უნდა დაიცვან თუ არა ქრისტიანებმა დასვენების დღე?
ივნისი იყო ძალიან წვიმიანი. ამის გამო 1991 წელს უიმბლდონში ჩოგბურთის ჩემპიონატის დროს დაირღვა საუკუნო ტრადიცია. ისტორიაში პირველად მატჩი მოეწყო კვირა დღეს, რათა აენაზღაურებინათ დაკარგული დრო. თუ არ ჩავთვლით ამისი მსგავსი შემთხვებით წესების უარყოფას, კვირა რჩება წმინდა დასვენების დღედ, როგორც ინგლისში, ასევე სხვა ქვეყანაში.
ზოგიერთი იცავს სხვა დასვენების დღეს. მაგალითად, მთელს მსოფლიოში ებრაელები მკაცრად იცავენ დასვენების დღეს — შაბათად წოდებულს: პარასკევს, მზის ჩასვლიდან — შაბათს, მზის ჩასვლამდე. შაბათს არ დაფრინავენ ისრაელის ეროვნული ავიოკომპანიის თვითმფრინავები და ზოგ ქალაქში არ მუშაობს საზოგადოებრივი ტრანსპორტი. ტრადიციის მიმდევრები იერუსალიმში კეტავენ ზოგიერთ გზას. რათა ბლოკირება გაუკეთონ ტრანსპორტის მოძრაობას, რომელსაც ისინი უკანონოდ მიიჩნევენ.
ის ფაქტი, რომ მრავალი რელიგია კვლავაც იცავს ყოველ კვირას, როგორც დასვენების დღეს, ანუ შაბათს, იწვევს ზოგიერთ შეკითხვას: მხოლოდ ებრაელები უნდა იცავდნენ შაბათს? რატომ მიიღო ქრისტიანული სამყაროს უმეტესმა რელიგიამ სხვა დასვენების დღე? არის თუ არა ამჟამად დასვენების დღის ყოველკვირეული დაცვა ბიბლიური მოთხოვნილება?
ყოველთვის იცავდნენ თუ არა შაბათს?
ბიბლიაში შაბათი პირველად მოხსენიებულია წიგნში „გამოსვლა“. უდაბნოში ყოფნისას ისრაელებმა სასწაულებრივად მიიღეს იეჰოვასაგან საჭმელად მანანის პური. კვირის ყოველ მეექვსე დღეს მათ უნდა მოეგროვებინათ ორმაგი წილი, ვინაიდან მეშვიდე დღე უნდა ყოფილიყო „უფლის შაბათი“. როდესაც იკრძალებოდა ყოველგვარი სამუშაო (გამოსვლა 16:4, 5,22–25).
გარდა ამისა, ისრაელებს მიეცათ შაბათი, რათა ეს ყოფილიყო მათთვის შეხსენება იმის შესახებ, რომ ისინი მონები იყვნენ ეგვიპტის ქვეყანაში. ეს შეხსენება ბევრს არაფერს ნიშნავდა თუკი ისინი უწინ დაიცავდნენ ასეთ კანონს. ამიტომ მხოლოდ ისრაელს მიეცა მითითება შაბათთან დაკავშირებით (მეორე რჯული 5:2, 3,12–15).
დაწვრილებითი და დამამძიმებელი წესჩვეულებები
იმის გამო, რომ მოსეს რჯული არ იძლეოდა უამრავ დაწვრილებით ცნობას შაბათთან დაკავშირებით, რაბინები საუკუნეების განმავლობაში კრძალავდნენ ყოველგვარ სამუშაოს შაბათ დღეს. მიშნას თანახმად აკრძალული სამუშაო კლასიფიცირებული იყო 39 ძირითად კატეგორიად, ისეთებად როგორიცაა კერვა, წერა, და მიწის დამუშავება, მაგრამ ამ წესების ძირითადი ნაწილი არ არის დაფუძნებული ბიბლიაზე. „იუდეველთა ენციკლოპედიაში“ მიშნას ციტირებისას აღიარებულია, რომ ეს წესები ჰგავს „ბეწვის ხიდზე დაკიდებულ მთებს, ვინაიდან წერილებში ცოტა რამ არის ნათქვამი ამ თემის შესახებ, ხოლო წესებზე კი ბევრი რამ“.
ამ ბრძანების განსახორციელებლად, რომ „არ გამოსულიყო ადამიანი თავისი ადგილიდან მეშვიდე დღეს“, იყო განსაზღვრული მაქსიმალური მანძილი და შემდეგ მას „შაბათის გზა“ უწოდეს. ზოგიერთი მონაცემების მიხედვით იგი შეესაბამებოდა 2 000 წყრთას ანუ 900 მეტრს (გამოსვლა 16:29). მაგრამ ძალიან ეშმაკურად შეიძლებოდა მათი გვერდის ავლა. წინა საღამოს შაბათის საჭმელი შეიძლებოდა სახლიდან 2 000 წყრთის მანძილზე შეენახათ. მაშინ ეს ადგილი ჩაითვლებოდა ოჯახის საცხოვრებელი ადგილის ფართობად და ამ წერტილიდან შეიძლებოდა კიდევ 2 000 წყრთის გადათვლა.
ადამიანთა მიერ შედგენილი აკრძალვების უმეტესობა ძალაში იყო იესოს დღეებში. ამიტომ რელიგიური ბელადები უკიჟინებდნენ ქრისტეს მოწაფეებს, თუ რატომ ფშვნიდნენ თავთავს დათესილ ყანებში გავლისას. მათ ადანაშაულებდნენ შაბათის დარღვევაში. თავთავების ფშვნეტა განიხილებოდა, როგორც სამკალი, ხოლო ეს კი უკვე ხორბლის დაფქვას ნიშნავდა. იესომ რამოდენიმეჯერ გაამათრახა მათი კრიტიკული შეხედულებები, ვინაიდან ისინი იეჰოვას რჯულს ამახინჯებდნენ (მათე 12:1–8; ლუკა 13:10–17; 14:1–6; იოანე 5:1–16; 9:1–16).
შაბათს, დასვენების დღიდან — კვირას, დასვენების დღემდე
„კვირა დღეს დაიცავენ ღმერთისადმი ერთგული სამსახურისათვის“. ასეთია კათოლიკური ეკლესიის მიერ წარმოდგენილი მეოთხე აღთქმა შაბათის შესახებ. ახლახანს გამოქვეყნებული ფრანგული „კატეხიზისი უფროსებისათვის“ ხსნის: „ქრისტიანული კვირა დღე აღინიშნება შაბათი დღის შემდეგ, მერვე დღეს ანუ ასე ვთქვათ ახალი ქმნილების პირველ დღეს. ის იძენს შაბათის არსებით ელემენტებს, მაგრამ ყურადღება გამახვილებულია ქრისტეს პასექზე“. როგორ მოხდა ეს ცვლილება შაბათს, დასვენების დღიდან — კვირას, დასვენების დღემდე?
თუმცა, კვირა ის დღეა, როცა იესო აღდგა მკვდრეთით. ადრეული ქრისტიანების მსგავსად, ის ჩვეულებრივი სამუშაო დღე იყო. მაგრამ, ჩვენი ერის მეოთხე საუკუნის მეორე ნახევარში ლავდიკიელთა ეკლესიის გადაწყვეტილებამ გვიჩვენა, რომ დროთა განმავლობაში იუდეველთა დასვენების დღე — შაბათი, შეიცვალა კვირით — „ქრისტიანული“ დასვენების დღით. ეს კანონი „უკრძალავდა ქრისტიანებს დაეცვათ იუდეველთა წეს-ჩვეულებები და ყოფილიყვნენ [უსაქმოდ] იუდეველთა დასვენების დღეს, ხოლო უფლის დღე [კვირის ის დღე, როდესაც იგი აღდგა მკვდრეთით] ქრისტიანულად უნდა აღენიშნათ“. იმ დროიდან ქრისტიანული სამყაროს წარმომადგენლებს უნდა ემუშავათ შაბათობით, კვირას კი თავი შეეკავათ მუშაობისაგან, მოგვიანებით მათ მოეთხოვებოდათ კვირა დღეს დასწრებოდნენ წირვას.
ამქვეყნიური ხელისუფლების წარმომადგენელთა მხარდაჭერით მალე მთელს ქრისტიანულ სამყაროში კვირა დღეს აიკრძალა მუშაობა. მეექვსე საუკუნიდან დაწყებული სამართალდამრღვევებს აჯარიმებდნენ ან როზგავდნენ; ასევე შეეძლოთ მათთვის პირუტყვი ჩამოერთმიათ. ამ შემთხვევის გამო მოუნანიებელი ცოდვილები შეიძლება გაეხადათ მონებად.
კანონები, კვირა დღეს მისაღები სამუშაოების შესახებ ისეთი რთული იყო, როგორც იუდეველთა ტრადიციები შაბათ დღესთან დაკავშირებით. „თეოლოგიის კათოლიკურ ლექსიკონში“ (ფრანგ.) მოცემულია გრძელი ახსნა-განმარტებები საეკლესიო კაზეისტიკის განვითარების შესახებ და იმის შესახებ, რაც აკრძალულია, აქ მოიხსენიება მონის შრომა, მიწის დამუშავება, სასამართლო პროცესები, ვაჭრობა და ნადირობა.
პარადოქსალურია, რომ იუდეველთა შაბათ დღეზე მიუთითებდნენ, როგორც ამ აკრძალვების გამართლებაზე. „ახალ კათოლიკურ ენციკლოპედიაში“ მოხსენიებულია იმპერატორ, კარლ დიდის კანონები კვირა დღესთან დაკავშირებით: „წმ.იერონიმონის მიერ განზრახ უარყოფილი და 538 წელს ორლეანის ეკლესიის მიერ გაკიცხული შაბათის იდეები, როგორც იუდეველთა და არაქრისტიანული, აშკარად იყო გადმოცემული 789 წელს კარლ დიდის ბრძანებაში, რომელიც კრძალავდა კვირა დღეს ყოველნაირ სამუშაოს და ამას მიიჩნევდა, როგორც ათი აღთქმის დარღვევას“. ამიტომ, თუმცა ეკლესიებისათვის სასიამოვნო იყო იმისი ხილვა, რომ სამოქალაქო ხელისუფლებებმა დასვენების დღის დაცვა მიაწერეს კვირა დღეს, იგი ნებას რთავდა ამქვეყნიერებას კანონიერი საფუძვლიდან გამომდინარე, გაემართლებინათ ეს შეზღუდვები, რომელსაც უარყოფდა ეკლესია, კერძოდ კი, მოსეს რჯულს შაბათთან დაკავშირებით.
არაბიბლიური პოზიცია
საუკუნეებით ადრე, ზოგიერთმა საეკლესიო მამამ, კერძოდ ავგუსტინემ, სწორად გამოაცხადა, რომ შაბათი იყო დროებით მოწყობილი, რომელიც განკუთვნილი იყო იუდეველთათვის. ამის გაკეთებით ის საეკლესიო მამები უბრალოდ დაეთანხმნენ იმას, რაც ნათქვამია ქრისტიანულ ბერძნულ წერილებში, — რომ შაბათი წარმოადგენს მოსეს რჯულის განუყოფელ ნაწილს, რომელიც გაუქმდა იესოს მსხვერპლით (რომაელთა 6:14; 7:6; 10:4; გალატელთა 3:10–14, 24, 25).
ჩვენს დროში გამოქვეყნებულ „ბიბლიურ ლექსიკონში“ (ფრანგ.) ციტირებულია პროტესტანტი თეოლოგის ოსკარ კულმენის სიტყვები, რომელმაც აღიარა, რომ „ვინაიდან იესო მოვიდა, მოკვდა და აღდგა მკვდრეთით, დღესასწაულები იყო ნაზეიმები, მათი შენარჩუნება ნიშნავს უკან ძველ კავშირთან დაბრუნებას, თითქოს ქრისტე არასოდეს მოსულიყოს“. ამ მნიშვნელოვანი პუნქტის განხილვით შეიძლება თუ არა შაბათის დაცვის გამართლება.
ჩვენს დროში კათოლიკი ავტორები ჩვეულებრივ ეძებენ მხარდაჭერას წიგნში, მოციქულთა საქმენი 20:7, სადაც ნათქვამია „კვირის პირველი დღის“ შესახებ (ეს არის კვირა დღე), როცა პავლე მეგობრებთან მოემზადა საჭმელად. მაგრამ ეს მხოლოდ წვრილმანი იყო. როგორც ამ ტექსტში, ასევე ბიბლიის სხვა მუხლებშიც არაფერი გვიჩვენებს, რომ ის, რაც არ არის აღწერილი, ყოფილიყო სამაგალითო, რომელიც ქრისტიანებს უნდა დაეცვათ. რასაკვირველია, ის არ ყოფილა მოვალეობა. დიახ, კვირის, როგორც დასვენების დღის, დაცვას არ გააჩნია მტკიცებები წერილებში.
რომელი დასვენება არსებობს ქრისტიანთათვის?
თუმცა, ქრისტიანებმა არ უნდა დაიცვან ყოველკვირეული დასვენების დღე, მაგრამ ისინი იღებენ მოწვევას დაიცვან სხვა სახის დასვენება. პავლე ამას თავის თანაქრისტიანებს, ებრაელებს უხსნის შემდეგი სიტყვებით: „ამისათვის კიდევ რჩება შაბათის სიმშვიდე ღმერთის ხალხისათვის. . . მაშ ვეცადოთ იმ სიმშვიდეში შესვლა“ (ებრაელთა 4:4–11). ეს ებრაელები სანამ ქრისტიანები გახდებოდნენ იცავდნენ მოსეს რჯულს ისე გულმოდგინედ, როგორც შეეძლოთ. პავლე მათ მეტად აღარ მოუწოდებდა ეძებათ გადარჩენა საქმეებით, არამედ ეძებათ „სიმშვიდე“ რათა დაესვენათ მკვდარი საქმეებისაგან. ამ დროიდან მოყოლებული მათ უნდა ერწმუნათ ერთადერთი საშუალება — იესოს მსხვერპლი, რომლის წყალობითაც მართლდება კაცობრიობა ღმერთის თვალში.
როგორ შეგვიძლია ვუჩვენოთ, რომ ჩვენც ვითვალისწინებთ ღმერთის თვალსაზრისს ამასთან დაკავშირებით? თავიანთი ახლობლების მსგავსად, იეჰოვას მოწმეები არიან გონიერი ადამიანები, ისინი აფასებენ შესაძლებლობას ყოველ კვირა ამაქვეყნიური სამუშაოსაგან ჰქონდეთ დასვენება, რომელიც მრავალ ქვეყანაში არსებობს. ხოლო ქრისტიანები ამ დღეს იყენებენ სულიერი ინტერესებისათვის (ეფესელთა 5:15, 16). ამაში შედის კრების შეხვედრები და სამქადაგებლო სამსახურში მონაწილეობა, მეზობლების მონახულება, რომ გაუზიარონ ბიბლიური ინფორმაცია მოახლოებული დროის შესახებ, როცა მორწმუნე ადამიანებს ექნებათ მშვიდობა მთელს დედამიწაზე. თუ შენ გსურს ამ თემაზე საუბარი, მაშინ იეჰოვას მოწმეები სიხარულით დაგეთანხმებიან შაბათსაც, კვირასაც და კვირის სხვა დღეებშიც.
[სურათი 28 გვერდზე]
იესო იცავდა რჯულს შაბათის შესახებ და არა იუდეველთა ტრადიციებს.
[სურათი 29 გვერდზე]
ამქვეყნიური სამუშაოსაგან დასვენების დღეებში ქრისტიანულ საქმიანობას მოაქვს გამოცოცხლება.