’n Unieke Japannese handwerk
DEUR ONTWAAK!-MEDEWERKER IN JAPAN
DIGTE woude bedek die berge van Hakone in die omgewing van die berg Foedji in Japan. Ons ry met ’n kronkelende bergpad langs wat selde gebruik word en kom by ’n mooi dorpie met die naam Hatajoekoe aan. Hierdie rustige gemeenskap is waar josegi sy ontstaan gehad het.
Josegi beteken letterlik “’n kombinasie van stukke hout”. Dit word gekenmerk deur die geometriese ontwerpe op die oppervlak van houthandwerk wat wissel van eenvoudige boekmerke tot kissies met laaie. Daar is ontwerpe in ’n verskeidenheid vorms en kleure. Toe ons besef dat hierdie patrone nie geverf word nie, maar gevorm word deur verskillende kleure hout aanmekaar te gom, het ons met hernieude waardering na josegi-artikels gekyk.
Hoe het hierdie unieke handwerk ontwikkel? In die 1800’s het ’n vakman met die naam Nihei Isjikawa met die idee vorendag gekom om verskillende kleure hout aanmekaar te gom. Hy het dun planke van die oorspronklike blokke gemaak deur dwars oor die hout te sny, waarna hy kissies en ander artikels met mosaïekontwerpe gemaak het.
Later is ’n doeltreffender manier ontwikkel om josegi te maak. Die oorspronklike blokke is tot papierdun velle geskaaf en op dikker stukke hout as ’n oplegsel vasgegom. Sodoende kon bekostigbare aandenkings gemaak word vir diegene wat die nabygeleë warmbaaie van Hakone besoek.
Verskeie houtsoorte word gebruik om josegi te maak. Die wit kleur kom byvoorbeeld van die speekbeen- en kornelboom, geel van die vernis- en Japannese wasboom, ligbruin van die kersie- en kersieolmboom en swart van die katsoeraboom.
Wanneer jy Hakone besoek, sal jy dalk tevrede wees om klein josegi-drupmatjies of -boekmerke te koop, wat redelik goedkoop is. Selfs hierdie klein aandenkings sal jou herinner aan die besoek aan Hakone in die omgewing van die beroemde berg Foedji en aan wat jy geleer het oor ’n interessante handwerk wat meer as 150 jaar gelede begin het.
[Venster/Prente op bladsy 19]
HOE JOSEGI GEMAAK WORD
Die josegi-vakman skaaf verskillende kleure hout tot die regte dikte. Dan gom hy die velle in lae aanmekaar. ’n Kleurvolle patroon verskyn aan die kant van die gegomde velle. Die vakman sny dan dwars oor die gegomde velle om stroke van die aanmekaargegomde hout te kry wat in ’n spesiale vorm pas. (1) Nadat hy die stroke met ’n skaaf gladgemaak het, haal hy dit uit die vorm, gom dit aanmekaar om ’n patroon te vorm en maak hy dit met katoentoutjies vas. Dit word ’n basiese eenheid vir josegi.
Hierna gom die vakman weer verskeie eenhede aanmekaar om ’n groter eenheid te vorm. (2) Hy saag dit in skywe. (3) Dan rangskik hy hierdie skywe in ’n nog groter patroon en gom dit aanmekaar. Hierdie proses word herhaal totdat die vakman ’n groot plaat gemaak het wat ’n tanegi genoem word.
Die vakman het nou ’n basiese patroon vir die eindproduk. (4) Hy skaaf die tanegi met ’n spesiale skaaf tot papierdun velle wat zoekoe genoem word. (5) Nadat hierdie velle gestryk is, is die vakman gereed om sy houtprodukte met die zoekoe-oplegsels te versier.
[Prente op bladsy 18]
“Josegi”-patrone word nie geverf nie, maar word gevorm deur verskillende kleure hout aanmekaar te gom