Ons beskou die wêreld
Europa gewaarsku teen etniese twis
“Mense kan sonder veel moeite verander word in masjiene wat ander haat en doodmaak”, waarsku José-María Mendiluce, spesiale verteenwoordiger van die VN se hoë kommissaris vir vlugtelinge. Mnr. Mendiluce, wat 19 maande lank toesig gehou het oor die VN se vlugtelingeprogram in die eertydse Joego-Slawië, het gesê dat dit ’n “baie gevaarlike fout” is om mense in die Balkan-gebied as “wesenlik anders as ander Europeërs” te beskou en dat soortgelyke etniese konflikte maklik in ander Europese lande kan ontstaan. Hy het bygevoeg: “Al wat nodig is, is ’n ekonomiese krisis en ’n paar siniese politici wat dit toeskryf aan immigrante of arm mense of mense wat op die een of ander manier verskil.” Volgens die berig in The New York Times het mnr. Mendiluce opgemerk hoe maklik leiers haat kan verwek “deur in die media leuens te versprei en mense op te stook”, en hy het verklaar dat diegene wat vredesverdrae onderteken het nie hulle gedrag verander het nie, maar ander steeds “haat en doodmaak”.
Australië se alkoholmisbruik
Die goeie nuus in Australië is dat die nasionale alkoholverbruik daal. Maar die slegte nuus is dat alkoholmisbruik die nasie steeds “jaarliks [R13 miljard] en 6000 lewens kos”, sê The Sydney Morning Herald. ’n Onlangse berig met die titel Dimensions and Effects of Alcohol Abuse het getoon dat 88 persent van die Australiese mans en 75 persent van die vroue alkohol gebruik, en dit het gesê dat die toenemende alkoholverbruik onder vroue en “drinkpartye” deur tieners groot rede tot kommer is.
VN-vredespogings misluk weens geldtekort
Na verwagting sal die VN se koste om die vrede te bewaar hierdie jaar R10,9 miljard beloop. Maar The New York Times sê: “Die versuim van lidlande om hulle deel te betaal, laat ’n mens aan die organisasie se vermoë twyfel om toekomstige militêre operasies te finansier of om vredespogings wat reeds begin is behoorlik te ondersteun.” Die VN moet nasies wat help om die vrede te bewaar met ongeveer R3000 per maand vergoed vir elke soldaat wat hulle stuur. Maar maande het al verbygegaan sonder dat lande vergoed is wat troepe gestuur het vir militêre operasies in die eertydse Joego-Slawië en in Kambodja. Teen die einde van April het onbetaalde vredesgelde R4,4 miljard beloop, met nog R2,9 miljard uitstaande vir die gewone begroting. Die regerings van sommige ontwikkelende lande het weens die gebrek aan vergoeding reeds troepe onttrek of geweier om aan nuwe militêre operasies deel te neem.
Jaar van haat
“’n Jaar soos 1992 bring opnuut ’n paar ou vrae oor die menslike natuur onder die aandag”, sê die tydskrif Newsweek. “Hierdie verdeeldhede—buurman teen buurman, ras teen ras, nasionaliteit teen nasionaliteit—is iets waartoe ons nog altyd geneig was, en hierdie jaar se gebeure laat ons twyfel of ons enigsins vorder met die oorbrugging van hierdie verdeeldhede.” Dit het gesê: “‘Haat jou naaste’ was blykbaar die leuse van die jaar.” Waarom was “menslike nydigheid” so algemeen gedurende 1992? “Niks anders as anargie was vir die afgelope jaar se baie geweld verantwoordelik nie”, sê Newsweek, asook die “skielike ekonomiese onsekerheid” wat op die ineenstorting van Sowjet-Kommunisme gevolg het. Dan was daar ook nog gemeenskapshaat wat deur regeringsowerhede verwek is. Is militêre vredebewaarders die oplossing? “Die VN-troepe is al byna 20 jaar in Ciprus, waar hulle die Griekse en Turkse gemeenskappe uitmekaar hou. Veilig agter hierdie dekmantel van VN-beskerming het nie een van die kante die minste daarin belanggestel om ’n kompromis met die ander aan te gaan nie”, antwoord Newsweek.
Minder vroue
Vroue oortref mans in ’n verhouding van van 105 tot 100 in ontwikkelde lande, soos Brittanje, Frankryk, Switserland en die Verenigde State. Maar VN-statistiek toon dat tienmiljoene vroue in Asië kort. Afganistan en Bangladesj het byvoorbeeld slegs 94 vroue vir elke 100 mans, Indië het 93 en Pakistan net 92. Amptelike syfers vir China toon dat daar 114 seuns tussen die ouderdom van een en twee vir elke 100 meisies is. Waarom die verskil? “Kenners vestig die aandag op die lewensgevaarlike diskriminasie wat vroue moet verduur, wat hulle kans op oorlewing kleiner as mans s’n maak: aborsie en kindermoord op grond van geslag, swak voeding en gesondheidsorg, veelvoudige swangerskappe en uitputtende fisiese arbeid”, sê The Washington Post. Buitendien ignoreer manlike sensusopnemers in party kulture vroue of mag hulle nie met vroue praat nie. En party vaders wat hulle skaam omdat hulle meer dogters as seuns het, vertel leuens oor die geslag van hulle kinders.
China se dalende geboortesyfer
Statistiek vir 1992 toon die laagste geboortesyfer wat nog in China opgeteken is—18,2 geboortes per 1000 mense, wat volgens The New York Times minder is as die 23,33 in 1987. Hoewel daar nie verwag is om die doelwit voor die jaar 2010 te bereik nie, is dit bereik “omdat party- en regeringsamptenare op alle vlakke meer aandag aan gesinsbeplanning geskenk het en doeltreffender maatreëls ingestel het”, sê Peng Peijoen, Minister van die Staat se Gesinsbeplanningskommissie. Onder die program is plaaslike amptenare persoonlik verantwoordelik gehou om die aantal geboortes in hulle ampsgebied te verminder en kon hulle gestraf word as hulle versuim het om dit te doen. Dit het in baie gevalle verpligte sterilisasie beteken vir vrouens wat reeds ’n kind het en ’n swaar boete vir diegene wat ’n ongemagtigde geboorte gehad het. Wanneer dorpenaars nie die boetes kan betaal nie, word daar beslag gelê op hulle besittings of word dit verwoes, en dikwels word hulle huis gesloop. China se 1,17 miljard inwoners maak reeds ongeveer 22 persent van die wêreldbevolking uit.
‘Groot gesondheidsprobleem teen die jaar 2000’
Franse mediese beamptes voorspel dat “chroniese hepatitis C teen die jaar 2000 ’n groot gesondheidsprobleem in Frankryk sal wees”. Aanhalings uit ’n mediese verslag wat in die Paryse koerant Le Monde verskyn het, het gesê dat die probleem twee belangrike kenmerke het: die “opmerklike rol wat bloedoortappings in die verspreiding van die virus speel” en die “taamlik aggressiewe ontwikkeling [van die virus] in sy chroniese vorm”. Daar word geraam dat tussen 500 000 en 2000 000 mense in Frankryk nou met die virus besmet is en dat 62 persent van hulle waarskynlik chroniese hepatitis sal ontwikkel, met die gevaar van sirrose van die lewer of kanker binne 10 tot 30 jaar. Dokters sê dat hoewel die meeste mense wat met hepatitis C besmet is nie simptome het nie die prognose net so somber is.
Ruimterommelgevaar
“Ruimterommel raak ’n al hoe groter probleem wat ruimtevlugte betref”, berig die Süddeutsche Zeitung. Die eerste Europese Kongres oor Ruimterommel, wat in April in Darmstadt, Duitsland, gehou is, het die “kwessie bespreek oor wat gedoen moet word met die steeds toenemende strook vol rommel wat uit uitgediende satelliete, uitgebrande vuurpyldele of verlore toerusting van vorige ruimtetogte bestaan”. Daar word geskat dat meer as 7000 voorwerpe die grootte van ’n tennisbal of groter om die aarde tol, asook meer as 100 000 kleiner stukkies. Russiese en Amerikaanse vlugte is vir 95 persent van die rommel in die ruimte verantwoordelik. “Daar het in onlangse jare al verskeie kere byna botsings plaasgevind tussen bedrywige ruimtetoerusting en rommel wat rondvlieg”, het die koerant bygevoeg. “Streng maatreëls wat rommel voorkom en internasionale ooreenkomste oor toekomstige ruimteprojekte is die enigste oplossing indien ruimtevlugte nie in die volgende millennium tot ’n einde gaan kom nie.”
Japan se geskil oor die vlag en die volkslied
Verslae wat onlangs in Jamato, Japan, vrygestel is, toon dat skoolhoofde “’n riglyn van die Departement van Onderwys oor die hysing van die nasionale vlag en die sing van die volkslied afgedwing het . . . , ten spyte van sterk teenkanting van gewone onderwysers”, sê die Mainichi Daily News. “Die geskil aangaande die insluiting van die Hinomaroe [nasionale vlag] en die Kimigajo [volkslied] in skoolplegtighede het landwyd polemiek veroorsaak weens hulle verbintenis met Japan se ultranasionalisme en imperialisme in oorlogstyd.” Volgens die Asahi Evening News verbind teenstanders die vlag en die volkslied met keiseraanbidding en sê hulle dat indien kinders gedwing word om die volkslied te sing “dit sou beteken dat ’n spesifieke geloofsbelydenis op hulle afgedwing word”. Hulle sê grondwetlike vryheidsregte ten opsigte van godsdiens en gewete word geskend.
Kernrampe geopenbaar
Nuwe inligting oor die plek waar een van die wêreld se ergste kernongelukke gebeur het, is ná jare van geheimhouding geopenbaar, sê die Paryse dagblad International Herald Tribune. Die eertydse Sowjetregering het in sy wedloop om kernwapens te ontwikkel ’n plutoniumaanleg in die Oeralgebergte gebou. Van die begin van die oprigting daarvan in 1948 tot 1951 is die aanleg se radioaktiewe afvalstowwe eenvoudig in die plaaslike riviere gestort, wat ook vir landboudoeleindes en as drinkwater gebruik is. Toe, in 1957, het van die kernafvalstowwe daar ontplof en groot hoeveelhede radioaktiewe materiaal in die aarde se atmosfeer vrygestel. ’n Ander voorval het in 1967 plaasgevind toe ’n nabygeleë meer wat as ’n kernafvalstortterrein gebruik is, opgedroog het. Winde het die radioaktiewe afvalstowwe oor ’n groot gebied versprei. Wetenskaplikes meen dat ongeveer 450 000 mense weens die drie ongelukke deur radioaktiewe besmetting geraak is.