kos in terme van mediese onkoste en verlore produktiwiteit. Volgens die Wêreldgesondheidsorganisasie het opnames in ontwikkelende lande, soos Brasilië, Chili, China, die Filippyne, Indië, Indonesië, Maleisië, Mexiko, Pakistan en Thailand, getoon dat die las wat artritis en ander rumatiese siektes in hierdie lande veroorsaak, byna “net so groot is soos dié in die nywerheidswêreld”.
Dit is ’n mite dat artritis ’n siekte is wat net bejaardes kry. Namate mense ouer word, word hulle weliswaar ernstiger daardeur aangetas. Maar een van die algemeenste vorme, rumatoïede artritis, tas gewoonlik mense tussen die ouderdomme van 25 en 50 aan. In die Verenigde State is byna 3 uit elke 5 artritislyers jonger as 65. Ook in Groot-Brittanje is 1,2 miljoen van die 8 miljoen lyers onder 45. Meer as 14 500 is kinders.
Elke jaar neem die aantal artritislyers vinnig toe. In Kanada sal die aantal mense wat aan artritis ly, binne die volgende dekade met ’n miljoen vermeerder. Hoewel artritis meer in Europa as in Afrika en Asië voorkom, is die siekte ook in laasgenoemde vastelande aan die toeneem. Die groot toename in artritis het die Wêreldgesondheidsorganisasie gevolglik laat besluit om die jare 2000-2010 as die Been-en-Gewrigsdekade te verklaar. Gedurende hierdie tydperk sal dokters en professionele gesondheidswerkers regoor die wêreld saamwerk om die lewensgehalte te verbeter van mense wat aan spier-skelet-siektes, soos artritis, ly.
Wat weet ons van hierdie pynlike siekte? Wie loop gevaar om dit te kry? Hoe kan diegene wat aan artritis ly, met die aftakelende gevolge daarvan saamleef? Sal dit in die toekoms genees kan word? Ons volgende artikels sal hierdie vrae bespreek.
[Foto-erkenning op bladsy 3]
X-straal: Used by kind permission of the Arthritis Research Campaign, United Kingdom (www.arc.org.uk)