Ons beskou die wêreld
“China se verouderende bevolking”
“China se verouderende bevolking is geleidelik aan die toeneem”, berig die tydskrif China Today. “Teen die einde van 1994 het China 116,97 miljoen senior burgers ouer as 60 gehad, ’n vermeerdering van 14,16 persent vergeleke met 1990.” Mense ouer as 60 maak nou byna 10 persent van die land se bevolking uit, en die bejaarde bevolking neem toe teen ’n tempo wat amper drie maal vinniger as dié van die hele bevolking is. Hoe word daar na hulle omgesien? Hoewel salarisse, pensioene, maatskaplike versekering en noodleniging in talle se behoeftes voorsien, word meer as 57 persent van China se senior burgers deur hulle kinders of ander familielede onderhou. “Aangesien familiebetrekkinge in China betreklik bestendig is, en China ’n goeie tradisie van respek en versorging van bejaardes het, woon die meeste senior burgers by familielede, en daar word goed na hulle omgesien”, sê China Today. “Slegs 7 persent van China se bejaardes woon op hulle eie.”
Kinderarbeid —’n toenemende probleem
Volgens ’n onlangse verslag deur die Internasionale Arbeidsorganisasie word 13 persent van die wêreld se kinders tussen die ouderdomme van 10 en 14—ongeveer 73 miljoen kinders—gedwing om te werk. Die verslag het bygevoeg dat die wêreld se kinderarbeidsmag waarskynlik honderdmiljoene sou tel indien syfers beskikbaar was vir kinders jonger as tien en vir meisies wat voltyds huiswerk doen. Hoewel hierdie organisasie, wat in Genève gesetel is, al 80 jaar lank probeer om kinderarbeid te bekamp, het die probleem aangehou toeneem en uitbrei, veral in Afrika en Latyns-Amerika. Hoewel slawearbeid en gevaarlike werkomstandighede die lot van miljoene van hierdie kinders is, is prostitusie in die besonder as ’n probleem aangegee. In sommige lande “beskou volwassenes die gebruik van kinders vir seksuele doeleindes as die beste manier om besmetting [met HIV] te voorkom”, sê die verslag. Die International Herald Tribune van Parys het gesê die organisasie “blameer regeringsamptenare wat . . . die probleem geïgnoreer het”.
Voorsiening in kinders se behoeftes
The State of the World’s Children 1995, ’n verslag deur UNICEF (Verenigde Nasies-kinderfonds), sê dat dit absurd is om te dink dat die wêreld dit nie kan bekostig om in die noodsaaklike behoeftes van kinders te voorsien nie. Om hulle punt toe te lig, gee UNICEF die volgende syfers: Die geraamde koste om die wêreldwye behoefte aan voldoende voeding en basiese gesondheidsorg te vervul, is R56,5 miljard per jaar; vir laer onderwys, R26,1 miljard; vir drinkbare water en sanitasie, R39,2 miljard; vir gesinsbeplanning, R26,1 miljard—wat ’n totaal van R147,9 miljard per jaar is. Vergelyk dit, sê hulle, met die geraamde bedrag wat reeds elke jaar aan die volgende bestee word: gholf, R174 miljard; bier en wyn, R1,1 biljoen; sigarette, R1,7 biljoen; krygsbesteding, R3,5 biljoen. Dit ly geen twyfel nie, al die kinders in die wêreld kan goed versorg word as behoorlike prioriteite gestel word, sê hulle.
“’n Nuwe soort opiumoorlog”
Dit is hoe The Times of India die volskaalse pogings van Amerikaanse tabakmaatskappye beskryf het om die verkoop van hulle produkte in Asië te bevorder. Hoewel daar in Indië alleen ten minste eenmiljoen mense elke jaar aan tabakverwante siektes sterf, het die Indiese regering nog steeds geen antitabakwetgewing aangeneem nie. Volgens die berig in die Times is dit as gevolg van baie ywerige stemwerwery deur die tabakmaatskappye, nasionaal én transnasionaal, sowel as “Amerikaanse federale wette wat dreig om handelsanksies in te stel teen lande wat nie die verkope van Amerikaanse tabakprodukte toelaat nie”. Daar word geraam dat 99 persent van Indië se plattelandse bevolking onbewus is van enige nadele van tabakgebruik. Die media beeld gewoonlik ’n roker uit as iemand wat vol vertroue, aantreklik en selfversekerd is. Groot kompetisies in gewilde sportsoorte, soos krieket, word deur tabakmaatskappye geborg. Sigarette is ook ’n belangrike bron van inkomste vir die regering, wat beleggings in vier sigaretmaatskappye het.
Geloof in die helse vuur word verwerp
’n Verslag deur die Anglikaanse Kerk het die tradisionele beskouing verwerp dat die hel ’n plek van vuur en ewige foltering is. Volgens die verslag deur die kerk se Leerstellingskommissie “het Christene verskriklike dogmas bely wat God as ’n sadistiese monster voorgestel het en pynlike sielkundige letsels op talle gelaat het”. Dit het bygevoeg: “Daar is baie redes vir hierdie verandering, maar van hulle is die sedelike protes van binne sowel as buite die Christelike geloof teen ’n godsdiens van vrees, asook ’n toenemende besef dat die beeld van ’n God wat miljoene vir ewige foltering oorlewer baie verskil van die openbaring van God se liefde in Christus.” Hulle sê egter dat daar nog steeds ’n dag van oordeel op elke mens wag en dat diegene wat nie die toets slaag nie in ’n toestand van uitwissing, of niebestaan, gewerp sal word. Die Herald Tribune van New York sê: “Die verslag het dit duidelik gestel dat daar geen kans is dat alle mense van alle gelowe outomaties gered sal word nie.”
Gorillaheldin
’n Driejarige seuntjie het in ’n hok geval waarin sewe Afrikagorillas ten toon gestel is by die Brookfield-dieretuin, in ’n voorstad in Chicago, en hy is deur een van die gorillawyfies gered. Die seuntjie, wat van sy ma afgedwaal het, het oor die reling van 1,2 meter geklim en byna ses meter ver geval tot op die hok se betonvloer en sy kop beseer. Die agtjarige gorilla, Binti Jua—Swahili vir “dogter van sonskyn”—het na die beseerde kind toe gestap en hom versigtig opgetel. Met haar eie kleintjie wat nog aan haar rug vasgeklou het, het Binti die seuntjie se slap liggaampie in haar arms gehou, hom na die bedieningsdeur toe gedra en versigtig op die grond neergesit waar die diereoppassers hom kon kry. Binti, wat deur haar eie ma verlaat is, “is moedersorgtegnieke geleer deur haar oppassers, wat vir haar poppe gegee het om te troetel en te versorg” voordat haar kleintjie gebore is, berig die Daily News van New York. Sy het sedertdien duisende besoekers gelok en is met vrugte beloon. Die seuntjie, wat kneusplekke en skaafplekke opgedoen het, het herstel.
Maak jou keuse
“Het jou jaar sleg begin?” het ’n artikel in die tydskrif New Scientist gevra. “Moenie bekommerd wees nie, daar is ten minste nog 14 ander nuwejare regoor die wêreld waaruit jy kan kies.” Eintlik is dit net die lande wat die Gregoriaanse kalender in gebruik geneem het wat 1 Januarie as die eerste dag van die jaar beskou. Dit was Julius Caesar wat, in 46 v.G.J., besluit het dat die kalenderjaar op 1 Januarie sou begin, en dit is so gehou toe pous Gregorius die kalender in 1582 hersien het. Namate verskillende kulture hulle eie kalenderstelsels ontwikkel het, het ten minste 26 verskillende Nuwejaarsdae ontstaan. Die Chinese stelsel is die oudste van al die stelsels wat vandag nog bestaan. Vir hulle begin die Nuwejaar vanjaar op 7 Februarie. Die Joodse Nuwejaar sal op 2 Oktober wees. Die Moslems se kalender, wat geheel en al ’n maankalender is, sal ook sy eie datum hê—8 Mei.
Rokery word met wiegiedood verbind
Babas en swanger vroue moet glad nie aan tabakrook blootgestel word nie, sê Britse navorsers. ’n Tweejaarstudie deur die Koninklike Hospitaal vir Siek Kinders, in Bristol, het elke geval van die sindroom van skielike sterfte by suigelinge (SSSS), ook bekend as wiegiedood, in drie streke van Engeland ondersoek. Die ouers van 195 babas wat gesterf het en dié van 780 ander wat geleef het, is ondervra, en daar is bevind dat 62 persent van die moeders wie se babas gesterf het, gerook het in teenstelling met 25 persent van die moeders wie se babas geleef het. “Die huidige navorsing toon duidelik dat vaders wat rook ook ’n probleem is”, sê Joyce Epstein, van die Stigting vir die Studie van Suigelingsterftes. “As ons alle tabakrook uit ’n baba se omgewing kan verwyder, raam ons dat wiegiesterftes [gevalle van SSSS] met 61% sal verminder.”
Bloed onthul ’n geheim
Hemoglobien word al meer as 60 jaar lank noukeurig ondersoek, en daar word gesê dat dit in biologie seker die proteïen is waarvan die meeste studies gemaak is. Dit is lank reeds bekend dat hemoglobien suurstof van die longe na die weefsels vervoer en koolstofdioksied en stikstofoksied terugbring. Dokters en wetenskaplikes is egter verras deur onlangse bevindings wat op ’n addisionele rol dui—naamlik om ’n soort stikstofoksied wat anders saamgestel is, en superstikstofoksied genoem word, na alle dele van die liggaam te vervoer. Superstikstofoksied speel eintlik ’n belangrike rol in gesondheid en om selle en weefsels lewend te hou, waaronder die instandhouding van die geheue en leervermoë, seksuele ereksies en bloeddruk. Deur die hoeveelheid stikstofoksied waaraan die liggaam se bloedvate blootgestel word te reguleer, kan hemoglobien die bloedvate laat uitsit of saamtrek. “Die bevinding sal waarskynlik betekenisvolle implikasies inhou vir die behandeling van bloeddruk en die ontwikkeling van kunsbloed”, berig The New York Times. Tans is die meeste bloedplaasvervangers geneig om die bloeddruk te laat styg. Dit kan wees omdat hulle nie superstikstofoksied bevat nie, sê die navorsers.