Na Tivi
NI OTI ga nodra vulica eso na iwalewale me kaburaki kina na ka e rogoci, era vakasamataka sara na dau buli misini ke rawa nira vakaraitaka tale ga na iyaloyalo. Meda rawa ni kila na dredre ni kena vakaraitaki e dua na iyaloyalo, vakasamataka mada na cakacaka ni tivi nikua.
Kena imatai, na itaba ni tivi ena vakauta na iyaloyalo e raici ina dua na misini me “wilika,” e tautauvata vinaka sara ga kei na nomu wilika na matanivola. Ia na itaba ni tivi qo e sega ni wilika na matanivola ena veva, e wilika ga na iyatu digo se pixel e tiko ena iyaloyalo. E veisautaka na ka e raica ya ina dua na sikinala livaliva ni vidio, qai vakauta ina dua tale na vanua. Na ka e ciqoma na sikinala qori (receiver) e qai veisautaka me iyaloyalo.
E vakacaucautaki o John Logie Baird, e dua na turaga ni Sikoteladi, ni imatai ni tamata me vakaraitaka na cakacaka ni tivi. A tauvi koya e dua na mate qai biuta nona cakacaka vakaidinia ni livaliva, a lai cakava sara e dua na ka a dau taleitaka ena gauna a se itabagone kina—me bulia na misini e rawa ni veisautaka na ka e raici me iyaloyalo.
Nona itaba ni tivi o Baird e vakayagataki kina e dua na disi (vakatokai tu eliu me hatbox) e tu kina e 30 na qara e tuvai tu vaka na viko. Ni cowiri na disi, era na vakadikeva na laini ni iyaloyalo na qara, rawa kina ni cilava na photoelectric cell na rarama. Na photoelectric cell qo ena qai vakauta e dua na sikinala ni vidio ena dua tale na misini. E qai vakalevutaki e keri na sikinala me rawa ni rarama cake kina na cina ena daku ni dua tale na disi e cowiri tale tu ga me vakalesui mai kina na iyaloyalo. E ka ni sasaga toka me rau cakacaka vata na disi. Ni cakava tiko o Baird na cakacaka qo, a masi ivava tiko me vukei koya vakailavo.
A cakava na imatai ni iyaloyalo ena tivi o Baird ena 2 ni Okotova 1925, qai robota e dua na yasa ni rumu ni nona vale. E dua na gonetagane e tiko ena tabavale e ra a dau cakacaka voli ena ofisi a imatai ni tamata me laurai ena tivi. A via rere toka ni sega ni kila na ka ena yaco, ia a saumi ena nona cakava qo. Ena 1928, a kaburaka kina ena Atalanitika o Baird na imatai ni yaloyalo e laurai ena tivi. Ena gauna a yaco kina e Niu Yoka o John Baird, a via madua tale na turaga ni Sikoteladi qo ni sa tavaki koya tu mai e dua na matabani e kilai kina nona vanua. A rogo sara ga ena ka a cakava. Ia a liu duadua o koya ena vakaraitaki iyaloyalo?