Ons beskou die wêreld
“8 000 STERFGEVALLE PER DAG”
Gesondheidsdeskundiges, wat ’n somber toekoms vir rokers in die vooruitsig stel, is steeds verontrus oor die tabakgebruik. ’n Onlangse studie deur die WGO (Wêreldgesondheidsorganisasie) waarsku dat ongeveer 500 miljoen mense in die volgende 25 jaar weens die rookgewoonte sal sterf. Navorsing deur die WGO voorspel dat die rookgewoonte teen die eeuwisseling die vernaamste doodsoorsaak in die wêreld sal wees. “Daar is tans 8000 sterfgevalle per dag weens die rookgewoonte, maar wanneer die kinders hulle middeljare bereik, sal daar ongeveer 28 000 sterfgevalle per dag wees”, het ’n verteenwoordiger van die WGO by die Wêreldkongres oor Tabak en Gesondheid in Perth, Australië, gesê.
HOFBESLISSING TEN GUNSTE VAN GETUIE-EGPAAR
Op 13 April 1990 het ’n jurie van San Francisco, Kalifornië, se hoërhof ’n uitspraak van R1 300 000 gelewer teen die Universiteit van Kalifornië (San Francisco se hospitale en klinieke) en ’n vername nieroorplantingchirurg. Die eisers is Getuies van Jehovah wie se minderjarige seun—teen hulle wense in—’n bloedoortapping ontvang het nadat ’n nier van sy vader met welslae op hom oorgeplant is. (Om skriftuurlike redes weier Jehovah se Getuies bloedoortappings, en in die plek daarvan verkies hulle bloedlose behandeling.) “Die ouers is met die intrapslag, selfs tot op die aand toe die operasie gedoen is, deur die hospitaal verseker dat daar geen bloedoortapping of hofbevel sou wees nie”, het een van die advokate wat die egpaar verteenwoordig het vir Ontwaak! gesê. “Maar die hospitaal was so te sê van die begin af besig met ’n bedrieglike en geheime plan wat die gesin se fundamentele regte volkome veronagsaam het.” Die dokter het hulle ooreenkoms verbreek toe hy etlike dae voor die operasies ’n hofbevel verkry het sonder om die ouers daarvan in kennis te stel. Die jurie het egter bevind dat die hospitaal aanspreeklik is vir die skending van die ouers se federale burgerregte en vir bedrog en het bevind dat die dokter sowel as die hospitaal aanspreeklik is vir opsetlike misbruik van vertroue. “Dit is die eerste keer in die Verenigde State dat daar ’n uitspraak is om skadevergoeding toe te staan teen dokters in ’n bloedoortappingsaak waarby Getuies betrokke is”, het die advokaat gesê.
KLERE OM VOOR TE MOOR
Party stedelike tieners in die Verenigde State, wat verlok word om duur en modieuse klere te koop sodat hulle deur hulle portuurs aanvaar kan word, betaal met hulle lewe vir die klere. Seilskoene wat tot R455 kos en windjakke van tot R520 kan veroorsaak dat jeugdiges die skyf van aanranding en roof word. Party slagoffers, wat desperaat die klere probeer behou waarvoor hulle so baie betaal het, verset hulle teen die diewe en word in die proses gesteek of geskiet. Die dodetal is aan die styg. The New York Times sê: “Sulke voorvalle beklemtoon nie net die mate waarin straatmisdaad en -geweld tans endemies aan die stadslewe is nie, maar dien ook as ’n verdorwe maatstaf van die jongste plaaslike modegiere.”
GEVAARLIKE WERK
’n Joernalis se taak het nog altyd harde werk tesame met lang ure behels. Nou is dit nog boonop lewensgevaarlik. Verlede jaar is 53 joernaliste oor die hele wêreld doodgemaak—twee maal soveel as in 1988. Diegene wat die grootste gevaar loop, is die avontuurlustige vryskutverslaggewers en -fotograwe. Dit is meestal dwelmmagnate en militêre bevelvoerders wat hierdie soort “sensuur deur middel van die dood” toepas, het ’n hoofartikel in The New York Times gesê. Wanneer joernaliste “die swye opgelê, in die tronk gesit en aan sensuur onderwerp [word], vervaag die insig en gaan informasie verlore”.
DIE MEESTE STEUN AFSKAFFING VAN DIE SELIBAAT
’n Opname wat in die Australiese Catholic Weekly gepubliseer is, het getoon dat tot 70 persent van Australiese Katolieke ten gunste daarvan is dat die verpligte selibaat van hulle priesters afgeskaf moet word. Hulle meen dat priesters toegelaat moet word om te trou. Die redes wat hulle aangevoer het, is onder andere dat die huwelik priesters ’n ‘geloofwaardiger lewenstyl’ sal gee en hulle miskien in nouer voeling met hulle gemeentelede sal bring. Party wat ondervra is, het ook gesê dat die afskaffing van selibaatreëls dalk sal help om meer jong manne na die priesteramp te trek. (Die gemiddelde ouderdom van Katolieke priesters in Australië is tans 63.) Een priester het dit betreur dat sy klas uit 25 tot 30 studente bestaan het toe hy vir priester geleer het. Net tien jaar later het die grootte van die klas tot 12 studente gedaal.
SOEKLIG OP EGSKEIDING
Egskeidingsyfers in die Bondsrepubliek Duitsland het van 49 300 in 1961 tot 128 700 in 1988 gestyg, berig die Frankfurter Allgemeine Zeitung. Die helfte van die egskeidings het gesinne met kinders laat verbrokkel, wat altesaam 93 000 minderjariges ingesluit het. Dubbel soveel vrouens as mans het ’n egskeiding aangevra, meestal na vier tot ses jaar van getroude lewe. Sosioloog Peter Hartmann het ’n verskil in egskeidingsyfers opgemerk. Die stadstate Hamburg, Bremen en Berlyn het opmerklik hoë syfers; streke waar langdurige werkloosheid voorkom, het hoër syfers as florerende gebiede. Die verslag het met een verrassing vorendag gekom. Daar is min verskil tussen Katolieke en Protestantse gebiede wat egskeidingsyfers betref.
DIE WÊRELD SE LANGSTE VESELOPTIESE KABEL
Australië maak aanspraak op die rekord vir die wêreld se langste verbinding met ’n veseloptiese kabel. Die telekommunikasiekabel verbind Australië se hoofstede Adelaide en Perth met mekaar, ’n afstand van meer as 2600 kilometer, en dit gaan oor die Nullarbor-vlakte, ’n bekende dor, woestynagtige gebied. ’n Woordvoerder vir Telecom (Australië se telekommunikasiewese) het aan die koerant The West Australian gesê dat satelliettelekommunikasie nou verouderd is en dat veseloptiese-kabels nou gebruik word. Die koerant het verduidelik dat “die kabel tot 8000 telefoongesprekke, net soveel fakse in ’n skrale twee sekondes en videokommunikasie kan dra. Dit alles word deur ’n veselkabel gelei wat uit 12 vesels bestaan, en elke vesel is slegs die dikte van ’n mensehaar.” Telecom verwag dat die huidige merkwaardige kapasiteit om en by die middel van die negentigerjare selfs viervoudig kan toeneem.
VETTERIGE KITSKOSSE
In party nywerheidslande, waar kitskosse ’n lewenswyse geword het, is hoender- of vistoebroodjies en hoenderstukkies gewild omdat baie dit as laevet plaasvervangers vir die gebruiklike frikkadelbroodjie beskou. Maar sulke kosse word soms in olie gaargemaak wat ’n hoë konsentrasie van versadigde vette bevat. Buitendien bevat ’n kitskoshoendertoebroodjie dikwels heelwat hoendervel, derhalwe “kan [dit] net soveel vet soos ’n [liter] roomys bevat, en ses klein hoenderstukkies het meer vet as ’n frikkadelbroodjie”, sê die International Herald Tribune, wat verslag lewer oor ’n onlangse studie deur Massachusetts se Mediese Genootskap. Te veel vet in die dieet hou verband met ’n hoë voorkoms van suikersiekte, koronêre hartsiektes, hoë bloeddruk, beroerte en vetsug.
DIE ONVERSKILLIGES
Godsdiensonverskilligheid kom algemeen oor die hele wêreld voor, veral in lande wat vroeër vestings van die Christendom was. In die Katolieke koerant La Croix betreur Jesuïet Xavier Nicolas die toenemende probleem. Hy sê dat daar deur die eeue heen baie konfrontasies tussen gelowiges en ongelowiges was oor die fundamentele vrae aangaande God, die hiernamaals en godsdiens. Vandag bestaan daar egter ’n derde groep—die onverskilliges, diegene wat nie vir of teen godsdiens is nie, maar wat eerder onbesorg is oor die fundamentele vrae van die lewe. Hy meen dat die kerk nie die omvang van die werklike sekularisme in ons tye volkome begryp nie. Hy vra: ‘Hoe kan ons beweer dat ons die antwoorde het as die vrae nie eens gevra word nie?’
LEË BIEGSTOELE
The New York Times berig dat “die gebruik om jou sondes aan ’n priester te bely en absolusie te ontvang” oor die algemeen verwerp word. “Die verwerping geskied in stilte, spontaan, sonder dat enigiemand dit bepleit en byna sonder bespreking.” Een studie onder kerkgaande Katolieke het aan die lig gebring dat net 6 persent een keer per maand gebieg het en net 1 persent dit meer dikwels gedoen het, hoewel heelparty elke jaar gedurende die Vastyd gebieg het. Die verwikkeling het kerkleiers dronkgeslaan. Party skryf dit toe aan ’n meningsverskil met die Katolieke Kerk se verbod op geboortebeperking, ’n toenemende ongeloof in die hel, ’n verlies van ’n sondesin en verwarring oor wat reg of verkeerd is. Die Times sê egter dat die studie getoon het dat die lekedom “die vermindering in belydenisse toeskryf aan hulle vermoë om vergifnis en versoening beter op ander maniere te verkry”. Dit voeg by: “Katolieke self het al hoe meer daaraan begin twyfel of dit opregte geestelike verandering bevorder het.”