Ons beskou die wêreld
Kafeïenvrye koffiebone
Volgens die Spaanse koerant El País is ’n feitlik kafeïenvrye variëteit van Coffea arabica—die gewildste koffieplant—deur Brasiliaanse wetenskaplikes ontdek. Hierdie kafeïenvrye koffie groei in Etiopië en is ’n belangrike ontdekking vir die koffie-industrie. Wêreldwyd verkies sowat 10 persent van koffiedrinkers hulle koffie sonder kafeïen, en hierdie persentasie neem toe. ’n Tipiese koffieboon bevat sowat 12 milligram kafeïen per gram, maar die nuutontdekte variëteit bevat slegs 0,76 milligram per gram. El País berig: “Die industriële proses om koffie kafeïenvry te maak, is duur, en volgens wetenskaplikes vernietig dit nie net die kafeïen nie, maar ook van die belangrike bestanddele wat koffie sy aangename geur gee.” Albei probleme wat veroorsaak word deur die proses om koffie kafeïenvry te maak, sal dus deur die nuwe plant opgelos word.
Hoe spinnekoppe swaartekrag oorkom
“Wetenskaplikes het die geheim ontdek van hoe spinnekoppe in staat is om aan mure en plafonne vas te klou”, sê The Times van Londen. ’n Spinnekop het agt pote. Op die punt van elke poot is ’n klossie fyn haartjies, bedek met selfs fyner haartjies wat die sekondêre setae genoem word. Die kleefkrag op die punte van die spinnekop se 624 000 sekondêre setae is so sterk dat ’n spinnekop ongeveer 170 keer sy eie liggaamsgewig kan dra terwyl hy aan ’n muur of ’n plafon vasklou. Navorsers in Duitsland en Switserland het die poot van die springspinnekop deur middel van ’n aftaselektronmikroskoop bestudeer. Volgens The Times gee die bevindinge te kenne dat “dit moontlik behoort te wees om soortgelyke tegnieke te gebruik vir die vervaardiging van nuwe, ekstra sterk kleefmiddels en gom”, wat “bestand is teen vog”. Die hoof van die navorsingspan, professor Antonia Kesel, het verder gesê: “’n Mens kan jou ook ruimtevaarders voorstel wat met behulp van ruimtepakke aan die wande van ’n ruimtetuig kan vaskleef.”
Ontvoering in Mexiko
Een sekuriteitsfirma is van mening dat Mexiko, naas Colombia, die hoogste ontvoeringsyfer in Latyns-Amerika het, berig die internasionale uitgawe van The Miami Herald. “Volgens nieamptelike skattings was daar tot 3 000 ontvoerings [in 2003].” Maar baie ontvoerings word nie gerapporteer nie, aangesien die slagoffers se families verkies om self met die ontvoerders te onderhandel. Nog iets wat nie by die syfer ingesluit is nie, is sogenaamde blitsontvoerings, waartydens die slagoffers gedwing word om kontant by ’n OTM te trek en dan vrygelaat word. Volgens skattings vind daar daagliks ten minste 16 van hierdie ontvoerings in Mexikostad plaas, maar volgens die koerant kan daar selfs tot 80 van hierdie ontvoerings wees. Dit is kommerwekkend dat die ontvoerings al hoe gewelddadiger word, en meer slagoffers word doodgemaak—selfs nadat die losprys betaal is.
Vigs-gevalle bereik rekordhoogtes
Vyfmiljoen mense is in 2003 met die vigs-virus besmet, “die grootste getal in enige enkele jaar sedert die epidemie twee dekades gelede uitgebreek het”, berig The Wall Street Journal. “Ondanks ’n groot wêreldwye poging om MIV in ontwikkelende lande te bestry, word daar nog steeds al hoe meer mense deur die vigs-virus besmet en word miljoene lewens elke jaar geëis.” Volgens data wat vrygestel is deur UNAIDS, ’n vigs-program wat deur die Verenigde Nasies en ander groepe gesteun word, sterf ongeveer 3 miljoen mense elke jaar aan vigs en het meer as 20 miljoen al sedert die eerste diagnose van die siekte in 1981 gesterf. Hierdie VN-agentskap skat dat 38 miljoen mense tans met MIV besmet is. Afrika suid van die Sahara, met 25 miljoen gevalle, is die streek wat die swaarste getref is, gevolg deur Suid- en Suidoos-Asië met 6,5 miljoen gevalle. “Wêreldwyd is meer as die helfte van alle nuwe MIV-gevalle jongmense tussen die ouderdomme van 15 en 24”, sê die koerant.
Slaperige jongmense
“Mense het begin om slaap as ’n vermorsing van tyd te beskou”, berig die Spaanse koerant ABC. “Selfs klein kindertjies slaap minder as wat nodig is vir gesonde sielkundige en fisiese ontwikkeling.” Volgens die Slaapeenheid van die Dexeus-hospitaal in Barcelona, lei ’n gebrek aan slaap by kinders tot angstigheid, geïrriteerdheid, slegte punte en bedruktheid, en kan dit selfs groei belemmer. Deskundiges meen dat talle jongmense ’n slaaptekort het omdat hulle rekenaars, televisies, selfone en videospeletjies net voor slapenstyd gebruik. Hierdie toestelle beroof mense nie net van slaap nie, maar verhinder ook dat hulle ontspanne genoeg is om aan die slaap te raak. “Alle kinders weet dat rook sleg is vir hulle, maar niemand sê vir hulle dat hulle genoeg slaap moet kry nie”, sê sielkundige Victoria de la Fuente. “As ons nie iets hieromtrent doen nie, sal hulle moontlik as volwassenes aan slapeloosheid ly.”
Maksimum hoogte vir bome
“Rooihoutbome is die hoogste lewende dinge op aarde, maar hulle groei tot ’n maksimum hoogte wat waarskynlik nie oortref kan word nie, ongeag hoe ideaal die toestande”, sê die koerant Las Vegas Review-Journal. ’n Studie van wat tans die hoogste boom ter wêreld is (110 meter, ongeveer so hoog soos ’n 30-verdiepinggebou), en vier ander hoë rooihoutbome gee te kenne dat die maksimum hoogte wat ’n rooihoutboom kan bereik, ongeveer 130 meter is. Wanneer vog uit die blare verdamp, moet water uit die wortels teen die swaartekrag na die kruin van die boom opgetrek word. Navorsers meen dat dit tot 24 dae kan duur. Namate die water opgetrek word deur buise wat xileemvate genoem word, neem die spanning toe totdat dit te groot word en die toevoer afgesny word, wat die boom se hoogte beperk. Die hoogste opgetekende boom, ’n Douglas-spar, het ongeveer 126 meter hoog geword.
Gebedstelefoon vir Moslems
’n Nuwe selfoon, spesiaal vir Moslem-kopers, is nou op die mark. Volgens die Duitse koerant Die Zeit, bevat die telefoon nie net die hele Koran nie, maar dit kan ook geprogrammeer word om getroues vyf keer per dag tot gebed te roep. Dit gee selfs die rigting na Mekka aan vanaf meer as 5 000 stede regoor die wêreld. Datums kan volgens die westerse Gregoriaanse kalender of volgens die Islamitiese Hijri-kalender aangegee word. Hoewel die telefoon nogal duur is, geniet dit die goedkeuring van een van die vernaamste sentrums van Islamitiese geleerdheid.
Die aarde word donkerder
“Wetenskaplikes het gevind dat minder sonlig in onlangse dekades die aarde se oppervlak bereik”, sê Scientific American. “Die son word nie donkerder nie; dis eerder wolke, lugbesoedeling en aërosolgasse wat die sonlig uithou.” Vanaf die laat-1950’s tot die vroeë-1990’s het honderde instrumente ’n afname van tot 10 persent gemeet in die hoeveelheid sonlig wat die aarde bereik. Die afname was selfs groter in Asië, Europa en die Verenigde State. Hongkong het byvoorbeeld ’n afname van 37 persent in sonlig ondervind. Wetenskaplikes stem saam dat die saak nog nie ten volle verstaan word nie.