Garnale—’n Lekkerny van ’n plaas af?
DEUR ONTWAAK!-MEDEWERKER IN ECUADOR
JA, HIERDIE seekoslekkerny wat deur miljoene geniet word, kom dikwels van ’n plaas af. Tog sal die verbruiker dit dalk nooit weet nie omdat die plaasgeteelde garnaal min, indien enigsins, van die seegarnaal verskil. Trouens, baie garnaalpoele in Ecuador word met jong garnale direk uit die see aangevul.
Hierdie jong garnale, wat nie langer as een en ’n half sentimeter is nie, word deur vissers wat larveros genoem word met nette in die branders of in die tregtermondings met hulle wortelboombegroeide oewers al langs die kus gevang. Dan word hulle na die poele geneem om te groei. Maar daar kan nie genoeg garnale op hierdie manier voorsien word nie. Baie garnaalplase maak dus staat op kwekerye met moderne waterteelmetodes om jong garnale vir hulle poele te voorsien. Kom ons beskou van naderby hoe garnaalplase bedryf word.
’n Besoek aan ’n kwekery
Die kwekery wat ons besoek het, is op ’n pragtige strand aan die kus van die Stille Oseaan geleë. ’n Garnaalkwekery moet naby ’n groot soutwatermassa wees om in die behoeftes van sy ingewikkelde waterverspreidingstelsel te voorsien. Water word van die see af ingepomp, gesuiwer, verhit soos dit nodig is en na die verskillende tenke binne die kwekery gepomp.
Ons is ontvang deur ’n vriendelike groep seebioloë, tegnici en ander werkers wat in slenterdrag geklee was. Ons het die rypingskamer eerste besoek. Hier word volgroeide wilde garnale in 17 000-liter-rypingstenke gehou. “Hierdie garnale word nie geëet nie”, het ons gids verduidelik. “Hulle is as volgroeide garnale gevang en vir teeldoeleindes ingebring.”
’n Streng beligtingskedule word in die rypingskamer gevolg. Tussen 3:00 nm. en middernag—die paartyd—word die gedempte ligte afgeskakel, en die werkers soek met flitsligte na wyfies wat gereed is om eiers te lê. Dit is maklik om wyfies van die spesie Penaeus vannemei uit te ken, aangesien die mannetjie ’n spermsakkie buite aan hulle buik vasheg. Sodra die werkers ’n dragtige wyfie sien, word sy uitgehaal en na ’n kleiner 260-liter-broeitenk geneem.
Daar word die dragtige wyfie op ’n platform naby die bokant van ’n keëlvormige tenk geplaas—een wyfie per tenk—totdat sy haar 180000 of meer eiers gelê het. Terwyl die eiers gelê word, word dit bevrug sodra dit met die gelatienagtige spermsakkie in aanraking kom. Daarna word die eiers en die water deur die tregtervormige bodem van die broeitenk gedreineer. Tegnici maak ’n aantekening van die aantal eiers wat in elke broeisel is.
Ure nadat die larwes uitgebroei het, word hulle in beheerde getalle oorgeplaas na wat teeltenke genoem word. Dit lyk soos reusebaddens en bevat ongeveer 11 000 liter water. Die volgende 20 tot 25 dae dien hierdie tenke as ’n tuiste vir die ontwikkelende larwes, wat alge en gedroogde seekos gevoer word.
Waar die garnale volwassenheid bereik
Die garnale, wat nou net verby die larwestadium is, word na die plase oorgeplaas. Sodra hulle daar is, ontvang die garnale wat van die kwekery af kom en hulle familie wat uit die see kom dieselfde sorg. Hulle word in klein poele geplaas om hulle aanpassing by die nuwe temperatuur en die soutvlakke in die water te beheer. Ná ’n paar dae is hulle gereed vir die groter poele. Hierdie mensgemaakte poele grens aan ’n opgaarkanaal. Water word gereeld van die see of die monding af in hierdie kanaal ingepomp. Die grootte van die aangrensende poele wissel van sowat vyf tot tien hektaar. Die jong garnale word drie tot vyf maande in hierdie poele gehou om te groei.
Gedurende die groeiperiode word die suurstofvlak in die water van poele daagliks nagegaan. Die groeitempo van die garnale word ook weekliks nagegaan sodat die voerprogram gewysig kan word. ’n Poging word aangewend om ’n gewigstoename van 1 tot 2 gram per week te handhaaf.
Oestyd
Terwyl die poel met die oestyd gedreineer word, word die garnale met nette gevang of uitgepomp wanneer hulle naby die sluis kom. Dan word die pas geoeste garnale gespoel en met ys bedek vir onmiddellike vervoer na ’n verpakkingsaanleg. Daar word die koppe van die garnale verwyder, tensy die koper anders spesifiseer, maar hulle sterte word nie uitgedop nie. Die garnale word gewas en volgens grootte gesorteer, waarna hulle verpak en gevries word vir verskeping, gewoonlik in kissies van twee kilogram.
Wanneer jy dus weer garnale geniet, sal jy dalk onthou dat hierdie seekoslekkerny heel moontlik in ’n poel grootgemaak is in ’n plek soos Latyns-Amerika of Asië.
[Prent op bladsy 24]
Grootte van die garnale wanneer hulle geoes word
[Prent op bladsy 24]
Vissers vang jong garnale met nette
[Prent op bladsy 25]
Teeltenke binne die kwekery
[Prent op bladsy 25]
Die garnale word by die verpakkingsaanleg skoongemaak
[Prent op bladsy 25]
Die garnale word volgens grootte verpak